Nyayasutra 4.1
Nyāyasūtra 4.1
- Language
- Sanskrit
Contents
- 4.1.2 — 1 part
- 4.1.9 — 1 part
- 4.1.13 — 1 part
- 4.1.18 — 1 part
- 4.1.21 — 1 part
- 4.1.24 — 1 part
- 4.1.28 — 1 part
- 4.1.33 — 1 part
- 4.1.36 — 1 part
- 4.1.40 — 1 part
- 4.1.43 — 1 part
- 4.1.54 — 1 part
- 4.1.58 — 1 part
- 4.1.68 — 2 parts
4.1.1
pravṛttiryathoktā
{siddhānta-sūtra}
4.1.2
tathā doṣāḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.2.p1
[doṣatrairāśyaparīkṣāprakaraṇam(3-8)]
4.1.3
trairāśyaṃ rāgadveṣamohārthāntarbhāvāt
{siddhānta-sūtra}
4.1.4
na, ekapratyanīkabhāvāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.5
vyabhicārādahetuḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.6
teṣāṃ mohaḥ pāpīyān, nāmūḍhasyetarotpatteḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.7
nimittanaimittikabhāvādarthāntarabhāvo doṣebhyaḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.8
na doṣalakṣaṇāvarodhānmohasya
{siddhānta-sūtra}
4.1.9
nimittanaimittikopapatteśca tulyajātīyānāmapratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.9.p1
[pretyabhāvaparīkṣāprakaraṇam(10-13)]
4.1.10
ātmanityatve pretyabhāvasiddhiḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.11
vyaktād vyaktānām, pratyakṣaprāmāṇyāt
{siddhānta-sūtra}
4.1.12
na, ghaṭād ghaṭaniṣpatteḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.13
vyaktād ghaṭaniṣpatterapratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.13.p1
[śūnyatopādānanirākaraṇaprakaraṇam(14-18)]
4.1.14
abhāvād bhāvotpattiḥ, nānupamṛdya prādurbhāvāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.15
vyāghātādaprayogaḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.16
na, atītānāgatayoḥ kārakaśabdaprayogāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.17
na, vinaṣṭebhyo 'niṣpatteḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.18
kramanirdeśādapratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.18.p1
[īśvaropādānātāprakaraṇam(19-21)]
4.1.19
īśvaraḥ kāraṇam, puruṣakarmāphalyadarśanāt
{siddhānta-sūtra}
4.1.20
na, puruṣakarmābhāve phlāniṣpatteḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.21
tatkāritatvād ahetuḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.21.p1
[ākasmikatvanirākaraṇaprakaraṇam(22-24)]
4.1.22
animittato bhāvotpattiḥ, kaṇṭakataikṣṇyādidarśanāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.23
animittanimittatvānnanimittataḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.24
nimittanimittayorarthāntarabhāvādapratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.24.p1
[sarvānityatvanirākaraṇaprakaraṇam(25-28)]
4.1.25
sarvam anityam, utpattivināśadharmakatvāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.26
na, anityatānityatvāt
{siddhānta-sūtra}
4.1.27
tadanityatvamagnerdāhyaṃ vināśyānuvināśavat
{siddhānta-sūtra}
4.1.28
nityasyāpratyākhyānam, yathopalabdhi vyavasthānāt
{siddhānta-sūtra}
4.1.28.p1
[sarvanityatvanirākaraṇam(29-33)]
4.1.29
sarvaṃ nityam, pañcabhūtanityatvāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.30
na, utpattivināśakāraṇopalabdheḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.31
tallakṣaṇāvarodhādapratiṣedhaḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.32
na, utpattitatkāraṇopalabdheḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.33
na, vyavasthānupapatteḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.33.p1
[sarvapṛthaktvanirākaraṇaprakaraṇam(34-36)]
4.1.34
sarvaṃ pṛthag, bhāvalakṣaṇapṛthaktvāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.35
na, anekalakṣaṇairekabhāvaniṣpatteḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.36
lakṣaṇavyavasthānādevāpratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.36.p1
[sarvaśūnyatānirākaraṇaprakaraṇam(37-40)]
4.1.37
sarvam abhāvo bhāveṣvitaretarābhāvasiddheḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.38
na, svabhāvasiddherbhāvānām
{siddhānta-sūtra}
4.1.39
na svabhāvasiddhiḥ, āpekṣikatvāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.40
vyāhatatvādayuktam
{siddhānta-sūtra}
4.1.40.p1
[saṃkhyaikāntavādaprakaraṇam(41-43)]
4.1.41
saṃkhyaikāntāsiddhiḥ, kāraṇānupapattyupapattibhyām
{siddhānta-sūtra}
4.1.42
na, kāraṇavayavābhāvāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.43
niravayavatvādahetuḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.43.p1
[phalaparīkṣāprakaraṇam(44-54)]
4.1.44
sadyaḥ kālāntare ca phalaniṣpatteḥ saṃśayaḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.45
na sadyaḥ, kālāntaropabhogyatvāt
{siddhānta-sūtra}
4.1.46
kālāntareṇāniṣpattiheturvināśāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.47
prāṅniṣpattervṛkṣaphalavat tatsyāt
{siddhānta-sūtra}
4.1.48
nāsanna sanna sadasat, sadasatorvaidharmayāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.49
utpādavyayadarśanāt
{siddhānta-sūtra}
4.1.50
buddhisiddhaṃ tu tadasat
{siddhānta-sūtra}
4.1.51
āśrayavyatirekād vṛkṣaphalotpattivad ityahetuḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.52
prīterātmāśrayatvādapratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.53
na putrapaśustrīparicchedahiraṇyānnādiphalanirddeśāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.54
tatsambandhāt phalaniṣpattesteṣu phalavadupacāraḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.54.p1
[duḥkhaparīkṣāprakaraṇam(55-58)]
4.1.55
vividhavādhanāyogād duḥkhameva janmotpattiḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.56
na, sukhasyāpyantarālaniṣpatteḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.57
bhādhanānivṛttervedayataḥ pryeṣaṇadoṣādapratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.58
duḥkhavikalpe sukhābhimānācca
{siddhānta-sūtra}
4.1.58.p1
[apavargaparīkṣāprakaraṇam(59-68)]
4.1.59
ṛṇakleśapravṛttyanubndhādapavargābhāvaḥ
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.60
pradhānaśabdānupapatterguṇaśabdenānuvādo nindāpraśaṃsopapatteḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.61
samāropaṇādātmanyapratiṣedhaḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.62
pātracayāntānupapatteśca phalābhāvaḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.63
suṣuptasya svapnādarśane kleśābhāvādapavargaḥ
{siddhānta-sūtra}
4.1.64
na pravṛttiḥ pratisandhānāya hīnakleśasya
{siddhānta-sūtra}
4.1.65
na, kleśasantateḥ svābhāvikatvāt
{pūrvapakṣa-sūtra}
4.1.66
prāgutpatterabhāvānityatvavat svābhāvike 'pyanityatvam
{siddhānta-sūtra}
4.1.67
aṇuśyāmatānityatvavad vā
{siddhānta-sūtra}
4.1.68
na, saṅkalpanimittatvācca rāgādīnām
{siddhānta-sūtra}
4.1.68.p1
(iti nyāyasūtre caturthādhyāyasya prathamam āhnikam)
4.1.68.p2
(dvitīyam āhnikam)
[tattvajñānotpattiprakaraṇam(1-3)]
Commentaries (5)
- Nyāyabhāṣya — Vātsyāyana, Sanskrit
- Prakāśa of Keśava Miśra Tarkācārya — Keśava Miśra Tarkācārya 1500, Sanskrit
- Vivaraṇa of Rādhāmohana Vidyāvācaspati Gosvāmin — Rādhāmohana Vidyāvācaspati Gosvāmin 1730, Sanskrit
- Nyāyasūtroddhāra — Vācaspatimiśra (Maithila smārta), Sanskrit
- Nyāyasūtravṛtti — Viśvanātha Nyāyapañcānana 1634, Sanskrit