<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.17 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Philosophy](https://indike.org/pramana/in.darsana) › [Logic and epistemology](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya) › [Manuals and primers](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana) › [The Bud of Nyāya](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika) › 1.17

# The Bud of Nyāya 1.17

Nyāyakalikā 1.17

- **Language:** Sanskrit

### [1.17](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.17)

samyag hetau hetvābhāse vā prayukte jhaṭiti tadoṣatattvāpratibhāse tu pratibimbanaprāyaṃ kimapi pratyavasthānaṃ jātirityucyate  
sā caturviṃśatibhedā | sādharmyādipratyavasthānabhedena sādharmyavaidharmyotkarṣāpakarṣavarṇyavarṇyavikalpasādhyaprāptyaprāptiprasaṅgapratidṛṣṭāntānutpattisaṃśayaprakaraṇāhetvarthāpattyaviśeṣopapattyupalabdhyanupalabdhinityānityakāryasamāḥ  
sādharmyeṇa samavasthānaṃ sādharmyasamā jātirbhavati | anityaḥ śabdaḥ kṛtakatvāditi prayoge kṛte sādharmyaprayogeṇaiva  
pratyavasthānam-nityaḥ śabdo niravayavatvādākāśavaditi | na  
tathā'sti viśeṣahetuḥ ghaṭasādharmyāt kṛtakatpādanityaḥ śabdaḥ  
na punarākāśasādharmyānnitya iti  
vaidharmyeṇa pratyavasthānaṃ vaidharmyasamā jātirbhavati | anityaḥ  
śabdaḥ kṛtakatvād ghaṭavadityatraiva prayoge sa eva pratipattiheturvaidharmyeṇa prayujyate | nityaḥ śabdaḥ kṛtakatvāt-anityaṃ hi  
sāvayavaṃ dṛṣṭaṃ ghaṭādi | na cāsti viśeṣaheturghaṭasādharmyāt kṛtakatpādanityaḥ śabdo na punastadvaidharmyānniravayavatvānnitya iti  
utkarṣāpakarṣābhyāṃ pratyavasthānamutkarṣāpakarṣasame jātī bhavataḥ | tathaiva prayoge dṛṣṭāntadharmaṃ kaścit sādhyadharmiṇi āpādayan utkarṣasamāṃ jātiṃ prayuṅkte | yadi ghaṭavat kṛtakatvādanityaḥ śabdastadā ghaṭavadeva mūrttopi bhavatu, na cenmūrtto ghaṭavadnityopi mā bhūditi śabde dharmāntaròtkarṣamāpādayati | apakarṣastu-ghaṭaḥ kṛtakaḥ san na śrāvaṇo dṛṣṭaḥ| evaṃ śabdo'pyastu  
na ced ghaṭavadanityo'pi mā bhūditi śabde śrāvaṇatvamapakarṣatīti | varṇyāvarṇyābhyāṃ pratyavasthānaṃ varṇyāvarṇyasame jātī bhavataḥ

- [Previous: 1.16](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.16)
- [Next: 1.18](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.18)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1)

## Linked texts (2)

- [Nyāyamañjarī](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.2.8.8) — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit
- [Text of the Tokyo Indology Student Team](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!vatsyayana*tokyo.462.3) — Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.17](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.17) · Pramāṇa
