<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.171 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 1.171

# Dvadasharanayacakra 1.171

Nyāyāgamānusāriṇī 1.171

- **Language:** Sanskrit

### [1.171](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.171)

atrottaramāha --atrāpi cakṣuḥ pratītya rūpāṇi ca pratītya cakṣurvijñānasyotpattirbhavati iti dvayī gatirbahuvacananirdeśasya--sañcayāpekṣayātīndriyāṇāmapi rūpāṇāṃ vyaktipadārthāśrayaḥ syāt ? jātyākhyāyāmekasmin bahuvacanamanyatarasyām pā॰ 1 . 2 . 958 iti jātipadārthāśrayo vā ? tatra yadi vyaktyapekṣo nirdeśaḥ sañcayavacanāya tato'yameva saṃvṛtisatsāmānyāsatkalpanaviṣayāḥ pañca vijñānakāyā na svalakṣaṇaviṣayā iti doṣaḥ . atha dravyoktaye tajjātīyāḥ paramāṇava ekarūpanirdeśena sarve nirdeṣṭavyā ityekasmin bahuvacanaṃ tata ihābhyupagamavirodhaḥ, abhyupagataṃ tvayā atīndriyāḥ paramāṇavaḥ iti, tena virodhaḥ . asmiṃścābhyupagame'nyadapyaniṣṭāpādanamucyate --buddhyāderapi caindriyakatvam, atīndriyatvāt, rūpavaditi . buddhisukhaduḥkhecchādveṣavedanādayo dharmāścākṣuṣāḥ syurbhavatparikalpitāḥ, atīndriyatvāt, rūpavat . rūpaṃ vā na cakṣurgrāhyaṃ syāt, atīndriyatvāt, buddhyādivat . brūyāstvam--nanvatīndriyatvaṃ cakṣurgrāhyatvaṃ ca parasparato virudhyete iti . tanmā maṃsthāḥ, bhavato'niṣṭāpādanaparatvād bhavadbuddhinivartanaphalatvāccāsya prayogasyeti . athāpi yaścātra virodhaḥ sambhāvyeta sa tulyaḥ paramāṇvaindriyakatvena, paramo'ṇuḥ paramāṇuḥ, uktabhāvanāvat svavacanavirodho'pi . vādaparameśvarasaṃśrayaścaivam . na ca nastena saha virodhaḥ, tasya lokanāthatvāt . sa hi vilupyamānasya lokatattvasya trātātrātā sarvavādabhedayāthārthyaparipālanāt . kathaṃ saṃśraya iti cet, anekātmakarūpāyatanābhyupagamāt . aṇuśabdaḥ sūkṣmaparyāyaḥ, paramaśabdastadatiśayavācī, sa cātīndriyatve ghaṭate, tasyātīndriyasyaindriyakatvaṃ cākṣuṣatvaṃ yathā viruddhamevamidamapi buddhyādyaindriyakatvaṃ tulyamiti samānadoṣatayā virodhodbhāvanamastu ko doṣaḥ ? kiñcānyat, cakṣuḥ pratītya rūpāṇi ca pratītya cakṣurvijñānamutpadyate iti cātīndriyatvādanumāna- virodhaḥ, sthūlānāṃ sūkṣmapūrvakatvāt kāryānumānasiddhāḥ paramāṇavaḥ, tasmānnityānumeyānāṃ teṣāṃ cakṣurviṣayatvābhyupagame vacanayoranumānavirodhitā . kiñcānyat --uktabhāvanāvat svavacanavirodho'pi, uktā bhāvanā uktabhāvanā, tadvaduktabhāvanāvat, anayaiva paramāṇuratīndriyatvāccākṣuṣaścetyanumānavirodhabhāvanayoktayā tulyatvāt atīndriyābhimataḥ paramāṇuścakṣurviṣayatāmāyāti iti bruvataḥ svavacanavirodho'pi .

- [Previous: 1.170](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.170)
- [Next: 1.172](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.172)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.94) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.171](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.171) · Pramāṇa
