Pravacanasaraparamagama 1
Pravacanasāraparamāgama 1
- Language
- Sanskrit
1.2
dohā
siddha śiromani siddhapada, śuddhacidātama bhūpa
jñānānaṃda subhāvamaya, vaṃdana karahuṃ anūpa
1.3
namoṃ deva arahaṃtako, sahita ananta catuṣṭa
doṣa rahita jo mokṣa-maga, bhākhi karata mukha puṣṭa
1.4
ācāraja uvajhāya muni, tīnoṃ suguru manāya
śivamaga sādhata jatanajuta, baṃdoṃ manavacakāya
1.5
sīmaṃdharako ādi je, tīrthaṃkara jina vīsa
aba videhameṃ haiṃ tinheṃ, namoṃ samavasṛtaīśa
1.6
vānī khirata trikāla jasu, sunahiṃ sakala cahum̐saṃga
keī munivrata anuvrata, dhārahiṃ pulakita aṃga
1.7
keī sahaja subhāvamai, līna hoya munivṛnda
tīnoṃ joga nirodhike, pāvaiṃ sahajānanda
1.8
vṛṣabhādika cauvīsa je, vartamāna tīrtheśa
tinako vaṃdata vṛṃda aba, meṭo kumati kaleśa
1.9
vṛṣabhasenako ādi je, aṃtima gautamasvāmi
caudahasai trepana suguru, gaṇadharadeva namāmi
1.10
anekāntavānī namoṃ, varjita sakala virodha
vastu jathāratha siddhikara, ḍārata mana-mala śodha
1.11
joī kevalajñāna hai, syādvāda hai soya
bheda pratyakṣa parokṣako, baratata hai bhrama khoya
1.12
vastu anata dharamamayī, syādvādake rūpa
so ikata soṃ sadhata nahiṃ, yoṃ bhākhī jinabhūpa
1.13
jete dharama tite pṛthak, gahaiṃ apekṣā-siddha
rahita apekṣā sadhata nahiṃ, hota viruddha asiddha
1.14
sahita apekṣo' jo vacana, so saba vastusvarūpa
rahita apekṣā' jo vacana, so saba bhramatamakūpa
1.15
anekānta ekāntakī, itanī hai pahicāna
eka pakṣa ekānta mata, anekānta saba thāna
1.16
anekānta matakī yahām̐, varatai nahiṃ ekānta
anekānta hū hai yahā, anekānta nirabhrānta
1.17
sādhanasādhya daśāviṣai, inakī uṭhata taraṃga
1.18
vasturūpa sādhana viṣai, karata pramāna praveśa
nayake dvārana varaniyata, tāke sakala viśeṣa
1.19
lakṣyaviṣai jo vasata nita, lakṣaṇa tāko nāma
jāke dvāra vilokiye, lakṣya abādha lalāya
1.20
ityādika je nyāya-maga, naya nikṣepa vidhāna
jinavāṇī soṃ milata saba, sva-para bhedavijñāna
1.21
tāteṃ jinavānī namoṃ, abhimataphala dātāra
mo manamandirameṃ sadā, karo prakāśa udāra
1.22
dru milāvṛta | ( āṭha sagaṇa )
saba vastu ananta gunātasako, ju yathāratharūpa susiddha karai
paramāna' nayaura nikṣepadaśā kari, mohamahābhramabhāva harai
jāsu ādisu aṃta virodha nahīṃ, nita lakṣaṇa syāda suvāda dharai
vaha śrī jinaśāsanako bhavi vṛṃda, arādhata prīti pratīti bharai
1.23
dohā
puni pranamoṃ parabrahmamaya, paṃca paramaguru rūpa
jāsu dhyānase pāiye, sahaja sukhāmṛta kūpa
1.24
1ādi akāra hakāra sira, rekanāda jutabiṃdu
siddhabīja japi siddhiprada, pūrana śāradaindu
1.25
2māyā bīja namo sahita, paṃcavarana abhirāma
madhya bīja arahata jāsu, svadhā sudhārasa dhāma
1.26
nijaghaṭa-kṣīra samudramadhi, mana abuja niramāpa
varga patra prati madhya tasu, śrī arahata suthāpa
1.27
svā sosvāsa nirodhike, pūranacandra samāna
karo dhyāna bhavi vṛnda jaham̐, jharata sudhā amalāna
1.28
puni vācaka ihi varanako, śuddhabrahma arahanta
sahita ananta catuṣṭa tihiṃ, dhyāvo thira citta saṃta
1.29
imi dṛḍhatara abhyāsa kari, puni tihi sama nijarūpa
dhyāvo ekākāra thira, tabahim̐ hohu śivabhūpa
1.30
ye hī maṅgalamūla jaga, sarvottama haiṃ yeha
inakī śaranāgata raho, ura dhari parama saneha
1.31
satyārtha mokṣamārga pravṛttikā kathana
śrīmaṃta vīra jiniṃda jaba, kinhoṃ śivapura gauna
taba ita bāsaṭha varasa lagi, khulyo rahyo śiva bhauna
1.32
gautama svāmī śiva gaye, pheri sudharmmāsvāma
puni jambū svāmī lahī, muktidhāma abhirāma
1.33
aise paṃcamakālameṃ, bāsaṭha varasa pramāna
rahyo kevalajñāna ita, bhramatama-bhaṃjana-bhāna
1.34
tā pīcheṃ śrutakevalī bhaye pañca paradhāna
varaṇa eka śatake viṣai, pūrana jñānanidhāna
1.35
tisa pīchesoṃ ekasau, byāsī varaṇa majhāra
gyāraha aṅga daśapūrvadhara, bhaye myāna anagāra
1.36
varasa doyasau bīsameṃ, tina pīche muni pañca
bhaye ekādaśa aṅgake, pāṭhī samakita saṃca
1.37
tisa pīchesoṃ ekasau, ṭhāre varaṇa majhāra
cāra bhaye anagāra vara, eka aṅgake dhāra
1.38
śrī jaina siddhāntoṃkī racanā sambandhī kathana
kavitta chanda ( 31 mātrā )
bhadrabāhu antima śrutakevali, jaba laga rahe yahā paradhāna
tabalaṃga dvādaśāga śāsanako, rahyo prarūpana pūranajñāna
tarai niścaya vyavahārarūpa jo, śivamāragakā sukhada vidhāna
so parivartana rahyo jathāratha, yoṃ bhavi vṛnda karo śraddhāna
1.39
tisa pīche ita kāla doṣa teṃ, aṅgajñānakī bhaī vikitti
taba kiteka muni śithilācārī, bhaye kiī tina pṛthak pravṛtti
tinasauṃ śvetāmbara mata pragaṭyo, race, sūtra viparīta ahita
so aba tāīṃ pragaṭa dekhiyata, yaha virodha māragakī ritta
1.40
dohā
aba varanoṃ jihi bhāti ita, rahyo jathāratha pantha
śrījinasūtra pramāṇa kari, sukhadadaśā niragrantha
1.41
copāī
je jinasūtra sīkha ura dhārī, rahe ācarana karata udārī
tinakī rahī athāratha cariyā, tathā prarūpana śruta anusāriyā
1.42
teī parama digambara jāno, sāṃce grantha pantha ṭhaharāno
vardhamāna śivathāna lahīte, chahau tirāsī varaṣa vitīte
1.43
dūje bhadrabāhu ācāraja, pragaṭe tihi magameṃ gunabhāraja
tinakī paripāṭīmeṃ bhāī, kite varaṣa pīche munirāī
1.44
jina siddhāntanakī parivṛttī, karī jāhi vidhi suno suvṛttī
1jayaśaśi racita vacanikā pāvana, samayasārateṃ likhauṃ suhāvaṃna
1.45
dohā
eka bhaye dharasena guru, tinako suno bakhānu
jaiso jñāna rahyo tinheṃ, śrutapaṃthateṃ paramāna
1.46
; karakhā chanda ( mātrā 37)
agraṇīpūrvakai, pācaveṃ vastukā, mahākaramaprakṛti, nāma cauthā
so parābhṛtako bhūtabali puṣpadanta,
doyamuniko sugurune par̤hāyā
tāsa anusāra, ṣaṭakhaṇḍake sūtrako,
bāṃdhike pustakomeṃ maḍhāyā
1.47
phira tisī sūtrako, aura munivṛnda par̤hi,
racī vistāra soṃ tāsu ṭīkā
dhavala mahādhavala jayadhavala ādika susiddhāṃtavṛttāntaparamāna ṭīkā
tina hi siddhāṃtako, nemicandrādiācārya, abhyāsa karike punītā
race gommaṭasārādi bahu śāstra yaha
prathama siddhāṃta-utapatti-gītā
1.48
dohā
jīva karama saṃjogase, jo saṃsṛti parajāya
tāsu suguru vistāra kari, ihāṃ rūpa darasāya
1.49
guṇathānaka aru mārganā, varanana kīnha dayāla
bhavijanake uddhārako, yaha maga sukhada viśāla
1.50
kavitta chanda (31 mātra )
paryāyārthika naya pradhāna kara, yahā kathana kīnho gurudeva
yāhīko aśuddhadravyārthika, naya kahiyata hai yoṃ lakhileva
tathā adhyātmīka bhāṣā kari, yaha aśuddha niścai naya bheva
tathā yāhi vivahārahu kahiye, yaha saba anekāṃtakī ṭeva
1.51
dvitīya siddhāntotpatti (kavita chanda)
bahuri eka guṇadhara nāmā muni, bhaye tisī pathameṃ paradhāna
tinako jñānapravādapūrvakā, daśama vastukā tritiya bidhāna
tisa prābhṛtakā jñāna rahā taba, tinasoṃ nāgahasti muni jāna
tina dounateṃ yatināyaka muni, tisa prābhṛtako par̤hā nidāna
1.52
taba yatināyaka suguru kṛpākara, tisahī prābhṛtake anusāra
sūtra cūrṇikārūpa racā so, chaha hajārakā śāstra udāra
tākī ṭīkā samuddharana guru, racī su bāraha sahasa vicāra
yoṃ ācāraja paramparāteṃ, kundakunda muni tāhi nihāra
1.53
dohā
isa siddhāntarahasyake, kundakunda gurudeva
rasika bhaye jñātā bhaye, namo tinhe basumeva
1.54
yoṃ dutīya siddhāṃtakī, hai utapatti punīta
paripāṭī paramāna kari, likhī ihā niranīta
1.55
manaharaṇa (31 varṇa)
yāmeṃ jñānako pradhāna karike pragaṭapane,
śuddha darabārathīka nayako kathana hai
adhyātaṃmabānī ātamāko adhikāra yāteṃ,
yāko śuddha niścainaya nāma hū kathana hai
tathā paramāratha hū nāma yāko jathāratha,
ihāṃ parajāya naya gaunatā gathana hai
parabuddhityāgī jo svarūpa śuddhahīmeṃ ramai,
soī karma nāśa śiva hota yoṃ mathana hai
1.56
kavitta
yā prakāra guruparamparāte, maha dutīya siddhānta pramāna
śuddha sunayake upadeśaka ita, śāstra virājata haiṃ paradhāna
samayasāra paṃcāstikāya śrī, pravacanasāra ādi sumahāna
kundakundaguru mūla bakhānaiṃ, ṭīkā amṛtacandrakṛta jāna
1.57
kavi prārthanā
tāmeṃ pravacanasārakī, bāci vacanikā maju
chandarūpa racanā racauṃ, ura dhari gurupadakaju
1.58
kaham̐ paramāgama agama yaha, kaham̐ mama mati atihīna
śaśi saparaśake hetu jimi, śiśu kara ūcauṃ kīna
1.59
timi mama nirakha sudhīratā, ham̐si kahihaiṃ paravīna
kāka cahata pika-madhura-dhuni, mūka cahata kavi kīna
1.60
caupāī
yaha paramāgama agama batāī | mo mati alpa racata kavitāī
so lakha ham̐si kahihaiṃ mati dhīrā | śiriṣa sumana kari vedhata hīrā
1.61
dohā
bāla marāla cahai jathā, mandira meru uṭhāva
bālabuddhi bhavi vṛnda timi, karana cahata kavitāva
1.63
pūrava sukavi sahāyate, jinaśāsanakī chām̐hiṃ
mūlagrantha anusāra jo, bhāṣā banai prabaṃdha
tau upamā sācī phabai, “sonā aura sugadha”
1.64
caupāī
maiṃ to bahuta jatana cita rākhī | racirahoṃ chaṃda jināgama sākhī
pai pramādata kaheṃ dūṣana | śodhi śuddha kīje gunabhūṣana
1.65
dohā
sajjana cāla marāla sama, auguna taja guna leta
1śāradavāhana vāri taja, jyoṃ payapāna kareta
1.66
ṣaṭpada
jaba lagi vastu vicāra karata, kavi kāvya karanahita
taba lagi viṣayavikāra rukana, śubhadhyāna rahata cita
aise nijahita jāna, bahuri jaba jagameṃ vyāpata
taba je vām̐cahiṃ sunahiṃ, tinheṃ hai jñāna parāpata
yoṃ nija parako hita heta lakhi, vṛndāvana udyama karata
paramāgama pravacanasārakī, chaṃdabaddha ṭīkā dharata
1.67
pravacanasāragranthastuti
naya naya anekānta dutidhāra | paya paya suparabodha karatāra
laya laya karata 2sudhārasa dhāra | jaya jaya so śrīpravacanasāra
1.68
arilla chanda
dvādaśāṃgako sāra ju suparavicāra hai
so sajamajuta gahata hota bhavapāra hai
yāteṃ pravacanasāra nāmaniradhāra hai
1.69
mūlagranthakarttā śrīmatkundakundācāryakī stuti
aśokapuṣpamajarī
jāsake mukhāraviṃdateṃ prakāśa bhāsa vṛnda
syādavāda jaina vaina indu kundakundase
tāsake abhyāsatoṃ vikāsa bhedajñāna hota
mūḍha so lakhai nahīṃ kubuddhi kundakundase
deta haiṃ aśīsa śīsa nāya indra candra jāhi
moha-māra-khaṃḍa mārataṃḍa kundakundase
śuddhabuddhivṛddhidā prasiddhaṛddhisiddhidā
hue, na haiṃ, na hoṃhiṃge, muniṃda kuṃdakuṃdase