<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.147 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 1.147

# Dvadasharanayacakra 1.147

Nyāyāgamānusāriṇī 1.147

- **Language:** Sanskrit

### [1.147](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.147)

kiñcānyat--tadatadviṣayavṛttatāpi na nīlarūpādestajjñānasya vopapadyate . kiṃ kāraṇam ? sadasatoḥ sambandhābhāvāt, ghaṭakhapuṣpavat . tata upacaritameva tadatadviṣayavṛttatvamapīti tatpradarśanārthamāha --prajñaptiparamārthasthitasañcayaparamāṇuparigrahābhedātmakatvāt . prajñaptisan sañcayaḥ, paramārthasantastu tathāsthitāḥ paramāṇavaḥ, teṣāṃ parigrahaḥ sadasadabhedātmakaḥ, tasmāt sadasatparigrahābhedātmakatvāt tadatadviṣayavṛttatā . sā ca sarvathā sādhāraṇārthatā, sarvathā eteṣvanantarokteṣu hetuṣu . tato mūlahetuḥ kalpanātmakatvāt iti sa evaitaiḥ sādhitaḥ, tasmānna tat pratyakṣaṃ na cānumānavadasaṅkīrṇasvaviṣayamityetadarthabhāvanārthāḥ punasta eva hetavo vyāpāritāḥ pratyekamapi pūrvavadetasminnarthe yojyāḥ . itaśca tajjñānamapratyakṣam, apratyayapratyayātmakatvāt, śabdāśrāvaṇatvapratyayavaditi . pratyayaḥ kāraṇaṃ heturityarthaḥ, na pratyayo'syeti apratyayaḥ, nāṇuṣu na sañcaye pratyayatā tathāpratipattiṃ prati . anumānajñānamapi ca tanna pratipūryate sambaddhagṛhītasyānyathāpratipatteḥ, viruddhādijñānavat . tiṣṭhatu tāvat pratyakṣavidhividhānābhyupagamena svalakṣaṇamātraviṣayapratyakṣatvasya ko'sau ? pratyayaḥ, pratyayo vijñānam, dvitīyasya pratyayaśabdasya vijñānārthatvāt, akāraṇajñānatvādityuktaṃ bhavati . kathaṃ punarakāraṇaṃ tajjñānam ? saṃvṛtyatīndriyatvābhyāṃ yasmānnāṇuṣu na sañcaye pratyayatā tathāpratipattiṃ prati, dravyasatāmaviṣayatvāt tasya, dravyasanto hi paramāṇavo'tīndriyatvādeva na pratyakṣajñānahetavaḥ; tathā nīlatvādayaḥ saṃvṛtisantaḥ, tatsañcayo'sattvādeva akāraṇam . tasmādubhayathāpi apratyayaḥ sa pratyayaḥ nīlaṃ rūpam iti . ko dṛṣṭāntaḥ ? yathā aśrāvaṇaḥ śabdaḥ iti pratyayo'pratyayo'pratyakṣaṃ ca tathedamapīti .

- [Previous: 1.146](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.146)
- [Next: 1.148](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.148)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.78) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.147](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.147) · Pramāṇa
