<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.16 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Philosophy](https://indike.org/pramana/in.darsana) › [Logic and epistemology](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya) › [Manuals and primers](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana) › [The Bud of Nyāya](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika) › 1.16

# The Bud of Nyāya 1.16

Nyāyakalikā 1.16

- **Language:** Sanskrit

### [1.16](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.16)

hetutvena prayovyamānaṃ prakaraṇasamo hetvābhāso bhavati | anityaḥ śabdo nityadharmānupalabdheḥ ghaṭavaditi, nityaḥ śabdo'nityadharmānupalabdheḥ ākāśavat iti | na cānayoranyataradapi sādhanaṃ balīyaḥ yaditarasya bādhakamucyeta | na cāyameva  
viruddhavyabhicārī bhavati anaikāntikalakṣaṇābhāvāditi  
ta ime hetvābhāsā nyāyapravivekaṃ kurvanto vastuśuddhiṃ vidadhatīti pṛthagucyante | ata eva nigrahasthānāntargatānāmapyeṣāṃpṛthagupadeśaḥ  
tattvādhyavasāyasaṃrakṣaṇārthaṃ jalpavitaṇḍayoraṅgabhūtāni chalajātinigrahasthānāni pṛthagupadiṣṭāni | tatra parasya vadato'rthavikalpopapādanena vacanavighātaḥ chalam | tat trividham | vākchalam sāmānyacchalam upacāracchalañceti | sādhāraṇe śabde  
prayukte vakturabhipretārthāntarakalpanaṃ vākchalam | navakambalo  
'yammāṇavaka iti nūtanavivakṣayā kathyate | paraḥ saṅkhyāmāropya  
niṣedhati-kuto'sya nava kambalā iti  
sambhāvanayā'tiprasaṅgino'pi sāmānyasyopanyāse hetutvāropeṇa tanniṣedhaḥ sāmānyacchalam | aho nu khalvasau  
brāhmaṇo vidyācaraṇasampanna iti brāhmaṇastutiprasaṅge kaścid vadati-sambhavati brāhmaṇe vidyācaraṇasampaditi  
taṃ chalavādī brāhmaṇatvasya hetutāmāropya nirākurvannabhiyuṅkteyadi brāhmaṇe vidyācaraṇasampadasti brātye'pi sā bhavet vrātyo'pi brāhmaṇa eveti  
aupacārika prayoge mukhyapratiṣedhena pratyavasthānamupacāracchalam | mañcāḥ krośantītyukte paraḥ pratyavatiṣṭhate-mañcāḥ kathamacetanāḥ krośanti mañcasthāḥ puruṣāḥ krośantīti  
tatra chalatraye'pi vṛddhavyavahāraprasiddhaśabdasāmarthyaparīkṣaṇameva pratisamādhānaṃ veditavyam

- [Previous: 1.15](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.15)
- [Next: 1.17](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.17)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1)

## Linked texts (2)

- [Text of the Tokyo Indology Student Team](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!vatsyayana*tokyo.55.4) — Sanskrit
- [Nyāyasāra](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayasara.2.p30) — Bhāsarvajña, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.16](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.16) · Pramāṇa
