<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.135 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 1.135

# Dvadasharanayacakra 1.135

Nyāyāgamānusāriṇī 1.135

- **Language:** Sanskrit

### [1.135](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.135)

etasyaivārthasya bhāvanā tu . tuśabdo viśeṣaṇārthaḥ, enamevārthaṃ bhāvanayā'nayā viśeṣayati . bhavati eṣo'rthaḥ, taṃ bhavantaṃ bhava bhava iti buddhau bhāvayati yayā vyākhyayā sā bhāvanā . kā punaḥ sā ? arthe'rthasaṃjñī, na tvarthe dharmasaṃjñīti . etasya bhāvanāvākyasya punarvyākhyā --arthe rūpādike pratyakṣavijñānaviṣaye svarūpasaṃjñī, arthasvarūpaviśeṣamātrālambanayā saṃjñayā nirvikalpayā samprayuktaṃ svalakṣaṇaviṣayamasya santānasyeti . na tvarthe rūpādike yadṛcchādināmasaṃjñī . evamabhidharme uktam--dharmo nāmocyate nāmakāyaḥ padakāyo vyañjanakāyaḥ . kalpitamapi tvidamaphalamalaukikatvāt . svavacanavyapekṣākṣepadustaravirodhapari- rūparasagandhaśabdaspraṣṭavyalakṣaṇe svarūpasaṃjñī rūpādimātrasaṃjñī, saṃjānātīti saṃjñī, svarūpasaṃjñā asyāstīti vā svarūpasaṃjñī . kimālambanā sā saṃjñā kiṃsvarūpā vā yayā samprayuktaṃ tat pratyakṣaṃ rūpādicittaṃ nirvikalpaṃ caitasikyā samprayuktakadharmākhyayā yogāt saṃjñayā saṃjñītyucyate tatsantānaḥ ? ityata āha --arthasvarūpaviśeṣamātrālambanayā nirvikalpayā saṃjñayā samprayuktamiti gatārthaṃ vyākhyātatvād bhāṣyeṇa . tadeva svalakṣaṇaviṣayam, svameva viśeṣa eva lakṣaṇam, lakṣyata iti lakṣaṇam, kṛtyalyuṭo bahulam pā॰ 3 . 3 . 173 iti karmaṇi lyuṭpratyayaḥ, svalakṣaṇaviṣayamananyaviṣayamityarthaḥ . asya santānasyeti cakṣurvijñānasamaṅginaḥ, cakṣurvijñānavat cakṣurādipañcavijñānakāyā vyākhyātā itthaṃ kalpanāpoḍhā iti pradarśyate . yat punaruktaṃ kalpanātmakaṃ jñānaṃ na tat pratyakṣam, arthasvalakṣaṇāviṣayatvāt, gavi aśvajñānavat iti sādhanam . itaśca savikalpakaṃ nīlamidam ityādijñānaṃ na pratyakṣam, viśeṣaṇādhyāropāt, utpalādhārasurabhyādijñānavaditi . iti parisamāptyarthaḥ, arthe'rthasaṃjñī ityetasya vyākhyānamiti parisamāptam .

- [Previous: 1.134](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.134)
- [Next: 1.136](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.136)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.70) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.135](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.135) · Pramāṇa
