<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.tarkikaraksa.2.28 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Philosophy](https://indike.org/pramana/in.darsana) › [Logic and epistemology](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya) › [Manuals and primers](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana) › [Tarkikaraksha](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.tarkikaraksa) › 2.28

# Tarkikaraksha 2.28

Tārkikarakṣā 2.28

- **Language:** Sanskrit

### [2.28](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.tarkikaraksa.2.28)

yadi mahānasasādharmyādagnimān parvataḥ tarhi tatsādharmyāt trailokyamapyagnimadbhavedityādi | aviśeṣasamāyāṃ tu pakṣāderaviśeṣamātropapādanam iha tu  
vipakṣasya sapakṣatvāpādane tātparyamiti na tayā saha  
saṃkaraḥ | parikarastu tadvadeva boddhavyaḥ | uddhārastu nedaṃ  
vivakṣitārthasādhakam asādhakasādharmyāt asti ca tadasya ghaṭadharmatvamiti vā tasyāmeva pratijñāyāṃ samānadharmatvāt sattvavaditi vā tayoreva pakṣadṛṣṭāntayorghaṭadharmatvāditi vā jātivākyārthaḥ | sarvatra svoktivyāpanād vyāghātaḥ | prathame tāvadidamapi vākyaṃ  
vivakṣitamarthaṃ na pratipādayet tadapratipādakasādharmyāt | asti ca tadasya pratijñādyavayavayogitvaṃ  
sthāpanāvākyeneti vyāghātaḥ | dvitīye 'pi tasyāmeva  
pratijñāyāṃ samānadharmatvāt sthāpanāvākyavaditi  
tṛtīye nedaṃ pratiṣedhakam ākāśadharmatvāt sthāpanāvākyavaditi vyāghātaḥ | tadetat sarvaṃ manasi kṛtya  
sādharmyādasiddheḥ pratiṣedhāsiddhiḥ pratiṣedhyasādharmyādharmasya tadatadrūpavikalpānupapattitaḥ  
dharmiṇastadviśiṣṭatvabhaṅgo nityasamo bhavet

### [2.28.p1](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.tarkikaraksa.2.28.p1)

vāsthā uttaratrātatsvabhāvānāṃ ghaṭādīnāmanityatā na  
syāt | teṣāṃ cānityatvasvabhāvatve dravyatvavyāghāta  
ityādiḥ sarūpeṇa pravṛttiḥ | virūpeṇa tu nityaḥ śabda  
iti pratijñāyāṃ nityatvayogānnityaḥ | tacca dharmiṇobhinnamabhinnaṃ vā bhinnaṃ cet bhinnatvayogāt tadapi bhinnatvāntarayogādityanavasthāpātaḥ | nityatvadharmasya dharmiṇaḥ śabdādabhinnatve dharmadharmiṇoranyatara evāvaśiṣyate  
tatra dharmamātrasthitāvāśrayāsiddhiḥ | dharmimātrasthitau  
sādhyābhāvena kālātītaprasaṅgaḥ | tathā anityaḥ śabda

### [2.28.p2](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.tarkikaraksa.2.28.p2)

ityukte anityatvaṃ kāryamakāryaṃ vā | kāryamapi śabdena sahotpadyate tataḥ pūrvaṃ paścādvā | na prathamaḥ kalpaḥ

## Linked texts (3)

- [Nyāyamañjarī](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayamanjari.2.8.134) — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit
- [Text of the Tokyo Indology Student Team](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra!vatsyayana*tokyo.494.3) — Sanskrit
- [Nyāyasūtra](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.nyayasutra.5.1.33) — Akṣapāda Gautama, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.tarkikaraksa.2.28](https://indike.org/pramana/in.darsana.nyaya.prakarana.tarkikaraksa.2.28) · Pramāṇa
