<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Philosophy](https://indike.org/pramana/in.darsana) › [Logic and epistemology](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya) › [Manuals and primers](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana) › [The Bud of Nyāya](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika) › 1.2

# The Bud of Nyāya 1.2

Nyāyakalikā 1.2

- **Language:** Sanskrit

### [1.2](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.2)

prayojakam | saṃśayajñānantu indriyārthasannikarṣotpannamapi na pramāṇam arthasyā'niścayāt | viparyaye tu atadrūpastadrūpatayā pratibhātīti kathantat pramāṇam | indriyaikakāraṇatvācca pratyakṣajñānasyāptopadeśendriyābhyāṃ sambhūya yadrūpañjanyate jñānaṃ-panasaśabdavācyo'yamiti-tadapratyakṣam | śābdaṃ hi tat | yattu smaraṇottarakālaṃ śabdayojanayā gaurityādikaṃ savikalpakaṃ jñānambhavati tannirvikalpakavadindriyānuvidhāyitvātpratyakṣam | cakṣurādivadantaḥkaraṇasyāpi manasa indriyatvāt sukhādiviṣayajñānamapi pratyakṣaviṣayam  
pañcalakṣaṇakālliṅgālliṅgini jñānamupamānam | pakṣadharmatvaṃ  
sapakṣe sattvaṃ vipakṣādvyāvṛttiḥ abādhitaviṣayatvam asatpratipakṣatvaṃ ceti | sisādhayiṣitadharmaviśiṣṭadharmī pakṣaḥ, taddharmatvampakṣadharmatvam | sādhyadharmayogena nirjñātaṃ dharmyantaraṃ sapakṣaḥ, tatrāstitvaṃ sapakṣe sattvam | sādhyadharmasaṃsparśaśūnyo dharmī vipakṣaḥ,  
tato vyāvṛttirvipakṣādvyāvṛttiḥ | anumeyasyārthasya pratyakṣeṇa vā  
''gamenānapaharaṇamabādhitaviṣayatvam | saṃśayabījabhūtenānumānena  
rahitatvamasatpratipakṣatvam | etaiḥ pañcabhirlakṣaṇairupapannaṃ liṅgam | eteṣu pañcasu lakṣaṇeṣu vinābhāvaḥ samāpyate | avinābhāvo vyāptirniyamaḥ pratibandhaḥ sādhyāvinābhāvitvamityarthaḥ  
sa ca pratibandhaḥ pūrvagṛhītaḥ san smaryamāṇo liṅgipratīteḥ kāraṇam | tasya grahaṇaṃ pratyakṣānupalambhasahāyānmānasātpratyakṣāt

- [Previous: 1.1](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.1)
- [Next: 1.3](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.3)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1)

## Linked texts (1)

- [Nyāyamañjarī](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.1.2.524) — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.2](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.nyayakalika.1.2) · Pramāṇa
