Verses on the Śārīraka (Brahmasūtra) 3.2
Śārīrakakārikāvalī 3.2
- Language
- Sanskrit
Contents
- 3.2.5 — 1 part
- 3.2.830 — 1 part
- 3.2.831 — 1 part
- 3.2.832 — 1 part
- 3.2.834 — 3 parts
- 3.2.839 — 2 parts
- 3.2.845 — 1 part
- 3.2.847 — 1 part
- 3.2.849 — 3 parts
- 3.2.854 — 2 parts
- 3.2.855 — 5 parts
- 3.2.858 — 3 parts
- 3.2.865 — 1 part
- 3.2.867 — 1 part
- 3.2.870 — 2 parts
- 3.2.874 — 3 parts
- 3.2.882 — 3 parts
- 3.2.891 — 2 parts
- 3.2.893 — 2 parts
- 3.2.897 — 3 parts
- 3.2.903 — 3 parts
- 3.2.916 — 6 parts
3.2.2
|| iti puruṣārthādhikaraṇam ||
stutimātrādhikaraṇam ||
3.2.21
stutimātramupādānāditi cennāpūrvatvāt ||
3.2.785
karmānuṣṭhityanumatirvidyāstutyai bhavediti |
stutiḥ prāk prastutā tadvadudgīthādau stutirbhavet |
śruto rasatamatvoktiriti śaṅkā'tra vāryate |
sa rasānāṃ rasatamo yadudgītha iti śrutiḥ ||
3.2.686
kratvaṅgabhūtodgīthādistutimātraparā'thavā |
tasmin rasatamatvādidṛṣṭyarthetyatra saṃśaye ||
3.2.684
kratvaṅgabhūtodgīthādisaṃbandhitvena bhāṣaṇāt |
śrutī rasatamatvādeḥ stutimātraparā bhavet ||
3.2.788
iyameva juhīratra pṛthivyāditvabhāṣaṇam |
juhṇādīnāṃ stutiparaṃ yathā tadvadiheti cet ||
3.2.789
nodgīthastutimātratvaṃ tacchruterupapadyate |
aprāptatvāt rasatamāditvasyānyapramāṇataḥ ||
3.2.790
na hyudgīthaśruteratra sānnidhyaṃ vartate yataḥ |
kathañcit stutirupatvamāśrīyeta tadanvayāt ||
3.2.791
vidhippakaraṇasthatvāt iyameva juhūśruteḥ |
ekavākyatayā tatra stutirūpatvamāśritam ||
3.2.792
ato rasatamatvādidṛṣṭiratra vidhīyate |
vīryavattvādisiddhyarthaṃ udgīthādāviti sthitam ||
3.2.22
bhāvaśabdāśca ||
3.2.793
upāsītetyatra vidhipratyayaśravaṇādapi |
upāsanavidhānārthā śrutireṣeti niścayaḥ ||
3.2.3
|| iti stutimātrādhikaraṇam ||
pāriplavādhikaraṇam ||
3.2.23
pāriplavārthā iti cenna viśeṣitatvāt ||
3.2.794
pūrvaṃ rasatamādīnāṃ nirastā stutitā'tra tu |
upākhyānaviśeṣāṇāṃ vidyāstutyarthatocyate ||
3.2.795
pratardanaḥ śvetaketurityādyākhyāyikāḥ śrutau |
tacchaṃsanārthāḥ kiṃ vidyāstutyarthā veti saṃśaye ||
3.2.797
(pū) atrākhyānāni śaṃsantī tyāsāṃ tacchaṃsane sphuṭam |
viniyogāt śvetaketurhe tyādyākhyāyikā api ||
3.2.797-2
pāriplavārthā eva syuriti cettanna yujyate |
(si) pāriplavārthā naiva syuḥ sarvā ākhyāyikā api ||
3.2.798
viśeṣitatvāttatraiva viniyogasya ca śrutau |
manurvaivasvata iti manvādyākhyāyikāḥ param ||
3.2.799
pāriplavārthā itarāssarvā ākhyāyikā api |
vidyāviśeṣavidhyartha ityevātra vinirṇayaḥ ||
3.2.24
tathā caikavākyopabandhāt ||
3.2.800
ātmā draṣṭavya ityādividhinaiṣāṃ nibandhanāt |
ākhyānānāmekavākyātayā vidyārthatā bhavet ||
3.2.801
so'podī dityevamādernaiva pāripuvārthatā |
karmavidhyarthataiva syāt tadvadatreti susthitam ||
3.2.4
|| iti pāriplavādhikaraṇam ||
|| agrīndhādyadhikaraṇam ||
3.2.25
ata eva cāgnīndhanādyanapekṣā ||
3.2.802
vidyādhikāraśraṇāt saṃnyāsaśramiṇāmapi |
teṣāṃ yajñādyabhāvānna vidyāyāḥ karmaśeṣatā ||
3.2.803
ityarthaḥ puruṣārthādhikaraṇe prāṅnirūpitaḥ |
anantarādhikaraṇadvayaṃ prāsaṅgikaṃ bhavet ||
3.2.804
yajñādikarmasāpekṣavidyāyāssaṃbhavaḥ katham |
saṃnyāsāśramiṇāṃ teṣāmiti śaṅkā'tra vāryate ||
3.2.805
yadicchanto brahmacaryaṃ ye ceme'raṇya ādiṣu |
saṃnyāsāśramiṇāṃ brahmavidyāyogo yataḥ śrutaḥ ||
3.2.806
ata evaiṣu sā vidyā'gnyādhānamukhakarmabhiḥ |
nirapekṣā , svīyadharmairevaiṣāṃ tadanuṣṭhiniḥ ||
3.2.5
|| ityagrīndhanādyadhikaraṇam ||
|| sarvepekṣādhikaraṇam ||
3.2.5.p1
(si.sū) sarvāpekṣā ca yajñādiśruteraśvavat || (3-4-26 )
3.2.807
ūrdhvaretassu vidyāyāḥ prāk karmanirapekṣatā |
uktā, tarhi gṛhastheṣvaṣyevaṃ tannirapekṣatā ||
3.2.808
astvityeṣā'tra śaṅkādhikaraṇe vinivāryate |
samastakarmasāpekṣā karmavadgṛhamedhiṣu ||
3.2.809
sā brahmavidyā , yajñādiśruteḥ yajñādayo'pi tai |
tametaṃ vedā divākye vidyāṅgatvena hi śrutāḥ ||
3.2.810
yajñādīnāmato jñānasādhanatvaṃ pratīyate |
jñānaṃ cānyacchāstrajanyāt muktidaṃ vihitaṃ śrutau ||
3.2.811
dhyānādiśabdavācyaṃ tat nityānuṣṭhitakarmabhiḥ |
bhagavatprītijanakaiḥ tatprasādamukhāt bhavet ||
3.2.812
evaṃ vividiṣantī śāstreṇa pratipādyate |
ato gṛhastheṣu vidyā yajñādiparikarmitā ||
3.2.813
gatisādhanabhūto'śvaḥ sādhanatvopayogibhiḥ |
yathā parikaraissarvaiḥ sāpekṣastadvadatra ca ||
3.2.814
samastakarmasāpekṣā sā muktiprāpikā bhavet |
nijāśraṇīyakarmaiva parikarmordhvaretasi ||
3.2.6
|| iti sarvāpekṣādhikaraṇam ||
|| śamadamādyadhikaraṇam ||
3.2.27
(si.sū) śamadamādyupecatassyāt tathāpi tu tadvidheḥ |
tadaṅgatayā teṣāmaśyavaśyānuṣṭhetvāt ||
3.2.815
vidyāniṣṭhairgṛhasthaiḥ prāk karmakāryamitīritam |
indriyotthakriyārūpakarmaṇaḥ kāryatā yadi ||
3.2.816
tādṛkkriyoparatyātmaśamādīnāṃ na kāryatā |
iti śaṅkā'trādhikṛtausa pramāṇena nirasyate ||
3.2.817
śamādayo gṛhasthaiḥ kimanuṣṭheyā naveti cet |
karmaṇāmindriyotpannakriyārūpatvato'sya ca ||
3.2.818
śamādestadviruddhatvāt karmavadgṛhamedhinām |
śamādīnyananuṣṭheyānīti yattanna yujyate ||
3.2.819
gṛhī yadyapi karmasthaḥ tathāpyeṣa śamādibhiḥ |
upetassyāt śamādīnāmurapāstyaṅgatayā vidheḥ ||
3.2.820
śānto dānta iti śrutyā cittaikāgryātmakatvataḥ |
śamādīnāmavaśyānuṣṭheyatvāt dhyānasiddhaye ||
3.2.821
grāhyāni tāni taisteṣāṃ karmaṇāṃ ca mitho nahi |
bādho viṣayabhedena vihiteṣvindriyakriyā ||
3.2.822
vihitānyeṣu taduṣaśama evaṃ bhidā tayāḥ |
ataśśamādayo'pyete'nuṣṭheyā gṛhamedhinām ||
3.2.7
|| iti śamadamādyadhikaraṇam ||
|| sarvānnānumatyadhikaraṇam ||
3.2.823
(si.sū) sarvānnānumatiśca prāṇātyaye taddarśanāt || (3-4-28 )
śamādyanuṣṭitirbrahmavidāṃ nityeti sādhitam |
bhuktinaiyyatyātmaśamaviśeṣo brahmaveditu ||
3.2.824
asti vā netyadhikṛtau vicāro'tra pravartate |
naha vā eva mityādau cchāndogye prāṇaveditu ḥ ||
3.2.825
sarvānnānumatissaṃpratīrtyate kimiyaṃ sadā |
prāṇavidyopāsakasya prāṇāptsamaye'thavā ||
3.2.826
evaṃ prāpte sadaiva syāt viśeṣokteradarśanāt |
(si) naivaṃ prāṇātyate tu syāt sarvānnānumatiḥ śrutau ||
3.2.827
taddarśanāt brahmavidāmapyāpatkāla eva hi |
sarvānnabhakṣaṇānujñā dṛśyate , tasya kiṃ panaḥ ||
3.2.828
alpaśakteḥ prāṇavidaḥ , uvastirbrabmavittamaḥ |
prāṇasaṃśayamāpannaḥ ibhyadattena vastunā ||
3.2.829
dhṛtaprāṇo'rthitastena jalapānāya tat tadā |
nānumene dhṛtāsorme tanniṣiddhamiti bruvan ||
3.2.830
tasmātsarvānnānumatirdṛṣṭā brahmavidāmapi |
āpadyave, prāṇavida kimu vaktavyamatra ca ||
3.2.830.p1
(si.sū) abādhācca || (3-4-29)
3.2.831
āhāraśuddhā vityatrā''hāraśuddhividheḥ śrutau |
abādhaccāpi sarvānnābhyanujñā prāṇasaṃśaye ||
3.2.831.p1
(si.sū) api smaryate || (3-4-30)
3.2.832
prāṇasaṃśayamāpanno yo'nnamatti yatastataḥ |
iti sarvānnānumatiḥ prāṇapadyeva ca smṛtā ||
3.2.832.p1
(si.su) śabdaścāto'kāmakāre || (3-4-31)
3.2.833
prāṇātyaye vai sarveṣāṃ sarvannānumatiryataḥ |
pratiṣedhakaśabdo'taḥ kāmakārasya yujyate ||
3.2.834
surāṃ na pibatītyādirāsthitaḥ kaṭhasaṃhitām |
tasmādāpaddaśāyāṃ vai sarvānnānumatirmatā ||
3.2.834.p1
|| iti sarvānnānumatyadhikaraṇam ||
3.2.834.p2
|| vihitatvādhikaraṇam || (3-4-8 )
3.2.834.p3
(si.su) vihitatvāccāśramakarmāpi || (3-4-32)
3.2.835
yajñādīnāṃ pūrvamuktā brahyavidyāṅgatā'tra ca |
vidyāṅgatāyāmeteṣāṃ gṛhasthairamumukṣubhiḥ ||
3.2.836
tāni karmāṇi kāryāṇi kiṃ na veti vicāryate |
kevalāśramaśeṣatve vidyāṅgānāṃ tu karmaṇām ||
3.2.837
bhavennityānityayogavirodho'to na saṃbhavet |
kevalāśramaśeṣatvaṃ karmaṇāmiti cenna tat ||
3.2.838
(si) kevalāśramakarmāṇi bhavet yajñādī karma tat |
yāvajjīvamiti śrautyā gṛhiṇa kevalasya ca ||
3.2.839
yajñādervihitatvācca nimittīkṛtya jīvanam |
(ava) vidyāṅgatvenāsya vidheḥ tametamiti ca śrutau ||
3.2.839.p1
vidyāśeṣatayāpyetat kartavyamiti kathyate |
3.2.839.p2
(si.su) sahakāritvena ca || (3-4-33)
3.2.840
vidyotpattijvāratastatsahakāraritayāpi ca ||
3.2.741
yajñādi karmānuṣṭheyaṃ brahmadhyāyibhiranvaham |
ekena vimiyogenobhayāṅgatvaṃ yadīṣyate ||
tadā nityānityogavirodhaḥ prasajediha |
tametamiti yajñādervidyāṅgatvaṃ vidhīyate ||
3.2.742
yāvañjīvamitiśrutyā kevalāśramaśeṣatā |
viniyogapṛthaktvena virodho'to nirasyate ||
3.2.844
vihitasya svargakāmaśrutyā kābhyasya karmaṇaḥ |
yāvañjīvamitśrutyā nityatvena vidhānataḥ ||
3.2.845
jāto yathā virodho'tra viniyojakamānayoḥ |
pṛthaktvarūpanītyaiva vāryate tadvadatra ca ||
3.2.845.p1
(si.sū) sarvathāpi ta evoūyaliṅgāt || 93-4-34 )
3.2.846
yajñādayasta eva syurvidyāyā āśramasya ca |
aṅgatve'pi svarūpaṃ tu karmaṇāṃ naiva bhidyate ||
3.2.847
pratyabhijñāpya yajñādiśabdaisteṣāṃ vidhānataḥ |
karmasvarūpabhede ca pramāṇābhāvatastathā ||
3.2.847.p1
(si.sū) anabhimavaṃ ca darśayati || (3-4-35)
3.2.848
dharmeṇa pāpamityādi yajñaistairdharmaśabditaiḥ |
utpattyaprātibandhaṃ ta vidyāyādha pāpakarmabhiḥ ||
3.2.849
darśayatyubhayatrā'taḥ karmaṇāṃ viniyogataḥ |
yajñādayasya eva syurubhayeṣāmiti sthitam ||
3.2.849.p1
|| iti vihitatvādhikaraṇam ||
3.2.849.p2
||vidhurādhikaraṇam || (3-4-9)
3.2.849.p3
(si.sū) antarā cāpi tu taddṛṣṭeḥ |. (3-4-36)
3.2.850
caturāśramiṇāṃ proktā brahmavidyādhikāritā |
vidhurāṇāṃ na sā'stīti vādo'tra vinivāryate ||
3.2.851
āśramānāntarā ye ca vartante vidhurādayaḥ |
brahmavidyādhikāro'sti na vaiṣāmiti saṃśaye ||
3.2.852
(pū) brahmopāsterāśramīyadharmāṅgakatayā sadā |
nāstyanāśramiṇāṃ tādṛgdharmābhāvādadhikriyā ||
3.2.853
si naivamastyevādhikāraḥ sthitānāmantarāpi ca |
raikvamukhyānāśramiṣu vidyāsthātvasya darśanāt ||
3.2.854
āśramāniyatairdharmaiḥ japadānārcaṃnādibhiḥ |
teṣāṃ vidyānugrahaḥ syāt anugrāhakatāśruteḥ ||
3.2.854.p1
āśramānaikāntikānāṃ tasyātteṣaāmadhikriyā |
3.2.854.p2
(si.sū) api smaryate || (3-4-37)
3.2.855
japādibhirvai vidyānugraho'nāśramiṇāmapi ||
3.2.855.p1
japyenāpi ca saṃsiddhyet ityādau smaryate'pi ca |
3.2.855.p2
(si.su) viśeṣānugrahaśca || (3-4-38 )
3.2.855.p3
āśramāniyatairdharmaviśeṣaistadanugrahaḥ ||
3.2.855.p4
tapasā brahmacaryeṇe tyādiṣu śrīyate'pi ca |
3.2.855.p5
(si.sū) atastvitarajjyāyo liṅgācca || (3-4-39 )
3.2.857
āśraṇitvāditarat āśramitvamataḥ punaḥ ||
3.2.858
śrayeḥ syāt dharmabhūyastvāt tattavāpadviṣayaṃ bhavet |
anāśraṇī na tiṣṭe dityāśramasthatvasaṃsmṛteḥ ||
3.2.858.p1
|| iti vidhugadhikaraṇam ||
3.2.858.p2
|| tadbhūtādhikaraṇam || (3-4-10)
3.2.858.p3
(si.sū ) tadbhūtasya tu nātadbhāvo jaiminerapi niyamāt tadrūpābhāvebhyaḥ || (3-4-40)
3.2.859
(ava) prāguktā brahmavidyāyāṃ vidhurāderadhikriyā |
tathā''śramacyutānāmapyeṣā'stvityetadasyate ||
3.2.861
naiṣṭaṭhakādeḥ svāśramebhyaḥ pracyutasyāpyadhikriyā |
brahmopāstāvasti neti cintāyāṃ , vidhurādivat ||
japadānārcaṃnādyaiśca vidyānugrahasaṃbhavāt |
cyupastāpi brahmavidyādhikāro'stīti cenna tat ||
3.2.862
naiṣṭhikādyāśramasthasyānāśraṇitvena vartanam |
na saṃbhavati taddharmatyāgobhyo vinivartanāt ||
3.2.863
vyāvartayānti śāsrāṇi naiṣṭhikādyaśraṇasthitān |
svāśramaikāntadharmāṇāṃ tyāgebhyo bahuśaḥ khalu ||
3.2.864
brahmacāryācāryakula ityaraṇyamityāditi |
saṃnyasyāgniṃ neti cāto'nāśramitvena saṃsthiteḥ ||
3.2.865
asaṃbhavānnaiṣṭhikānāṃ nāstyupāstāvadhikriyā |
asāveva hi siddhānto jaiminerapi saṃmataḥ ||
3.2.865.p1
(si,sū) cādhikārikamapi patanānumānāttadayogāt || (3-4-41)
3.2.866
prāyaścittaṃ cadhikāralakṣaṇoktaṃ na saṃbhavet |
paranasmaraṇātteṣāmuktaniṣkṛtyasaṃbhavāt ||
3.2.867
ārūḍho naiṣṭhikaṃ dharma mityādabata eva ca |
upakurvāṇaviṣayaṃ prāyaścittamigaheritam ||
3.2.867.p1
(pū,su) upapūrvamapītyeke bhāvamaśanavattaduktam || (3-4-52)
3.2.868
upapātakamevedaṃ yato'tasyasya niṣkṛte |
sadbhāvameka manyante guravo'śanavadyathā ||
3.2.869
samānamupakurvāṇanaiṣṭhikādyadhikāriṇām |
madhumuktiniṣedhastanniṣkṛtiśca taducyate ||
3.2.870
smṛtikārairuttareṣāñcāvirodhīti vākyataḥ |
tathāhāpi pracyavane prāyaścittasya saṃbhavāt ||
3.2.870.p1
brahmavidyāyogyatāsti pracyutasyāśramādapi |
3.2.870.p2
(si.sū) bahistūbhayathāpi smṛterācārācca || (3-4-43 )
3.2.871
upapātakamastvetat mahāpātakameva vā ||
3.2.872
brahmavidyādhikāribhyo bahirbhūkatā ime cyutāḥ |
prāściṃttaṃ na paśyāmi yena śuddhyediti smṛteḥ ||
3.2.873
ācārācca tyajantyenaṃ vidyādāne hi sādhavaḥ |
pāpaniheraṇāyoktā kaiścit yadyapi niṣkṛtiḥ ||
3.2.874
tathāpi karmādhikṛtidātrī śuddhirna saṃbhavet |
brahamavidyādhikāro'taḥ teṣāṃ nāstīti siddhyati ||
3.2.874.p1
|| iti tadbhūtādhikaraṇam ||
3.2.874.p2
|| svābhyadhikaraṇam || (3-4-11)
3.2.874.p3
(pū.su) svāminaḥ phasaśrauterityātreyaḥ || (3-4-44)
3.2.875
upāsanākartrakartṛvibhāgaḥ pūrvamīritaḥ |
udgīthopāsane tādṛgvibhāgo'tra nirūpyate ||
3.2.876
(pū) yajamānena kartavyaṃ kimudgīthādyupāsanam |
utartviṃjeti viśaye karmaṅgodgīthavedane ||
3.2.877
yajamānasya kartṛtvaṃ tasyaivaitatphalaśruteḥ |
kratvaṅgodgīthavidyāyā vīryavattaratā phalam ||
3.2.878
yajamānasyeti dahmopāsanādivadatra ca |
kartavyaṃ svāminaivaivamātreyo manyate guruḥ ||
3.2.879
(si.sū) ārtvijyamityauḍulomistasmai hi parikrīyate || (3-4-45)
(si) auḍulomistadudgīthopāsanaṃ kāryamṛtvijā |
manyate'tra yatassāṅgakratvanuṣṭhiyaye param ||
3.2.880
ṛtvik svīkriyate śāstrāt svāminā dakṣiṇādibhiḥ |
ato manaḥ kāyasādhyatadantargatakarmaṇām ||
3.2.881
ṛtvikkartṛkatā siddhā , daharopāsanādi tu |
tatkrartṛkatvāśravaṇāt prayoktari phalānvayāt ||
3.2.882
phalikartakameva syāt tasmādudgīthavedane |
ṛtvikkartṛkataiveti siddhāntaḥ śāstrasaṃmataḥ ||
3.2.882.p1
|| iti svābhyadhikaraṇam ||
3.2.882.p2
|| sahakāryantaravidhayadhikaraṇam |. (3-4-12)
3.2.882.p3
(si.sū) sahakāryantaravidhiḥ pakṣeṇa tṛtīyaṃ tadvato vidhyādivat || (3-4-46) ||
3.2.883
vidyāṅgabhūtaṃ yajñādi śamādi ca nirūpitam |
madhye tatsaṅgataṃ proktaṃ kriyato'dhikṛtāvatha ||
3.2.884
nikhilabrahmavidyāyā aṅgāntaranirūpaṇam |
tasmāt brāhmaṇa ityādi tathā'thamuni rityapi ||
3.2.885
śriyate bṛhadāraṇye bālyapāṇḍityavattathā |
vidhīyate maunamapi kimatrā'nūdyate'thavā ||
3.2.886
iti cintā'tra maunasya mananānatirekataḥ |
mantavya iti vākyena prāptatvāt tadanūdyate ||
3.2.887
na śrūyate hyatra vidhiriti cetanna yujyate |
vidyāvato yajñaśamadamādyāśramadharmavat ||
3.2.888
vidhīyate tṛtīyaṃ tat bālyapāṇḍityayordvayoḥ |
sahakāryantaraṃ mainaṃ , prakṛṣṭamananojjvale ||
3.2.889
atyādareṇa vyāsādau muniśabdaprayogataḥ |
na śruto vidhiśabde'tha munirityatra yadyapi ||
3.2.890
tathāpyasya vidhayatvamaprāptatvāddhi siddhyati |
yajñādidharmavanmaunaṃ bālyaṃ pāṇḍityamapyata- ||
3.2.891
vidhīyate'tra tritayaṃ vidyāṅgatvena tachrutau |
idaṃ ca maunaṃ śravaṇadāḍhyorthānmananādapi ||
3.2.891.p1
anyacchubhāśrayasyaiva sadā saṃśīlanātmakam |
3.2.891.p2
(si.sū) kṛtsnabhāvāttu gṛhiṇopasaṃhāraḥ || (3-4-47)
3.2.892
vidyāvattve'pi nikhilāśramiṇāṃ gṛhidharmataḥ ||
3.2.893
chāndogya upasaṃhāraḥ sa khalveva mitīdṛśaḥ |
nikhilāśramadharmāṇāṃ pradarśanaparo mataḥ ||
3.2.893.p1
āśrameṣvapi kṛtsneṣau vidyāsadbhāvadarśanāt |
3.2.893.p2
(si.sū) maunavaditareṣāmapyupadeśāt || (3-4-48)
3.2.894
vākye'thamunirityatrā'tha bhikṣācaryamityapi ||
3.2.895
pārivrajyaikāntadharmeṇopasaṃhāra eṣa ca |
saravāśramāyadharmāṇāṃ yajñādīnāṃ pradarśakaḥ ||
3.2.896
maunabhikṣācaryavattaditarāśramavartinām |
yajñādīnāṃ ca dharmāṇāṃ bahūnāmupadeśataḥ ||
3.2.897
ato yajñādivanmaunatṛtīyo'tra vidhīyate |
pāṇḍityādarvedanāṅgatayetyuktaṃ samañjasam ||
3.2.897.p1
|| iti sahakāryantaravidhyadhikaraṇam ||
3.2.897.p2
|| anāviṣkārādhikaraṇam || (3-4-13)
3.2.897.p3
(si.sū) anāviṣkurvannanvayāt || (3-4-49)
3.2.898
bālyapāṇḍityamaunāni vidyāśeṣatayā purā |
vihitānyadhikāre'tra bālyaśabdārtha ucyate ||
3.2.899
śrutau bālyena tiṣṭhāsediti grāhyatayā śrutam |
viduṣā, kāmacārādi sarvaṃ bālasya karma kim ||
3.2.900
svamāhātmyāprakāśo vetyevaṃ prāpte'tra saṃśaye |
viśeṣābhāvatassarvaṃ grāhyaṃ bālasya karma tat ||
3.2.901
naivaṃ, bālasya yatkarmaṃ svamāhātmyāprakāśanam |
tadevopādadāno'sau vidvān varteta nānyathā ||
3.2.902
tiṣṭhāsedityatra vidhau tasyaivānvayasaṃbhavāt |
itareṣāṃ nāvirata ithyādiśrutiṣu sphuṭam ||
3.2.903
kriyamāṇopāsanasya virodhitvaśruterataḥ |
ḍambhādirahito vidvān gūḍhasvamahimā vaset ||
3.2.903.p1
|| ithyanāviṣkārādhikaraṇam ||
3.2.903.p2
|| aihikādhikaraṇam || (3-4-14)
3.2.903.p3
(si.sū) aihikamaprastutapratibandhe taddarśanāt || (3-4-50)
3.2.904
etāvatoktaṃ vidyāṅgaṃ samayo'tra nirūpyate |
mokṣānyaphaladabrahmavidyotpatteḥ pramāṇataḥ ||
3.2.905
brahmavidyaiśvaryaphalā sādhanaiḥ puṇyakarmabhiḥ |
tadanantaramevaiṣotpādyate kimanantaram ||
3.2.906
kālāntare veti tatrāniyamo veti saṃśaye |
(pū) puṇyakarmaṇi nirvṛtte vilambe hetvabhāvataḥ ||
3.2.907
(si) syādanantarameveti cedetannopapadyate |
asati bratibandhe syāt tathā sā sati cānyadā ||
3.2.908
dṛśyate pratibandhascha prabalairanyakarmabhiḥ |
yadeva vidyayetyatrodgīthavidyāṅgakarmaṇaḥ ||
3.2.909
svaphalapratibandho hi śrūyate karmabhiḥ paraiḥ |
ataścāmiyamaḥ siddho vidyotpattāviti sthitam ||
3.2.910
|| ityaihikādhikaraṇam ||
|| muktiphalādhikaraṇam || (3-4-15)
(si.sū) evaṃ muktiphalāniyamastadavasthāvadhṛteḥ tadavasthāvadhṛteḥ || (3-4-51)
evaṃ mokṣaphalabrahmopāsanasyāpi pūrvavat |
utpattikālāniyama procyate'dhikṛtāviha ||
3.2.911
svasādhane'tiśayitapuṇyakarmaṇi kiṃ kṛte |
sadyo mokṣaphalopāstirjāyate kimu pūrvavat ||
3.2.912
(pū) niyamābhāva eveti cintāyāṃ sarvakarmataḥ |
muktihetūpāstihetukarmaṇāṃ balavattavataḥ ||
3.2.913
(si) pratibandhāsaṃbhavātsā sadyo jāyate inyasat |
eṃ muktiphalasyāpi noptattau niyamo bhavet ||
3.2.914
pritibandhābhāva eva phalotpattyavadhāraṇāt |
brahmavitsvapacārasya karmaṇo'nyavidhātpunaḥ ||
3.2.915
atyāntabalavattvena pratihandhasya saṃbhavāt |
tadutpattau pūrvavacca kālāniyam eva hi ||
3.2.916
sodgīthavidyakratvaṅgopāstau tvaniyamo nahi |
padābhyāsaḥ sūtragato'dhyāyasaṃpṛrtisūcakaḥ ||
3.2.916.p1
|| iti muktiphalādhikaraṇam ||
3.2.916.p2
|| iti tṛtīyādhyāye caturthaḥ pādaḥ ||
3.2.916.p3
|| iti tītṛyo'dhyāyaḥ ||
3.2.916.p4
śrīmate śrīrāghavāryamahādeśikāya namaḥ ||
3.2.916.p5
asmadguruparamparāyai namaḥ ||
3.2.916.p6
|| śrīrastu ||
Linked texts (6)
- Śrībhāṣya (complete text) — Sanskrit
- Nayamayūkhamālikā — Sanskrit
- Bhāmatī, text without the sūtras (Sansknet input) — Sanskrit
- With Śaṅkara's bhāṣya (Sansknet input) — Sanskrit
- Sūtrapāṭha (Sansknet input) — Sanskrit
- Tattvakaustubha — Bhaṭṭoji Dīkṣita 1547, Sanskrit