Pravacanasaraparamagama 4
Pravacanasāraparamāgama 4
- Language
- Sanskrit
4.1
iti śrīmatkundakundācāryakṛta paramāgama śrīpravacanasārajīkī
vṛndāvanakṛtabhāṣāmeṃ dūsarā sukhaadhikāra pūrṇa bhayā1
[ 68 ] kavibara bṛndāvana viracita
oṃnamaḥ siddhebhyaḥ
atha tṛtīyajñānatattvādhikāraḥ likhyate
maṅgalācaraṇa | dohā
vaṃdo śrīsarvajñapada, jñānānaṃda suceta
jasu prasāda baranana karauṃ, indriya sukhako heta
(1) gāthā-69 indriyasukha aura usake sādhana
(śubhopayoga)kā svarūpa
mattagayanda
jo jana śrījinadeva-jatī guru, -pūjanamāhiṃ rahai anurāgī
cāra prakārake dāna kara nita, śīla viṣaiṃ dir̤hatā mana pāgī
ādarasoṃ upavāsa karai, samatā dharikai mamatā mada tyāgī
so śubhrūpapayoga dhanī, bara puṇyako bīja bavai bar̤abhāgī
4.2
(2) gāthā-70 śubhopayoga sādhana unakā sādhya
indriyasukha
kavitta (31 mātrā)
śubhaparināmasahita ātamakī, daśā suno bhavi vṛnda sayāna
uttama paśu athavā uttama nara, tathā devapada lahai sujñāna
thiti parimāna paca indrinike, sukha vilasai tita vividha vidhāna
pheri bhramai bhavasāgarahīmeṃ, tauṃtaiṃ śuddhopayoga pradhāna
4.1-2
(3) gāthā-71 isaprakāra use duḥkhameṃ hī ḍālate haiṃ
mattagayanda
devaniṃke aṇimādika riddhikī, buddhi aneka prakāra kahī hai
Line 1: [ 68 ] kavibara bṛndāvana viracita
Line 2: oṃnamaḥ siddhebhyaḥ
Line 3: atha tṛtīyajñānatattvādhikāraḥ likhyate
Line 4: maṅgalācaraṇa | dohā
Line 5: vaṃdo śrīsarvajñapada, jñānānaṃda suceta
Line 6: jasu prasāda baranana karauṃ, indriya sukhako heta
Line 7: (1) gāthā-69 indriyasukha aura usake sādhana
Line 8: (śubhopayoga)kā svarūpa
Line 9: mattagayanda
Line 10: jo jana śrījinadeva-jatī guru, -pūjanamāhiṃ rahai anurāgī
Line 11: cāra prakārake dāna kara nita, śīla viṣaiṃ dir̤hatā mana pāgī
Line 12: ādarasoṃ upavāsa karai, samatā dharikai mamatā mada tyāgī
Line 13: so śubhrūpapayoga dhanī, bara puṇyako bīja bavai bar̤abhāgī
4.2-2
Line 14: (2) gāthā-70 śubhopayoga sādhana unakā sādhya
Line 15: indriyasukha
Line 16: kavitta (31 mātrā)
Line 17: śubhaparināmasahita ātamakī, daśā suno bhavi vṛnda sayāna
Line 18: uttama paśu athavā uttama nara, tathā devapada lahai sujñāna
Line 19: thiti parimāna paca indrinike, sukha vilasai tita vividha vidhāna
Line 20: pheri bhramai bhavasāgarahīmeṃ, tauṃtaiṃ śuddhopayoga pradhāna
4.1-3
Line 21: (3) gāthā-71 isaprakāra use duḥkhameṃ hī ḍālate haiṃ
Line 22: mattagayanda
Line 23: devaniṃke aṇimādika riddhikī, buddhi aneka prakāra kahī hai
- "[ ६८ ]" on left, "कविवर बृन्दावन विरचित" centered/right? Wait, it's [ ६८ ] on the left, then space, then कविवर बृन्दावन विरचित. Wait, "कविवर" with व or ब? "कविवर".
- "oṃnamaḥ siddhebhyaḥ |"
- "atha tṛtīyajñānatattvādhikāraḥ likhyate |"
- "maṅgalācaraṇa | dohā |"
- "vaṃdo śrīsarvajñapada, jñānānaṃda suceta |"
- "jasu prasāda baranana karauṃ, indriya sukhako heta ||"
- "(1) gāthā-69 indriyasukha aura usake sādhana"
- "mattagayanda |"
- "jo jana śrījinadeva-jatī guru, -pūjanamāhiṃ rahai anurāgī |"
- "cāra prakārake dāna kara nita, śīla viṣaiṃ dir̤hatā mana pāgī ||"
- "ādarasoṃ upavāsa karai, samatā dharikai mamatā mada tyāgī |"
Wait: bha + ra-phalā = bhra, with ū-kāra = bhrū! Then pa, pa, ya, o, ga = bhrūpapayoga? Why would it be bhrūpapayoga?
Wait, "śubhopayoga" - is it "śubharūpa upayoga"? "śubharūpapayoga" or "śubharūpayoga"?
jo jana (dā dā) śrījina (dā dā) devaja (dā dā) tī guru (dā dā) pūjana (dā dā) māhiṃ ra (dā dā) hai anu (dā dā) rāgī (dā dā)
so śu bha ?
so (dā) śubha rū (dā) pa pa yo (dā) ga dha nī (dā) bara pu (dā) ṇya ka bī (dā) ja ba vai (dā) bar̤a bhā (dā) gī (dā)
so śubha (dā dā: so śu = dā, bha rū = dā?)
Wait, if it is "so śubharūpapayoga":
1: so śu bha (G S S)
2: rū pa pa (G S S)
It is definitely "शुभरूपपयोग":
jo jana śrījinadeva-jatī guru, -pūjanamāhiṃ rahai anurāgī
cāra prakārake dāna kara nita, śīla viṣaiṃ dir̤hatā mana pāgī
ādarasoṃ upavāsa karai, samatā dharikai mamatā mada tyāgī
so śubharūpapayoga dhanī, bara puṇyako bīja bavai bar̤abhāgī
4.2-3
devaniṃke aṇimādika riddhikī, buddhi aneka prakāra kahī hai
kavitta (31 mātrā)
śubhaparināmasahita ātamakī, daśā suno bhavi vṛnda sayāna
uttama paśu athavā uttama nara, tathā devapada lahai sujñāna
thiti parimāna paca indrinike, sukha vilasai tita vividha vidhāna
pheri bhramai bhavasāgarahīmeṃ, tauṃtaiṃ śuddhopayoga pradhāna
4.1-4
"पच" - पच or पंच? In line 19: "थिति परिमान पच इन्द्रिनिके" - there is no bindi on प, it is indeed "पच".
"devaniṃke" - devaniṃke (bindi on ni).
"svabhāvika" - svabhāvika.@H
kavivara bṛndāvana viracita
oṃnamaḥ siddhebhyaḥ
atha tṛtīyajñānatattvādhikāraḥ likhyate
maṅgalācaraṇa | dohā
vaṃdo śrīsarvajñapada, jñānānaṃda suceta
jasu prasāda baranana karauṃ, indriya sukhako heta
(1) gāthā-69 indriyasukha aura usake sādhana
(śubhopayoga)kā svarūpa
mattagayanda
jo jana śrījinadeva-jatī guru, -pūjanamāhiṃ rahai anurāgī
cāra prakārake dāna kara nita, śīla viṣaiṃ dir̤hatā mana pāgī
ādarasoṃ upavāsa karai, samatā dharikai mamatā mada tyāgī
so śubharūpapayoga dhanī, bara puṇyako bīja bavai bar̤abhāgī
4.2-4
(2) gāthā-70 śubhopayoga sādhana unakā sādhya
indriyasukha
kavitta (31 mātrā)
śubhaparināmasahita ātamakī, daśā suno bhavi vṛnda sayāna
uttama paśu athavā uttama nara, tathā devapada lahai sujñāna
thiti parimāna paca indrinike, sukha vilasai tita vividha vidhāna
pheri bhramai bhavasāgarahīmeṃ, tauṃtaiṃ śuddhopayoga pradhāna
4.3
(3) gāthā-71 isaprakāra use duḥkhameṃ hī ḍālate haiṃ
mattagayanda
devaniṃke aṇimādika riddhikī, buddhi aneka prakāra kahī hai
dehavithākari bhoga manoganimāhiṃ, rasai samatā na lahī hai
4.4
(4) gāthā 72 aba śuddhopayogase vilakṣaṇa aśuddha
upayoga ataḥ śubha-aśubhameṃ aviśeṣatā
mattagayanda
jo nara nāraka deva paśū saba, dehaja duḥkhaviṣai akulāhīṃ
to tinake upayoga śubhāśubhako, phala kyoṃ karikai bilagāhīṃ
jātai nijātama parma sudharma, atīṃdriya śarma nahīṃ tinapāhīṃ
to bhavibṛnda vicāra karo aba, kauna viśeṣa śubhāśubhamāhīṃ
4.5
dohā
śubhapayoga devādi phala, aśubha dukhadaphala narka
śuddhātama sukhako nahīṃ, donoṃmeṃ saṃparka
4.6
taba śubha aśubhapayogako, phala samāna pahicāna
kārajako sama dekhikai, kārana hū sama māna
4.7
tātai indrījanita sukha, sādhaka śubhaupayoga
aśubhapayoga samāna guru, varanī śuddha niyoga
4.9
(5) gāthā-73 sukhābhāsakī asti
aśoka puṣpamaṃjarī
vajrapāni cakrapāni je pradhāna 1jaktamāni,
te śubhopayogataiṃ bhaye ju sāra bhoga haiṃ
tāsutai śarīra aura paṃca acchapacchako,
supoṣate bar̤hāvate ramāvate manoga haiṃ
lokameṃ vilokate sukhī samāna bhāsate,
^1yadyeva joka rogake vikāri raktako gahai
cāhe bāhyasoṃ dahai na ^2sāmabhāvako lahai,
jo nihacai kari subhapayogataiṃ, upajata vividha puṇyakī rāsa
svargavargameṃ devanimeṃ vā, bhavanatrikameṃ pragaṭa prakāsa
tahāṃ tinhaiṃ tṛṣṇāgala bāḍhata, pāya bhoga-ghṛta āhuti grāsa
jāteṃ vṛnda sudhā-samarasa bina, kabahūm̐ na miṭata jīvakī pyāsa
4.10
devaniṃko ādi lai biteka jīvarāśi te te,
viṣesukha āyupūrajata saba cāheṃ haiṃ
bahuri so bhoganiko bāra bāra bhogata haiṃ,
tiśanā taraṃga tinheṃ uṭhata athāhaiṃ haiṃ
āgāmīka bhoganikī cāha dukha dāha bar̤hī,
tāsukī sadaiva pīra bharī ura māhaiṃ haiṃ
jathā joṃka rakta vikārako taba lauṃ gahai,
jaulauṃ śaṭha prāṇāntadaśāko āya gāhaiṃ haiṃ
4.11
(8) gāthā-76 puṇyajanya indriyasukhakā bahuta
prakārase dukhatva
kuṇḍaliyā
indriyajanita jiteka sukha, tāmeṃ paṃca viśeṣa
parādhīna bādhāsahita, chinnarūpa tasu meṣa
chinnarūpa tasu meṣa, viṣama aru baṃdha bar̤hāvai
yahī viśeṣana paṃca, pāpahūmeṃ ṭhaharāvai
taba abako budhimāna, cahai indrīsukha giṃdī
tātai bhajata vivekavāna, sukha amala atiṃdī
4.12
(9) gāthā-77 puṇya-pāpa kathaṃcit samāna haiṃ
mattagayanda
puṇyara pāpaviṣai nahiṃ bheda, kachū paramārathatai ṭhaharai hai
so jana moha achādita hoya, bhavodadhi ghora viṣai lharai hai
tāhi na vāra na pāra milai, dukharūpa cahūm̐gatimreṃ haharai hai
4.13
jase śubhāśubhameṃ nahiṃ bheda, na bheda bhane sukha duḥkhakemāhīṃ
tāhī prakāratai puṇyara pāpameṃ, bheda nahīṃ paramārathaṭhāhīṃ
jātai jahām̐ na nijātama dharma, tahā citta cāhakī dāha sadāhīṃ
tātai suriṃdahirmiṃda nariṃdakī, saṃpatiko citta cāhata nāhīṃ
4.14
paddhatikā | (paddharī chaṃda)
je jīva puṇya aru pāpamāhiṃ | māne vibheda haṃkāra gāhiṃ
1hemāhanakī ber̤ī samāna | haiṃ baṃdha pragaṭa donoṃ nidāna
4.15
Running head in center: कविवर वृन्दावन विरचित
parīpūrana je dharmānurāga | avalaṃbaiṃ śuddhaupayoga tyāga
tāke phalataiṃ ahamindra indra | nara inda saṃpadā lahai vṛnda
4.16
tahām̐ bhoga manojña śarīra pāya | vilasaiṃ sukha bahuvidhi pramita āya
tita ākulatā duḥkha miṭai nāhiṃ | taba kahau kahāṃtaiṃ sukhī āhiṃ
4.17
(10) gāthā-78 puṇya-pāpameṃ baṃdhanatva samāna hī
hai | nirṇaya karake rāga-dveṣa-dukhako haṭānekī
dṛḍhatā-śuddhopayogakā grahaṇa
mattagayanda
jo nara yā parakāra jathāratha,-rūpa padārathako ura ānai
rāgavirodhamaī parināma, karmā paradravya viṣai nahiṃ ṭhānai
so upayoga viśuddha dharai, saba dehaja duḥkhaniko nita mānai
ānaṃdakaṃda-subhāva-sudhāmadhi, līna rahai tithi vṛnda pramānai
4.18
dohā
'āhunataiṃ 2dāhana bilaga, khāta na ghanakī ghāta
tyoṃ cetana tanarāga binu, dukhalaba dahata na gāta
4.19
tātaiṃ sudha cidrūpako, śarana śuddhaupayoga
hohu sadā jāṃtai miṭai, sakala dukhada bhavaroga