Pramāṇa · Search · About · API

Aphorisms on Brahman 36

Śrīkarabhāṣya 36

Language
Sanskrit

36.1

prāṇa eva prajñātmā idaṃ śarīraṃ parigṛhyotthāpayati iti śrutau prāṇasyaiva
prajñātmakatvakathanāt smṛtipurāṇeṣvapi prāṇarakṣaṇe śreyaskaratvasya
prāṇaśoṣaṇe pratyavāyasya ca śravaṇāt sarvathā sarvāśramiṇāṃ śivajñānināṃ
mahātmanāṃ vidhiniṣedhābhāvena prāṇarakṣaṇārthaṃ sarvānnabhakṣaṇaṃ
sarvaprayatnairyuktamiti prāpte tatrocyate - || prāṇātyaye ca iti ||

36.2

ca śabdo'vadhāraṇe prāṇātyayāpattāvevetyarthaḥ | kutaḥ || taddarśanāt ||
dṛśyatehyanyatra brahmavidāmapi prāṇātyayāpattāveva sarvānnābhyanujñā | kiṃ
punaḥ prāṇavidaḥ uṣastaḥ kila cākrāyaṇo brahmavidagresaraḥ maṭacīhateṣu kuruṣu
durbhikṣadūṣiteṣu ibhyagrāme vasan anaśanena prāṇasaṃśayāpannaḥ
brahmavidyāniṣpattaye prāṇānāmanavasādamākāṅkṣamāṇaḥ ibhyaṃ kulmāṣāt
khādantaṃ bhikṣamāṇaḥ tena ca ucchiṣṭhebhyo'nye na vidyante iti pratyuktaḥ punarapi
eteṣāṃ me dehi ityuktvā tena ca ebhyena ucchiṣṭhebhya ādāya dattān kulmāṣān
pratigṛhya anupānapratigrahaṃ

36.3

ibhyenārthitaḥ ucchiṣṭaṃ me pītaṃ syāt iti vadaṃścākrāyaṇaḥ kimete kumāṣā
anucchiṣṭā iti ibhyena paryanuyuktaḥ na vā ajīviṣyāmi mānakhādan kāmo mā udapānam
iti kulmāṣākhādane svasya prāṇasaṃśayāpattestāvanmātrakhādanena dhṛtaprāṇasya
svasyocchiṣṭodakapānaṃ kāmakāritaṃ niṣiddhaṃ syāt ityuktvā svakhāditaśeṣaṃ
jāyāyai datvā tayā ca rakṣitānaparedyurjñānārjijīṣayā jigamiṣuḥ punarapi
prāṇasaṃśayāpannasthāne ibhyocchiṣṭabhūtānnān svocchiṣṭabhūtān
paryuṣitāṃścakhāda | ato brahmavidāmapi prāṇasaṃśaya eva sarvānnānumatidarśanāt
atra viśeṣeṇa kīrtitamapi prāṇavidassarvānnāttṛtvaṃ prāṇātyayāpattāveveti niścīyate
|

36.4

asminnarthe hetvantaramāha -

36.5

|| 273 || abādhācca || 29 ||

36.6

śrutismṛtirmamaivājñā tasmāttanmārgamācaret |
ājñācchedī mama drohī yastānullaṅghya vartate ||

36.7

manīṣī vaidikācāraṃ manasāpi na laṅghayet |

36.8

āhāraśuddhau sattvaśuddhiḥ sattvaśuddhau dhruvā smṛtiḥ | smṛtilambhena
sarveṣāṃ hṛdayagranthirvāryate |

36.9

iti vacateṣu śrutismṛtīnāṃ parameśvarājñopadeśena sarveṣāmāśramiṇāṃ
svāśramadharmānuṣṭhānamarthātsiddham | āhāra śuddhau ityādinā tadvat
śivajñāninā āhāraśuddhividhānopadeśe'pi śivayogaśivajñānaniṣṭhāgariṣṭānāṃ
āpadviṣaya eva sarvānnāttṛtvaṃ gamyate na kāmacāreṇaikānte |

36.10

asminnarthe hetvantaramāha -

36.11

|| 274 || api smaryate || 30 ||

36.12

varṇāśramasadācārāḥ śivena kathitāḥ purā |
etānullaṅghya vartante śivasyājñāpalāpinaḥ ||

36.13

rājājñābhaṅgakṛnnṝṇāṃ yathā daṇḍo bhavettathā |
śivājñābhaṅgakṛnnṝṇāṃ daṇḍo hi narakastathā ||

36.14

sāmbena śambhunājñaptaṃ dharmaṃ tyaktvārcayecchivam |
sa tasmai kupyate śambhuḥ svājñābhaṅganimittataḥ ||

36.15

codanālakṣaṇaṃ dharmaṃ śivenājñaptamarcayan |
śaṅkaraṃ pūjayedyastu tasmai sāmbaḥ prasīdati ||

36.16

ityādiṣu parameśvarājñāpūrvakasvavarṇāśramocitakarmamukhyatvopadeśe'pi -

36.17

prāṇasaṃśayamāpanno yo'nnamatti prayatnataḥ |
lipyate na sa pāpena padmapatramivāmbhasā ||

36.18

iti viśeṣavidhidarśanāt | śivajñānināṃ sarvāśramiṇāṃ āpadviṣayaiva
sarvānnāsvādanavidhirūpapadyate netarakāla iti siddham |

Linked texts (1)