<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.darsana.samkhya.samkhyakarika!suvarnasaptati.1.27.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Philosophy](https://indike.org/pramana/in.darsana) › [Enumeration (dualism of spirit and matter)](https://indike.org/pramana/in.darsana.samkhya) › [Sāṃkhyakārikā](https://indike.org/pramana/in.darsana.samkhya.samkhyakarika) › [Suvarnasaptati](https://indike.org/pramana/in.darsana.samkhya.samkhyakarika!suvarnasaptati) › 1.27.2

# Verses on Sāṃkhya 1.27.2

Suvarṇasaptati 1.27.2

- **Language:** Sanskrit

### [1.27.2](https://indike.org/pramana/in.darsana.samkhya.samkhyakarika!suvarnasaptati.1.27.2)

tasmādindriyāṇyekādaśavidhānyeva | para āha | indriyāṇāmekādaśānāmeṣāṃ kaḥ kartā | yadyucyate kathamayaṃ saṃśaya iti | ācāryāṇāṃ pratipattivaiṣamyāt | kecidāhuḥ | puruṣakṛtānīti | kecidāhuḥ | īśvarakṛtānīti | kecidāhuḥ | \[sva\] bhāvakṛtānīti | evamādipratipattayaḥ pratyekaṃ viṣamāḥ | ato mama śaṅkā jātā | eṣu indriyaviṣayeṣu ekādaśavidhāni \[indriyāṇi\] niyamena sacetanātpravartante | kathamevaṃ jñāyate | imānyekādaśendriyāṇi ekādaśaviṣayagrahaṇasamarthāni | pradhānamahadahaṅkārāṇāmacetanatvāttatsāmarthyaṃ na yujyate || lokāyataśāstre¹ uktam | idaṃ lokāyatikavacanam | ato mamedānīṃ saṃśayaḥ kasmādekādaśa \[indriyāṇi\] pravartante | ucyate | āsmin śāstre na puruṣaḥ kartā | nāpīśvaraḥ kartā | \[sva\] bhāvo nāmātirikto dharmo nāsti | tasmādbhavatoktaḥ \[puruṣādiḥ\] naikādaśendriyāṇi janayati | para āha | tathā cet ko dharmo janakaḥ | uttaramāha | guṇapariṇāmaviśeṣādvāhyabhedācca nānātvam| trayo guṇā ahaṅkārasthāḥ puruṣārthavaśādekādaśendriyāṇi pariṇamanti| kaḥ puruṣārthaḥ | ime ekādaśa bāhyaviṣayā bahavaḥ viṣamāśca | yadyekaminidrayaṃ pravartate | na sarva\[viṣaya\] grahaṇasamarthaṃ syāt | tasmātpravartante ekādaśendriyāṇi pratiniyataṃ ca viṣayān gṛhṇanti | ata ekādaśendriyāṇi vibhaktāni nānā ca | atha bhavān vadati acetano na bahūn janayituṃ śakta iti | naitadyujyate | acetanasya \[1252, c. 2\] bahuśaktidarśanāt | vakṣyati hyāsmin śāstre | Ch: vatsaviṛddhinimittaṃ ajñagauḥ kṣīraṃ pravartate | puruṣavimokṣanimittaṃ ajñaṃ tathā indriyaṃ pravartate² ||

- [Previous: 1.27.1](https://indike.org/pramana/in.darsana.samkhya.samkhyakarika!suvarnasaptati.1.27.1)
- [Next: 1.27.3](https://indike.org/pramana/in.darsana.samkhya.samkhyakarika!suvarnasaptati.1.27.3)
- [Up: 1.27](https://indike.org/pramana/in.darsana.samkhya.samkhyakarika!suvarnasaptati.1.27)

## Linked texts (1)

- [Sāṃkhyakārikā](https://indike.org/pramana/in.darsana.samkhya.samkhyakarika.27) — Īśvarakṛṣṇa, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.darsana.samkhya.samkhyakarika!suvarnasaptati.1.27.2](https://indike.org/pramana/in.darsana.samkhya.samkhyakarika!suvarnasaptati.1.27.2) · Pramāṇa
