Pramāṇa · Search · About · API

Verses on the Śārīraka (Brahmasūtra) 3.2

Śārīrakakārikāvalī 3.2

Language
Sanskrit

Contents

3.2.2

|| iti puruṣārthādhikaraṇam ||
stutimātrādhikaraṇam ||

3.2.21

stutimātramupādānāditi cennāpūrvatvāt ||

3.2.785

karmānuṣṭhityanumatirvidyāstutyai bhavediti |
stutiḥ prāk prastutā tadvadudgīthādau stutirbhavet |
śruto rasatamatvoktiriti śaṅkā'tra vāryate |
sa rasānāṃ rasatamo yadudgītha iti śrutiḥ ||

3.2.686

kratvaṅgabhūtodgīthādistutimātraparā'thavā |
tasmin rasatamatvādidṛṣṭyarthetyatra saṃśaye ||

3.2.684

kratvaṅgabhūtodgīthādisaṃbandhitvena bhāṣaṇāt |
śrutī rasatamatvādeḥ stutimātraparā bhavet ||

3.2.788

iyameva juhīratra pṛthivyāditvabhāṣaṇam |
juhṇādīnāṃ stutiparaṃ yathā tadvadiheti cet ||

3.2.789

nodgīthastutimātratvaṃ tacchruterupapadyate |
aprāptatvāt rasatamāditvasyānyapramāṇataḥ ||

3.2.790

na hyudgīthaśruteratra sānnidhyaṃ vartate yataḥ |
kathañcit stutirupatvamāśrīyeta tadanvayāt ||

3.2.791

vidhippakaraṇasthatvāt iyameva juhūśruteḥ |
ekavākyatayā tatra stutirūpatvamāśritam ||

3.2.792

ato rasatamatvādidṛṣṭiratra vidhīyate |
vīryavattvādisiddhyarthaṃ udgīthādāviti sthitam ||

3.2.22

bhāvaśabdāśca ||

3.2.793

upāsītetyatra vidhipratyayaśravaṇādapi |
upāsanavidhānārthā śrutireṣeti niścayaḥ ||

3.2.3

|| iti stutimātrādhikaraṇam ||
pāriplavādhikaraṇam ||

3.2.23

pāriplavārthā iti cenna viśeṣitatvāt ||

3.2.794

pūrvaṃ rasatamādīnāṃ nirastā stutitā'tra tu |
upākhyānaviśeṣāṇāṃ vidyāstutyarthatocyate ||

3.2.795

pratardanaḥ śvetaketurityādyākhyāyikāḥ śrutau |
tacchaṃsanārthāḥ kiṃ vidyāstutyarthā veti saṃśaye ||

3.2.797

(pū) atrākhyānāni śaṃsantī tyāsāṃ tacchaṃsane sphuṭam |
viniyogāt śvetaketurhe tyādyākhyāyikā api ||

3.2.797-2

pāriplavārthā eva syuriti cettanna yujyate |
(si) pāriplavārthā naiva syuḥ sarvā ākhyāyikā api ||

3.2.798

viśeṣitatvāttatraiva viniyogasya ca śrutau |
manurvaivasvata iti manvādyākhyāyikāḥ param ||

3.2.799

pāriplavārthā itarāssarvā ākhyāyikā api |
vidyāviśeṣavidhyartha ityevātra vinirṇayaḥ ||

3.2.24

tathā caikavākyopabandhāt ||

3.2.800

ātmā draṣṭavya ityādividhinaiṣāṃ nibandhanāt |
ākhyānānāmekavākyātayā vidyārthatā bhavet ||

3.2.801

so'podī dityevamādernaiva pāripuvārthatā |
karmavidhyarthataiva syāt tadvadatreti susthitam ||

3.2.4

|| iti pāriplavādhikaraṇam ||
|| agrīndhādyadhikaraṇam ||

3.2.25

ata eva cāgnīndhanādyanapekṣā ||

3.2.802

vidyādhikāraśraṇāt saṃnyāsaśramiṇāmapi |
teṣāṃ yajñādyabhāvānna vidyāyāḥ karmaśeṣatā ||

3.2.803

ityarthaḥ puruṣārthādhikaraṇe prāṅnirūpitaḥ |
anantarādhikaraṇadvayaṃ prāsaṅgikaṃ bhavet ||

3.2.804

yajñādikarmasāpekṣavidyāyāssaṃbhavaḥ katham |
saṃnyāsāśramiṇāṃ teṣāmiti śaṅkā'tra vāryate ||

3.2.805

yadicchanto brahmacaryaṃ ye ceme'raṇya ādiṣu |
saṃnyāsāśramiṇāṃ brahmavidyāyogo yataḥ śrutaḥ ||

3.2.806

ata evaiṣu sā vidyā'gnyādhānamukhakarmabhiḥ |
nirapekṣā , svīyadharmairevaiṣāṃ tadanuṣṭhiniḥ ||

3.2.5

|| ityagrīndhanādyadhikaraṇam ||
|| sarvepekṣādhikaraṇam ||

3.2.5.p1

(si.sū) sarvāpekṣā ca yajñādiśruteraśvavat || (3-4-26 )

3.2.807

ūrdhvaretassu vidyāyāḥ prāk karmanirapekṣatā |
uktā, tarhi gṛhastheṣvaṣyevaṃ tannirapekṣatā ||

3.2.808

astvityeṣā'tra śaṅkādhikaraṇe vinivāryate |
samastakarmasāpekṣā karmavadgṛhamedhiṣu ||

3.2.809

sā brahmavidyā , yajñādiśruteḥ yajñādayo'pi tai |
tametaṃ vedā divākye vidyāṅgatvena hi śrutāḥ ||

3.2.810

yajñādīnāmato jñānasādhanatvaṃ pratīyate |
jñānaṃ cānyacchāstrajanyāt muktidaṃ vihitaṃ śrutau ||

3.2.811

dhyānādiśabdavācyaṃ tat nityānuṣṭhitakarmabhiḥ |
bhagavatprītijanakaiḥ tatprasādamukhāt bhavet ||

3.2.812

evaṃ vividiṣantī śāstreṇa pratipādyate |
ato gṛhastheṣu vidyā yajñādiparikarmitā ||

3.2.813

gatisādhanabhūto'śvaḥ sādhanatvopayogibhiḥ |
yathā parikaraissarvaiḥ sāpekṣastadvadatra ca ||

3.2.814

samastakarmasāpekṣā sā muktiprāpikā bhavet |
nijāśraṇīyakarmaiva parikarmordhvaretasi ||

3.2.6

|| iti sarvāpekṣādhikaraṇam ||
|| śamadamādyadhikaraṇam ||

3.2.27

(si.sū) śamadamādyupecatassyāt tathāpi tu tadvidheḥ |
tadaṅgatayā teṣāmaśyavaśyānuṣṭhetvāt ||

3.2.815

vidyāniṣṭhairgṛhasthaiḥ prāk karmakāryamitīritam |
indriyotthakriyārūpakarmaṇaḥ kāryatā yadi ||

3.2.816

tādṛkkriyoparatyātmaśamādīnāṃ na kāryatā |
iti śaṅkā'trādhikṛtausa pramāṇena nirasyate ||

3.2.817

śamādayo gṛhasthaiḥ kimanuṣṭheyā naveti cet |
karmaṇāmindriyotpannakriyārūpatvato'sya ca ||

3.2.818

śamādestadviruddhatvāt karmavadgṛhamedhinām |
śamādīnyananuṣṭheyānīti yattanna yujyate ||

3.2.819

gṛhī yadyapi karmasthaḥ tathāpyeṣa śamādibhiḥ |
upetassyāt śamādīnāmurapāstyaṅgatayā vidheḥ ||

3.2.820

śānto dānta iti śrutyā cittaikāgryātmakatvataḥ |
śamādīnāmavaśyānuṣṭheyatvāt dhyānasiddhaye ||

3.2.821

grāhyāni tāni taisteṣāṃ karmaṇāṃ ca mitho nahi |
bādho viṣayabhedena vihiteṣvindriyakriyā ||

3.2.822

vihitānyeṣu taduṣaśama evaṃ bhidā tayāḥ |
ataśśamādayo'pyete'nuṣṭheyā gṛhamedhinām ||

3.2.7

|| iti śamadamādyadhikaraṇam ||
|| sarvānnānumatyadhikaraṇam ||

3.2.823

(si.sū) sarvānnānumatiśca prāṇātyaye taddarśanāt || (3-4-28 )
śamādyanuṣṭitirbrahmavidāṃ nityeti sādhitam |
bhuktinaiyyatyātmaśamaviśeṣo brahmaveditu ||

3.2.824

asti vā netyadhikṛtau vicāro'tra pravartate |
naha vā eva mityādau cchāndogye prāṇaveditu ḥ ||

3.2.825

sarvānnānumatissaṃpratīrtyate kimiyaṃ sadā |
prāṇavidyopāsakasya prāṇāptsamaye'thavā ||

3.2.826

evaṃ prāpte sadaiva syāt viśeṣokteradarśanāt |
(si) naivaṃ prāṇātyate tu syāt sarvānnānumatiḥ śrutau ||

3.2.827

taddarśanāt brahmavidāmapyāpatkāla eva hi |
sarvānnabhakṣaṇānujñā dṛśyate , tasya kiṃ panaḥ ||

3.2.828

alpaśakteḥ prāṇavidaḥ , uvastirbrabmavittamaḥ |
prāṇasaṃśayamāpannaḥ ibhyadattena vastunā ||

3.2.829

dhṛtaprāṇo'rthitastena jalapānāya tat tadā |
nānumene dhṛtāsorme tanniṣiddhamiti bruvan ||

3.2.830

tasmātsarvānnānumatirdṛṣṭā brahmavidāmapi |
āpadyave, prāṇavida kimu vaktavyamatra ca ||

3.2.830.p1

(si.sū) abādhācca || (3-4-29)

3.2.831

āhāraśuddhā vityatrā''hāraśuddhividheḥ śrutau |
abādhaccāpi sarvānnābhyanujñā prāṇasaṃśaye ||

3.2.831.p1

(si.sū) api smaryate || (3-4-30)

3.2.832

prāṇasaṃśayamāpanno yo'nnamatti yatastataḥ |
iti sarvānnānumatiḥ prāṇapadyeva ca smṛtā ||

3.2.832.p1

(si.su) śabdaścāto'kāmakāre || (3-4-31)

3.2.833

prāṇātyaye vai sarveṣāṃ sarvannānumatiryataḥ |
pratiṣedhakaśabdo'taḥ kāmakārasya yujyate ||

3.2.834

surāṃ na pibatītyādirāsthitaḥ kaṭhasaṃhitām |
tasmādāpaddaśāyāṃ vai sarvānnānumatirmatā ||

3.2.834.p1

|| iti sarvānnānumatyadhikaraṇam ||

3.2.834.p2

|| vihitatvādhikaraṇam || (3-4-8 )

3.2.834.p3

(si.su) vihitatvāccāśramakarmāpi || (3-4-32)

3.2.835

yajñādīnāṃ pūrvamuktā brahyavidyāṅgatā'tra ca |
vidyāṅgatāyāmeteṣāṃ gṛhasthairamumukṣubhiḥ ||

3.2.836

tāni karmāṇi kāryāṇi kiṃ na veti vicāryate |
kevalāśramaśeṣatve vidyāṅgānāṃ tu karmaṇām ||

3.2.837

bhavennityānityayogavirodho'to na saṃbhavet |
kevalāśramaśeṣatvaṃ karmaṇāmiti cenna tat ||

3.2.838

(si) kevalāśramakarmāṇi bhavet yajñādī karma tat |
yāvajjīvamiti śrautyā gṛhiṇa kevalasya ca ||

3.2.839

yajñādervihitatvācca nimittīkṛtya jīvanam |
(ava) vidyāṅgatvenāsya vidheḥ tametamiti ca śrutau ||

3.2.839.p1

vidyāśeṣatayāpyetat kartavyamiti kathyate |

3.2.839.p2

(si.su) sahakāritvena ca || (3-4-33)

3.2.840

vidyotpattijvāratastatsahakāraritayāpi ca ||

3.2.741

yajñādi karmānuṣṭheyaṃ brahmadhyāyibhiranvaham |
ekena vimiyogenobhayāṅgatvaṃ yadīṣyate ||
tadā nityānityogavirodhaḥ prasajediha |
tametamiti yajñādervidyāṅgatvaṃ vidhīyate ||

3.2.742

yāvañjīvamitiśrutyā kevalāśramaśeṣatā |
viniyogapṛthaktvena virodho'to nirasyate ||

3.2.844

vihitasya svargakāmaśrutyā kābhyasya karmaṇaḥ |
yāvañjīvamitśrutyā nityatvena vidhānataḥ ||

3.2.845

jāto yathā virodho'tra viniyojakamānayoḥ |
pṛthaktvarūpanītyaiva vāryate tadvadatra ca ||

3.2.845.p1

(si.sū) sarvathāpi ta evoūyaliṅgāt || 93-4-34 )

3.2.846

yajñādayasta eva syurvidyāyā āśramasya ca |
aṅgatve'pi svarūpaṃ tu karmaṇāṃ naiva bhidyate ||

3.2.847

pratyabhijñāpya yajñādiśabdaisteṣāṃ vidhānataḥ |
karmasvarūpabhede ca pramāṇābhāvatastathā ||

3.2.847.p1

(si.sū) anabhimavaṃ ca darśayati || (3-4-35)

3.2.848

dharmeṇa pāpamityādi yajñaistairdharmaśabditaiḥ |
utpattyaprātibandhaṃ ta vidyāyādha pāpakarmabhiḥ ||

3.2.849

darśayatyubhayatrā'taḥ karmaṇāṃ viniyogataḥ |
yajñādayasya eva syurubhayeṣāmiti sthitam ||

3.2.849.p1

|| iti vihitatvādhikaraṇam ||

3.2.849.p2

||vidhurādhikaraṇam || (3-4-9)

3.2.849.p3

(si.sū) antarā cāpi tu taddṛṣṭeḥ |. (3-4-36)

3.2.850

caturāśramiṇāṃ proktā brahmavidyādhikāritā |
vidhurāṇāṃ na sā'stīti vādo'tra vinivāryate ||

3.2.851

āśramānāntarā ye ca vartante vidhurādayaḥ |
brahmavidyādhikāro'sti na vaiṣāmiti saṃśaye ||

3.2.852

(pū) brahmopāsterāśramīyadharmāṅgakatayā sadā |
nāstyanāśramiṇāṃ tādṛgdharmābhāvādadhikriyā ||

3.2.853

si naivamastyevādhikāraḥ sthitānāmantarāpi ca |
raikvamukhyānāśramiṣu vidyāsthātvasya darśanāt ||

3.2.854

āśramāniyatairdharmaiḥ japadānārcaṃnādibhiḥ |
teṣāṃ vidyānugrahaḥ syāt anugrāhakatāśruteḥ ||

3.2.854.p1

āśramānaikāntikānāṃ tasyātteṣaāmadhikriyā |

3.2.854.p2

(si.sū) api smaryate || (3-4-37)

3.2.855

japādibhirvai vidyānugraho'nāśramiṇāmapi ||

3.2.855.p1

japyenāpi ca saṃsiddhyet ityādau smaryate'pi ca |

3.2.855.p2

(si.su) viśeṣānugrahaśca || (3-4-38 )

3.2.855.p3

āśramāniyatairdharmaviśeṣaistadanugrahaḥ ||

3.2.855.p4

tapasā brahmacaryeṇe tyādiṣu śrīyate'pi ca |

3.2.855.p5

(si.sū) atastvitarajjyāyo liṅgācca || (3-4-39 )

3.2.857

āśraṇitvāditarat āśramitvamataḥ punaḥ ||

3.2.858

śrayeḥ syāt dharmabhūyastvāt tattavāpadviṣayaṃ bhavet |
anāśraṇī na tiṣṭe dityāśramasthatvasaṃsmṛteḥ ||

3.2.858.p1

|| iti vidhugadhikaraṇam ||

3.2.858.p2

|| tadbhūtādhikaraṇam || (3-4-10)

3.2.858.p3

(si.sū ) tadbhūtasya tu nātadbhāvo jaiminerapi niyamāt tadrūpābhāvebhyaḥ || (3-4-40)

3.2.859

(ava) prāguktā brahmavidyāyāṃ vidhurāderadhikriyā |
tathā''śramacyutānāmapyeṣā'stvityetadasyate ||

3.2.861

naiṣṭaṭhakādeḥ svāśramebhyaḥ pracyutasyāpyadhikriyā |
brahmopāstāvasti neti cintāyāṃ , vidhurādivat ||
japadānārcaṃnādyaiśca vidyānugrahasaṃbhavāt |
cyupastāpi brahmavidyādhikāro'stīti cenna tat ||

3.2.862

naiṣṭhikādyāśramasthasyānāśraṇitvena vartanam |
na saṃbhavati taddharmatyāgobhyo vinivartanāt ||

3.2.863

vyāvartayānti śāsrāṇi naiṣṭhikādyaśraṇasthitān |
svāśramaikāntadharmāṇāṃ tyāgebhyo bahuśaḥ khalu ||

3.2.864

brahmacāryācāryakula ityaraṇyamityāditi |
saṃnyasyāgniṃ neti cāto'nāśramitvena saṃsthiteḥ ||

3.2.865

asaṃbhavānnaiṣṭhikānāṃ nāstyupāstāvadhikriyā |
asāveva hi siddhānto jaiminerapi saṃmataḥ ||

3.2.865.p1

(si,sū) cādhikārikamapi patanānumānāttadayogāt || (3-4-41)

3.2.866

prāyaścittaṃ cadhikāralakṣaṇoktaṃ na saṃbhavet |
paranasmaraṇātteṣāmuktaniṣkṛtyasaṃbhavāt ||

3.2.867

ārūḍho naiṣṭhikaṃ dharma mityādabata eva ca |
upakurvāṇaviṣayaṃ prāyaścittamigaheritam ||

3.2.867.p1

(pū,su) upapūrvamapītyeke bhāvamaśanavattaduktam || (3-4-52)

3.2.868

upapātakamevedaṃ yato'tasyasya niṣkṛte |
sadbhāvameka manyante guravo'śanavadyathā ||

3.2.869

samānamupakurvāṇanaiṣṭhikādyadhikāriṇām |
madhumuktiniṣedhastanniṣkṛtiśca taducyate ||

3.2.870

smṛtikārairuttareṣāñcāvirodhīti vākyataḥ |
tathāhāpi pracyavane prāyaścittasya saṃbhavāt ||

3.2.870.p1

brahmavidyāyogyatāsti pracyutasyāśramādapi |

3.2.870.p2

(si.sū) bahistūbhayathāpi smṛterācārācca || (3-4-43 )

3.2.871

upapātakamastvetat mahāpātakameva vā ||

3.2.872

brahmavidyādhikāribhyo bahirbhūkatā ime cyutāḥ |
prāściṃttaṃ na paśyāmi yena śuddhyediti smṛteḥ ||

3.2.873

ācārācca tyajantyenaṃ vidyādāne hi sādhavaḥ |
pāpaniheraṇāyoktā kaiścit yadyapi niṣkṛtiḥ ||

3.2.874

tathāpi karmādhikṛtidātrī śuddhirna saṃbhavet |
brahamavidyādhikāro'taḥ teṣāṃ nāstīti siddhyati ||

3.2.874.p1

|| iti tadbhūtādhikaraṇam ||

3.2.874.p2

|| svābhyadhikaraṇam || (3-4-11)

3.2.874.p3

(pū.su) svāminaḥ phasaśrauterityātreyaḥ || (3-4-44)

3.2.875

upāsanākartrakartṛvibhāgaḥ pūrvamīritaḥ |
udgīthopāsane tādṛgvibhāgo'tra nirūpyate ||

3.2.876

(pū) yajamānena kartavyaṃ kimudgīthādyupāsanam |
utartviṃjeti viśaye karmaṅgodgīthavedane ||

3.2.877

yajamānasya kartṛtvaṃ tasyaivaitatphalaśruteḥ |
kratvaṅgodgīthavidyāyā vīryavattaratā phalam ||

3.2.878

yajamānasyeti dahmopāsanādivadatra ca |
kartavyaṃ svāminaivaivamātreyo manyate guruḥ ||

3.2.879

(si.sū) ārtvijyamityauḍulomistasmai hi parikrīyate || (3-4-45)
(si) auḍulomistadudgīthopāsanaṃ kāryamṛtvijā |
manyate'tra yatassāṅgakratvanuṣṭhiyaye param ||

3.2.880

ṛtvik svīkriyate śāstrāt svāminā dakṣiṇādibhiḥ |
ato manaḥ kāyasādhyatadantargatakarmaṇām ||

3.2.881

ṛtvikkartṛkatā siddhā , daharopāsanādi tu |
tatkrartṛkatvāśravaṇāt prayoktari phalānvayāt ||

3.2.882

phalikartakameva syāt tasmādudgīthavedane |
ṛtvikkartṛkataiveti siddhāntaḥ śāstrasaṃmataḥ ||

3.2.882.p1

|| iti svābhyadhikaraṇam ||

3.2.882.p2

|| sahakāryantaravidhayadhikaraṇam |. (3-4-12)

3.2.882.p3

(si.sū) sahakāryantaravidhiḥ pakṣeṇa tṛtīyaṃ tadvato vidhyādivat || (3-4-46) ||

3.2.883

vidyāṅgabhūtaṃ yajñādi śamādi ca nirūpitam |
madhye tatsaṅgataṃ proktaṃ kriyato'dhikṛtāvatha ||

3.2.884

nikhilabrahmavidyāyā aṅgāntaranirūpaṇam |
tasmāt brāhmaṇa ityādi tathā'thamuni rityapi ||

3.2.885

śriyate bṛhadāraṇye bālyapāṇḍityavattathā |
vidhīyate maunamapi kimatrā'nūdyate'thavā ||

3.2.886

iti cintā'tra maunasya mananānatirekataḥ |
mantavya iti vākyena prāptatvāt tadanūdyate ||

3.2.887

na śrūyate hyatra vidhiriti cetanna yujyate |
vidyāvato yajñaśamadamādyāśramadharmavat ||

3.2.888

vidhīyate tṛtīyaṃ tat bālyapāṇḍityayordvayoḥ |
sahakāryantaraṃ mainaṃ , prakṛṣṭamananojjvale ||

3.2.889

atyādareṇa vyāsādau muniśabdaprayogataḥ |
na śruto vidhiśabde'tha munirityatra yadyapi ||

3.2.890

tathāpyasya vidhayatvamaprāptatvāddhi siddhyati |
yajñādidharmavanmaunaṃ bālyaṃ pāṇḍityamapyata- ||

3.2.891

vidhīyate'tra tritayaṃ vidyāṅgatvena tachrutau |
idaṃ ca maunaṃ śravaṇadāḍhyorthānmananādapi ||

3.2.891.p1

anyacchubhāśrayasyaiva sadā saṃśīlanātmakam |

3.2.891.p2

(si.sū) kṛtsnabhāvāttu gṛhiṇopasaṃhāraḥ || (3-4-47)

3.2.892

vidyāvattve'pi nikhilāśramiṇāṃ gṛhidharmataḥ ||

3.2.893

chāndogya upasaṃhāraḥ sa khalveva mitīdṛśaḥ |
nikhilāśramadharmāṇāṃ pradarśanaparo mataḥ ||

3.2.893.p1

āśrameṣvapi kṛtsneṣau vidyāsadbhāvadarśanāt |

3.2.893.p2

(si.sū) maunavaditareṣāmapyupadeśāt || (3-4-48)

3.2.894

vākye'thamunirityatrā'tha bhikṣācaryamityapi ||

3.2.895

pārivrajyaikāntadharmeṇopasaṃhāra eṣa ca |
saravāśramāyadharmāṇāṃ yajñādīnāṃ pradarśakaḥ ||

3.2.896

maunabhikṣācaryavattaditarāśramavartinām |
yajñādīnāṃ ca dharmāṇāṃ bahūnāmupadeśataḥ ||

3.2.897

ato yajñādivanmaunatṛtīyo'tra vidhīyate |
pāṇḍityādarvedanāṅgatayetyuktaṃ samañjasam ||

3.2.897.p1

|| iti sahakāryantaravidhyadhikaraṇam ||

3.2.897.p2

|| anāviṣkārādhikaraṇam || (3-4-13)

3.2.897.p3

(si.sū) anāviṣkurvannanvayāt || (3-4-49)

3.2.898

bālyapāṇḍityamaunāni vidyāśeṣatayā purā |
vihitānyadhikāre'tra bālyaśabdārtha ucyate ||

3.2.899

śrutau bālyena tiṣṭhāsediti grāhyatayā śrutam |
viduṣā, kāmacārādi sarvaṃ bālasya karma kim ||

3.2.900

svamāhātmyāprakāśo vetyevaṃ prāpte'tra saṃśaye |
viśeṣābhāvatassarvaṃ grāhyaṃ bālasya karma tat ||

3.2.901

naivaṃ, bālasya yatkarmaṃ svamāhātmyāprakāśanam |
tadevopādadāno'sau vidvān varteta nānyathā ||

3.2.902

tiṣṭhāsedityatra vidhau tasyaivānvayasaṃbhavāt |
itareṣāṃ nāvirata ithyādiśrutiṣu sphuṭam ||

3.2.903

kriyamāṇopāsanasya virodhitvaśruterataḥ |
ḍambhādirahito vidvān gūḍhasvamahimā vaset ||

3.2.903.p1

|| ithyanāviṣkārādhikaraṇam ||

3.2.903.p2

|| aihikādhikaraṇam || (3-4-14)

3.2.903.p3

(si.sū) aihikamaprastutapratibandhe taddarśanāt || (3-4-50)

3.2.904

etāvatoktaṃ vidyāṅgaṃ samayo'tra nirūpyate |
mokṣānyaphaladabrahmavidyotpatteḥ pramāṇataḥ ||

3.2.905

brahmavidyaiśvaryaphalā sādhanaiḥ puṇyakarmabhiḥ |
tadanantaramevaiṣotpādyate kimanantaram ||

3.2.906

kālāntare veti tatrāniyamo veti saṃśaye |
(pū) puṇyakarmaṇi nirvṛtte vilambe hetvabhāvataḥ ||

3.2.907

(si) syādanantarameveti cedetannopapadyate |
asati bratibandhe syāt tathā sā sati cānyadā ||

3.2.908

dṛśyate pratibandhascha prabalairanyakarmabhiḥ |
yadeva vidyayetyatrodgīthavidyāṅgakarmaṇaḥ ||

3.2.909

svaphalapratibandho hi śrūyate karmabhiḥ paraiḥ |
ataścāmiyamaḥ siddho vidyotpattāviti sthitam ||

3.2.910

|| ityaihikādhikaraṇam ||
|| muktiphalādhikaraṇam || (3-4-15)
(si.sū) evaṃ muktiphalāniyamastadavasthāvadhṛteḥ tadavasthāvadhṛteḥ || (3-4-51)
evaṃ mokṣaphalabrahmopāsanasyāpi pūrvavat |
utpattikālāniyama procyate'dhikṛtāviha ||

3.2.911

svasādhane'tiśayitapuṇyakarmaṇi kiṃ kṛte |
sadyo mokṣaphalopāstirjāyate kimu pūrvavat ||

3.2.912

(pū) niyamābhāva eveti cintāyāṃ sarvakarmataḥ |
muktihetūpāstihetukarmaṇāṃ balavattavataḥ ||

3.2.913

(si) pratibandhāsaṃbhavātsā sadyo jāyate inyasat |
eṃ muktiphalasyāpi noptattau niyamo bhavet ||

3.2.914

pritibandhābhāva eva phalotpattyavadhāraṇāt |
brahmavitsvapacārasya karmaṇo'nyavidhātpunaḥ ||

3.2.915

atyāntabalavattvena pratihandhasya saṃbhavāt |
tadutpattau pūrvavacca kālāniyam eva hi ||

3.2.916

sodgīthavidyakratvaṅgopāstau tvaniyamo nahi |
padābhyāsaḥ sūtragato'dhyāyasaṃpṛrtisūcakaḥ ||

3.2.916.p1

|| iti muktiphalādhikaraṇam ||

3.2.916.p2

|| iti tṛtīyādhyāye caturthaḥ pādaḥ ||

3.2.916.p3

|| iti tītṛyo'dhyāyaḥ ||

3.2.916.p4

śrīmate śrīrāghavāryamahādeśikāya namaḥ ||

3.2.916.p5

asmadguruparamparāyai namaḥ ||

3.2.916.p6

|| śrīrastu ||

Linked texts (6)