<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.100 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 1.100

# Dvadasharanayacakra 1.100

Nyāyāgamānusāriṇī 1.100

- **Language:** Sanskrit

### [1.100](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.100)

syānmatam--yadyapi pradhānaṃ mahadādibhāvenātmāntaratvaprakāśanārthaṃ puruṣasya pravartate tathāpi keṣāñcit puruṣāṇāṃ kṛte prayojane'nyeṣāmakṛte kālakrameṇa vyaktyavyaktisāmyavaiṣamyāvasthāḥ pratipadyate, sā cāsya kālādikāraṇāntaranirapekṣasya tasya svatantratvāt sarvapuruṣārthapravṛttatvācca niravaśeṣapuruṣaviṣaye svānyatvajñāpane kṛte kṛtakṛtyatvāt kiṃ sāmyāvasthānena ? akṛte'pyakṛtakṛtyatvāt kiṃ pratinivṛttyā prayojanam ? anabhivyaktisāmyāvasthānānupapatteśca kimiti satatasamavasthitasamanupravṛtti pratyakṣakāraṇanānābhedābhivyaktisvabhāvamevedaṃ jagannābhyupagamyate ? mṛtpiṇḍa- pravṛttiḥ svabhāvād niyateḥ kālād yadṛcchāyā veti . etadapi nopapadyate, kālādikāraṇāntaranirapekṣasye- tyādi . pradhānaṃ hi kāraṇaṃ niyatikālasvabhāveśvarayadṛcchādyanyatamānapekṣaṃ kāraṇaṃ jagato'bhyupagataṃ bhavatā, na tu yathā lokanaye kvacit kālo'pi niyatirapītyādi . svatantratvācca tasya prakṛtipuruṣayoḥ svarūpabhedaparijñāpanasya svārthasyānurūpaśrotrādyekādaśendriyagrāmasya śabdabuddhyādivikalpagrāmasya vacanādānaviharaṇānandotsargakarmaśabdādyarthagrāmasya ca nirvartane svatantratvānna kāraṇāntarāpekṣāsti . sarvapuruṣārthapravṛttatvācca kṛtārthasyākṛtārthasya ca yathāsaṅkhyaṃ sāmyāvasthāne nivṛttau ca prayojanābhāva ityata āha --niravaśeṣapuruṣaviṣaye svānyatvajñāpane kṛte kṛtakṛtyatvāt kiṃ sāmyāvasthānena ? akṛte'pyakṛtakṛtyatvāt kiṃ pratinivṛttyā prayojanam, asiddhaudanasūpakāranivṛttivat ? iti tadavasthamaprayojanatvam . atra codyam--nanu prāguktam --anabhivyaktisāmyāvasthāne cāyukte, aprayojanatvāt, nirvṛttānirvṛttārthakriyaudāsīnyavaditi, ataḥ punaruktamiti . atra brūmaḥ--na, kāraṇāntarāpekṣāpratiṣedhaparatvādasya, pravṛttinivṛttyoḥ pradhānasya aprayojanatvamātrapratipādanaparatvāt tasyetyadoṣaḥ .

- [Previous: 1.99](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.99)
- [Next: 1.101](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.101)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.48) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.100](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.100) · Pramāṇa
