<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.121 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 1.121

# Dvadasharanayacakra 1.121

Nyāyāgamānusāriṇī 1.121

- **Language:** Sanskrit

### [1.121](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.121)

tataścāṃśe pratyakṣavirodhaḥ . tataśceti tasmādeva hetorloke gṛhyamāṇasya viparītatvādaviśeṣaikānte tāvat pratyakṣavirodhaḥ, aṃśe bhāge, tasyaiva vastunaḥ aviśeṣaikāntavādiparikalpitasya pratyakṣopalabhyasya viśe pratyakṣavirodhaḥ, aṃśe svavacanavirodhaḥ, aṃśe'bhyupagamavirodhaḥ, svoktaviparyayarūpābhyupagamāt . atha tathā tato na tarhi lokagṛhītamanyathā . kiñcit tathā kiñcidanyathā unmattapratipattivaditi cet, evaṃ tarhi sākṣāllokapakṣāpattyābhyupagamavirodhaḥ, kiñcidgrahaṇāttathāgrahaṇādanyathāgrahaṇācca . bhedavada- ṣatvāt pratyakṣavirodhaḥ . aṃśe svavacanavirodhaḥ, tatkāle pratipādanaśabdaviśeṣatveṣṭeḥ . aṃśe'bhyupagamavirodhaḥ, svaśāstre sarvatra prasiddhena pūrvakālābhyupagatena sarvātmakatvenādhunātanadharmadharmiviśeṣasya virodhāt . svoktaviparyayarūpābhyupagamādityante kāraṇamuktam, pratyakṣasvavacanābhyupagamānāmabhyupagamāviśeṣāt . evaṃ viśeṣaikānte śrotrendriyagrāhyasya śabdasya tāvanmātrakālāvasthātuḥ pūrvottaravarṇasambandhatadbuddhyavasthānasopākhyatvapratyakṣatvāt pratyakṣavirodhaḥ . tathaiva svavacanasyopapatteḥ svavacanena anityaśabdapratijñā virudhyate . ata eva cābhyupagamena virodhaḥ . pūrvavat sa eva heturatrāpi . tathā ubhayānekatvaikānte prāgabhihitasādhanānyevātra vyāpāryāṇi adravyatvād vandhyāputravad nānityatvam, na śabdo'sti ityādisvarūpābhāvaḥ . acākṣuṣapratyakṣaguṇasya sato'pavargaḥ karmabhiḥ sādharmyam, sato liṅgābhāvāt vai॰ sū॰ 2 . 2 . 25--26 kāryatvāt kāraṇato vikārāt ityādiśāstravihitahetuvyākhyānārthaṃ pratipādanakāle tatprayogāt pratyakṣīkaraṇāccānityatvaśabdatvādyabhāvāt pratyakṣavirodhaḥ . svavacanasya tatkālasya tathāvasthānābhyupagamāt svavacanavirodhaḥ . pūrvābhyupagamena cedānīntanasya virodhādabhyupagamavirodhaḥ . pūrvavat svoktaviparyayarūpābhyupagamāditi sarvatra heturiti .

- [Previous: 1.120](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.120)
- [Next: 1.122](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.122)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.63) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.121](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.121) · Pramāṇa
