Pramāṇa · Search · About · API

Granthatrayi 6

Granthatrayī 6

Language
Sanskrit

Contents

6.1

pṛ0 3. paṃ0 23. 'taddravyaparyāyā'-tulanā-"tattvaṃ tvanekāntamaśeṣarūpam”
[yuktyanuśā0 ślo0 47] “anekāntātmakaṃ vastu gocaraḥ sarvasaṃvidām” [nyāyāva0 ślo0 29]
parīkṣāmu0 4

6.1-2

pramāṇanaya0 5

6.30

pramāṇamī0 1|1

6.3

“dravyaparyāyātmārthaḥ ityakalaṅkadevairabhidhānāt” [ tattvārthaślo0 pṛ0 424 ]
pṛ0 3. paṃ0 24. 'svalakṣaṇaṃ sāmānyalakṣaṇaṃ vā'-“ tatra yadarthakriyāsamarthaṃ
tadeva vastu svalakṣaṇamiti | sāmānyalakṣaṇaṃ ca tato viparītam | ” [ pramāṇasamu0 ṭī0 pṛ0 6 ]
“ yasyārthasya sannidhānāsannidhānābhyāṃ jñānapratibhāsabhedaḥ tatsvalakṣaṇam | tadeva paramārthasat |”
[nyāyabi0 1|13, 14] “svamasādhāraṇaṃ lakṣaṇaṃ tattvaṃ svalakṣaṇam |” [nyāyabi0 ṭī0 pṛ0 22]
“arthakriyāsamarthaṃ yattadatra paramārthasat | anyatsaṃvṛtisat proktaṃ te svasāmānyalakṣaṇe || ”
[ pramāṇavā0 3

6.3.p1

] “anyat sāmānyalakṣaṇam | so'numānasya viṣayaḥ |” [ nyāyabi0 1|16,
17 ] “ ···sāmānyena lakṣaṇaṃ sāmānyalakṣaṇam, sādhāraṇaṃ rūpamityarthaḥ |” [ nyāyabi0 ṭī0
pṛ0 24 ] “yadāha-na hi svasāmānyalakṣaṇābhyāmaparaṃ prameyamasti, svalakṣaṇaviṣayaṃ pratyakṣaṃ
sāmānyaviṣayamanumānamiti | yadā sākṣājjñānajananaṃ prati śaktatvena pratīyate tadā'sau svena
rūpeṇa lakṣyamāṇatvāt svalakṣaṇam | yadā tu pāramparyeṇa śaktatā tasyaiva pratīyate tadā sāmānyarūpeṇa lakṣaṇamiti sāmānyalakṣaṇam | ” [pramāṇavārtikālaṃ0 li0 pṛ0273]
tulanā-"na hi bahirantarvā svalakṣaṇaṃ sāmānyalakṣaṇaṃ vā tathaivopalabhāmahe yathaikāntavādibhirāmnāyate |” [ aṣṭaśa0, aṣṭasaha0 pṛ0 175 ]
pṛ0 4. paṃ0 3. 'arthakriyā'-saugataiḥ nityapakṣasya asattvasiddhayarthaṃ 'kramayaugapadyābhyāmarthakriyākāritvābhāvāt ' iti hetuḥ prayujyate | tathāhi-“yadi na sarvaṃ sat kṛtakaṃ vā
pratikṣaṇavināśi syādakṣaṇikasya kramayaugapadyāmyāmarthakriyā'yogāt arthakriyāsāmarthyalakṣaṇamato nivṛttamityasadeva syāt | ” [vādadhyāya pṛ07] “kramayaugapadyābhyāmityādi-naiva pratyakṣataḥ
kāryavirahādvā śaktiviraho'kṣaṇikatve ucyate kintu tadvyāpakavirahāt; tathāhi-kramayaugapadyābhyāṃ kāryakāriyā vyāptā prakārāntarābhāvāt | tataḥ kāryakāriyāśaktivyāpakayoḥ tayorakṣaṇikatve virodhānnivṛtteḥ tadvyāptāyāḥ kriyāśakterapi nivṛttiḥ iti sarvaśaktivirahalakṣaṇamasattvamakṣaṇikatve vyāpakānupalabdhirākarṣati viruddhayorekatrāyogāt | tato nivṛttaṃ sattvaṃ kṣaṇikeṣveva avatiṣṭhamānaṃ tadātmatāmanubhavati iti yat sat tat kṣaṇikameva |” [hetubi0 ṭī0 li0
pṛ0 142 B. ] ' krameṇa yugapaccāpi yasmādarthakriyākṛtaḥ | na bhavanti sthirā bhāvāḥ niḥsattvāste tato matāḥ ||” [ tattvasaṃ0 pṛ0143 ] kṣaṇabhaṃgasi0 pṛ0 20 | ityādi
nityavastuvādibhiḥ anenaiva hetunā kṣaṇikeṣvarthakriyā'bhāvaḥ prativandhyā prasādhyate
tathāhi-“kṣaṇikasyāpi bhāvasya sattvaṃ nāstyeva so'pi hi | krameṇa yugapadvāpi na kāryakāraṇe
kṣamaḥ ||” [nyāyamaṃ0 pṛ0 453] nyāyavā0 tā0 ṭī0 pṛ0 554 | vidhivi0 nyāyaṛṇi0 pṛ0 130
tattvasaṃgrahe 'kṣaṇikeṣvapi ityādinā bhadantayogasenamatamāśaṃkate' ityuktvā 'kṣaṇiko'pi

6.3.p2

iti pramāṇapraveśe dvitīyaḥ paricchedaḥ