Pramāṇa · Search · About · API

Pravacanasaraparamagama 8

Pravacanasāraparamāgama 8

Language
Sanskrit

8.2

(26) gāthā-118 jīvasvabhāvakā ghāta kaise ?
nāmakarma 1nikṣa yaha jīvako manuṣya paśu
nārakī su devarūpa dehako banāvai hai
tahā karmarūpa upayoga parinavai jīva,
sahaja subhāva śuddha kahūm̐ na lahāvai hai
jaise jala nīma caṃdanādi-māhiṃ gayo so
1 naraka ora

8.89

nirmāṇa karatā hai, banātā hai 3 karatā hai
rāgādi vibhāva kriyā aphala na hoya kadbhū,
yāko phala cāroṃ gatimāhiṃ bharamana hai
jaise paramānū rūcha cīkana subhāvahīsoṃ,
baṃdha baṃdhamāhiṃ taise jāno jagajana hai
jāṃtai vītarāga ātamīka parma dharma so to,
baṃdhaphalasoṃ rahita tihūṃkāla dhana hai

8.90

(25) gā.-117 manuṣyādi paryāyeṃ jīvakī kriyāke phala
nāma karma āpane subhāvasoṃ cidātamāke,
sahaja subhāvako ācchāda kari leta hai
nara tirajaca 1narakora devagatimāhiṃ,
nānā parakāra kāya soī 2nirameta hai
jaise dīpa aganisubhāvakari telako su-,
bhāva dūra karike prakāśita dharata hai
jñānāvaranādikarma jīvako subhāva ghāti,
manuṣyādi parajāya taise hī 3kareta hai

8.91

(26) gāthā-118 jīvasvabhāvakā ghāta kaise ?
nāmakarma 'nikṣa yaha jīvako manuṣya paśu
nārakī su devarūpa dehako banāvai hai
tahā karmarūpa upayoga parinavai jīva,
sahaja subhāva śuddha kahūm̐ na lahāvai hai
jaise jala nīma caṃdanādi-māhiṃ gayo so
taise kramabhāva pariṇayau jīva amūta,
cidānaṃda vītarāga bhāva nāhiṃ pāvai hai

8.92

(27) gāthā-119 dravyarūpase avasthitapanā hone para
bhī paryāyase anavasthitapanā
chappaya
imi saṃsāramajhāra, darabake dvāra ju dekhā
tau koū nahiṃ nasata, na upajata yahī viśekhā
utapata vayakī daśā, vividha parajayameṃ sohai
dhruva darava svāga bahu dhārike, gata gatameṃ nācata vigata
parajayaadhāra niradhāra yaha, darava eka nijarasa pagata

8.93

(28) gāthā-120 anavasthitatākā hetu
tisa kārana saṃsāramāhiṃ, thira daśā na koī
athirarūpa parajaisubhāva, cahuṃgatimeṃ hoī
daravaniṃkī saṃcarana kriyā, saṃsāra kahāvai
eka daśāko tyāgi, dutiya jo daśā gahāvai
yā vidhi anāditaiṃ jagatameṃ, tana dhari cetana bhramata hai
nija cidānaṃda cidrūpake, jñāna bhaye dukha damata hai

8.94

viśeṣavarṇana-manaharaṇa
tāhītaiṃ jagatamāhiṃ aiso koū kāya nāhiṃ,
jāko avadhāri jīva eka rūpa rahaigo
yāko to subhāva hai athirarūpa sadāhīko,
aise saradhāna dharai mithyāmata bahaigo
jīvakī aśuddha paranatirūpa kriyā hota,
tākau phala deha dhāri cārau gati lhaigau
yākau nāma saṃsāra vakhāne sārathaka jina,
jākī maryādā pari soī 1saradahaigau

8.95

(29) gāthā-121 kisa kāraṇase saṃsārīko
anāditaiṃ puggalīka karmasoṃ malīna jīva,
rāgādi vikāra bhāva karmako lahata hai
tāhī parināmati puggalīka darva karma,
, āyakai pradeśanisoṃ baṃdhana gahata hai
tātaiṃ rāga ādika vikārabhāva bhāvakarma,
nayau darvakaramako kārana kahata hai
eso baṃdhabheda bhedajñānataiṃ viveda vṛnda,
sācī hai sidvātamāhiṃ suguru mahata hai

8.99

tāhī pūravabaṃdha kari, hohi vibhāva vikāra
tākari nūtana bam̐dhata hai, yahām̐ na doṣa lagāra

8.101

jagadāgamahūtaiṃ yahī, siddha hota sukhadhāma
tātai daravakarama nimita, prathama gahī gurudeva

8.102

daravakarama pudagalamaī, pudgala karatā tāsa
bhāvakarama ātama karai, yaha nihacai parakāsa

8.103

punaḥ praśna
tuma bhāṣata hau he suguru, 'jīvakaramasajoga'
so kyā prathama pṛthaka hute, pāche bhayo niyoga

8.104

judī vastu mili eka hai, kīje artha samartha

8.105

uttara-manaharana
jaise tilīmāhiṃ taila āgi hai pakhānamāhiṃ,
chīramāhiṃ nīra hema khānimaiṃ samala hai
inhaiṃ jaba kāranatai jude hota dekhai taba,
taisehī anādi pugalīka darva karamasoṃ,
jīvako sabaṃdha lasai eka thala rala hai
bhedajñāna ādi śiva sādhanatai nyāro hota,
aise nirabādha saṃga saṃghata vimala hai

8.106

[ 122 ] kavivara vṛndrāvana viracita (Wait, looks like: [ 112 ] or [ 112 ] / kavivara vṛndrāvana viracita or kavivara vṛndāvana viracita ? Let's inspect carefully:
It is [ 112 ] on the left, then kavivara vṛndābana viracita or kavivara vṛndāvana viracita ?
ka vi va ra
vṛ ndā va na (or vṛ ndā va na?) It has vṛndāvana - wait, vṛ ndā or ndā ? vṛndābana viracita .
matāntara | dohā
keī matavāle kaheṃ, prathama amala tho jīva
māyā jadsoṃ malina hai, bahum̐gati bhramata sadīva

8.107

pragaṭa asaṃbhava bāta yaha, śuddha amala cidrūpa
kyoṃkari baṃdha daśā lahai, parai kema bhavakūpa

8.108

vimalabhāva taba baṃdhako, kārana bhayo pratyakṣa
moccha amalratā taba kaho, kaise sadhai vilaccha

8.109

gāthā-122 aba paramārthase ātmāke dravya karmakā
akarttṛtva | (30)
manaharaṇa
pariṇāmarūpa svayameva āpa ātamā hvai,
jātaiṃ pariṇāma pariṇāmīmeṃ na bheda hai
soī pariṇāmarūpa kriyā jīvamayī hota,
āpanī kriyātau tanamayatā abheda hai
jīvakī jo kriyā tāko bhāvakarma nāma kahyo,
yāko karatāra jīva niścayai niveda hai
tāta dravai karamako ātamā akaratā hai
yāko karatāra pudgala karma veda hai

8.110

praśna-dohā
bhāvakarama ātama karai, yaha hama jānī ṭhīka
drava karama abako karai, yaha saṃdeha adhīka

8.106-2

uttara-manaharaṇa
jaise bhāva karmako karaiyā jīva rājata hai,
pugala na tāko karai kabhī yoṃ pichāniyo
matāntara | dohā
keī matavāle kaheṃ, prathama amala tho jīva
māyā jadsoṃ malina hai, bahum̐gati bhramata sadīva

8.107-2

Wait, let's look at बहुँगति :
Is it bahum̐gati or bahum̐gatī ? bahum̐gati .
Is it sadīva ? sa dī va . Yes, sadīva.
pragaṭa asaṃbhava bāta yaha, śuddha amala cidrūpa
kyoṃkari baṃdha daśā lahai, parai kema bhavakūpa

8.107-3

Wait, "pare kema" or "parai kema"?
pa rai - parai , ke ma - kema . Yes, parai kema bhavakūpa

8.108-2

vimalabhāva taba baṃdhako, kārana bhayo pratyakṣa
moccha amalratā taba kaho, kaise sadhai vilaccha

8.108-3

Wait, is it "amalatā" or "amalratā" or "amalatā"?
a ma la tā - amalatā . Yes, amalatā .
moccha amalatā taba kaho, kaisaiṃ sadhai vilaccha

8.106-3

gāthā-122 aba paramārthase ātmāke dravya karmakā
gāthā-122
left side: kavivara vṛndrāvana viracita
Wait, look between ११२ and कविवर :
Left: kavivara vṛndāvana viracita (upside down).
In gāthā-122 :
matāntara | dohā
keī matavāle kaheṃ, prathama amala tho jīva
Top: pudgala na tāko kare kabhī yoṃ pichāniyo
Middle: akartṛtva | (30)
Bottom: matāntara | dohā
And BELOW matāntara | dohā | is:
kavivara vṛndāvana viracita and 112 ] (or whatever).
Left: kavivara vṛndāvana viracita (wait, is it 'vṛndāvana' or 'vṛndābana'? It is vṛndāvana - wait, vṛ ndā va na ).
gāthā-122 aba paramārthase ātmāke dravya karmakā
106, 107, 108 (end of previous section: matāntara | dohā | )
gāthā-122 aba paramārthase ātmāke dravya karmakā
akartṛtva | (30)
Then verse १०९: मनहरण ।
Then: praśna-dohā | verse 110.
Wait, let's check kavivara vṛndāvana viracita :
Is it vṛndāvana or vṛndābana ?
Wait, is it vṛndāvana ? Yes, kavivara vṛndāvana viracita .
Left is [ 122 ] , center is kavivara vṛndāvana viracita .
matāntara | dohā
keī matavāle kahaiṃ, prathama amala tho jīva
māyā jabasoṃ malina bhai, bahum̐gati bhramata sadīva

8.107-4

pragaṭa asaṃbhava bāta yaha, śuddha amala cidrūpa
kyoṃkari baṃdha daśā lahai, parai kema bhavakūpa

8.108-4

vimalabhāva taba baṃdhako, kārana bhayo pratyakṣa
moccha amalatā taba kaho, kaisaiṃ sadhai vilaccha

8.109-2

gāthā-122 aba paramārthase ātmāke dravya karmakā
akarttṛtva | ( 30 )
manaharaṇa
pariṇāmarūpa svayameva āpa ātamā hvai,
jātaiṃ pariṇāma pariṇāmīmeṃ na bheda hai
soī pariṇāmarūpa kriyā jīvamayī hota,
āpanī kriyātau tanamayatā abheda hai
jīvakī jo kriyā tāko bhāvakarma nāma kahyo,
yāko karatāra jīva niścayai niveda hai
tāta dravai karamako ātamā akaratā hai
yāko karatāra pudgala karma veda hai

8.110-2

praśna-dohā
bhāvakarama ātama karai, yaha hama jānī ṭhīka
drava karama abako karai, yaha saṃdeha adhīka

8.111

uttara-manaharaṇa
jaise bhāva karmako karaiyā jīva rājata hai,
pugala na tāko karai kabhī yoṃ pichāniyo
nija nija bhāvake darava saba karatā haiṃ,
parake subhāvako na karai koū māniyau
yaha to prataccha bheda jñānataiṃ vilaccha dekho,
sabai nija kārajake karatā pramāniyau
darava karama pudgala piṃḍa tātai yāko,
karatāra puggala darava saradhāniyau

8.112

(31) gāthā-123 tīna prakārakī cetanā
savaiyā ( 31 mātrā)
ātama nija cetana subhāva kari, pranavatu hai nihacai niradhāra
so cetanatā tīna bhām̐ti hai, yoṃ varanī jinacada udāra
jñānacetanā prathama vakhānī, dutiya karamacetanā vicāra
tritiyakaramaphalacetanatā hai, vṛndāvana aise uddhāra

8.113

(32) gāthā-124 unakā svarūpa
manaharaṇa
jīvādika supara padārathako bhedajuta,
soī jñānacetanā kahāvata amalarūpa,
vṛndāvana tihūm̐kāla viśada vilaccha hai
jīvake vibhāvako araṃbha karmacetanā hai,
darvakarmadvāra jāmeṃ bhedanako gaccha hai
sukha-dukharūpa karmaphala anubhavai jīva,
karmaphalacetanā so bhāṣī śruti svaccha hai

8.114

(33) gāthā-125 jñāna, karma aura karmaphalakā svarūpa
sadā kāla ekatāī tāsoṃ tadākāra hai
soī parināma jñāna karma karmaphala tīnoṃ,
cetanatā honako samaratha udāra hai
yāhī ekatāītaiṃ sujāna karma karmaphala,
tīnoṃrūpa ātamā hī jāno niradhāra hai
abheda vivakṣāṃtaiṃ dravahūm̐ke aṃtarameṃ,
bheda sarva līna hota bhāṣī ganadhāra1 hai

8.115

(34) gāthā-126 usakā ṭhīka niścayavālā hokara
anyathā na pariṇamana kare to śuddha ātmāko
prāpta karatā hai
karatā 2karana tathā karama karamaphala,
cāroṃrūpa ātamā birājai tihūm̐panameṃ|aise jina niścaya kiyo hai bhalībhām̐tikari,
ekatā subhāva anubhavai āpu manameṃ
paradravarūpa na pranavai kāhū kālamāhiṃ,
lāgī hai lagana jākī ātamīka dhanameṃ
soī muni parama dharama śivasukha lahai,
vṛndāvana kabahūm̐ na āvai bhavavanameṃ

8.116

dohā
bhedabhāva jete kahe, tete vacanavilāsa
niravikalpa cidrūpa hai, guna anaṃtakī rāsa

8.117

samala amala donoṃ daśā, tāmaiṃ ātama āpa
cāra bhedamaya suthira hai, dekho nijaghaṭa vyāpa

8.118

yoṃ jaba ura saradhā dharai, taji parasoṃ anurāga
paramamokhasukha taba lahai, cidānaṃdarasa pāga

8.119

manaharaṇa
jaise lāla phūlake upādhisoṃ phaṭikamāhiṃ,
lālarūpa lasata viśāla tākī chaṭā hai
taise hī anādi pudagala karmabaṃdhake,
saṃjogasoṃ upajyau jīvamāhiṃ rāga ṭhā hai
jabai upādhīka raṃga saṃgate niyārau hota,
taba suddha joti jagai phaṭai mohaghaṭā hai
eka paranata paramānū jyoṃ na bam̐dhai tyoṃ hī,
rāgādi vibhāva vinā baṃdhabhāva kaṭā hai

8.120

chappaya
jaba yaha ātama āpa, bhedavijñāna dhāra kari
nija sarūpakoṃ lakhai, sakala bhramabhāva ṭāra kari
karatā karama sukarma, karmaphala cārabhedamaya
cidvilāsa hī samala, amala dou daśāmārhi haya
imi jāni taba hi paravastutaiṃ, rāgādika mamatā harai
nija śuddha cetanābhāvameṃ, suthira hoya śivatiya varai

8.121

[ 116 ] kavivara vṛndāvana viracita
kavitta | (31 mātrā)
ihi prakāra niradoṣa batāyo, śivapurako maga sukhada sadīva
tāhi tyāgi jo āna jatanasoṃ, cāhata hona mūr̤ha śivapīva
so mūrakha paradhāna jagatameṃ, tosa āśa viparīta atīva
nīma svādake kārana so śaṭha, pānī mathikai cāhata ghīva

8.122

adhikārāntamaṅgala | mattagayanda
śrījinacaṃda sukhāmbudhivarddhana, bhavyakumodapramodaka nīko
janmajarāmṛtatāpavināśana, śāsana hai janake hitahīko
śuddhapayoga niroga su bheṣaja, poṣanako samaratha adhīko
so ita maṃgala mūri maro prabhu, vaṃdata vṛnda sadā tumahīko

8.123

dohā
vaṃdoṃ śrīsarasvapada, bhramatamabhaṃjanabhāna
vighnaharana maṃgalakarana, deta vimala kalyāna

8.124

śrīmatpravacanasārakī, bhāṣāṭīkāmāhi
daravaniko sāmānyata', kathana samāpta karāhi

8.121-2

itiśrīmatkundakundācāryakṛtaparamāgamaśrīpravacanasārajī tākī
vṛndāvanakṛtabhāṣāviṣai daravanikā sāmānyavarṇanakā adhikāra cothā
pūrā bhayā
ihā tāīṃ sarva gāthā 127 eka sau sattāīsa bhaī aura
bhāṣāke chaṃda sarva 462 cārisau bāsaṭha bhaye so jayavaṃta hoū
likhī vṛndāvanane yahī prathama prati hai | magalamastu | śrīrastu
mitī mārgaśīrṣa kṛṣṇā 13 || guruvāra saṃvat 1905
kāśījīmeṃ, nija paropakārārtha | mūla cūka viśeṣījana śodhi
śuddha kījo ||@H
kavivara vṛndāvana viracita
kavitta | ( 31 mātrā )
ihi prakāra niradoṣa batāyo, śivapurako maga sukhada sadīva
tāhi tyāgi jo āna jatanasoṃ, cāhata hona mūr̤ha śivapīva
so mūrakha paradhāna jagatameṃ, tosa āśa viparīta atīva
nīma svādake kārana so śaṭha, pānī mathikai cāhata ghīva

8.122-2

adhikārāntamaṅgala | mattagayanda
śrījinacaṃda sukhāmbudhivarddhana, bhavyakumodapramodaka nīko
janmajarāmṛtatāpavināśana, śāsana hai janake hitahīko
śuddhapayoga niroga su bheṣaja, poṣanako samaratha adhīko
so ita maṃgala mūri maro prabhu, vaṃdata vṛnda sadā tumahīko

8.123-2

dohā
vaṃdoṃ śrīsarasvapada, bhramatamabhaṃjanabhāna
vighnaharana maṃgalakarana, deta vimala kalyāna

8.124-2

śrīmatpravacanasārakī, bhāṣāṭīkāmāhi
daravaniko sāmānyata', kathana samāpta karāhi