<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.182 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 1.182

# Dvadasharanayacakra 1.182

Nyāyāgamānusāriṇī 1.182

- **Language:** Sanskrit

### [1.182](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.182)

mā maṃsthāḥ--naitadevaṃ bhavatīti, uktaṃ hi pramāṇasaṅkhyānirūpaṇe tvayaiva--pratyakṣamanumānañca pramāṇe ityādi . pramāṇadvitvaṃ niyamyate, prameyadvitvāt, parimeyadvitvaniyataprasthatulādiparimāṇadvitvavat . taddarśayati — yasmāllakṣaṇadvayaṃ prameyam . syānmatam--prameyāntaraṃ svasāmānyadvirūpalakṣaṇam, tadapekṣayā pramāṇāntaraṃ syāditi . tannivāraṇārthamāha --na hi svasāmānyalakṣaṇābhyāmanyat prameyamasti, pratyakṣānumānābhyāmagrahaṇāt, kharaviṣāṇavat . syānmatam--tatraiva viṣayadvaye vikalpasamuccayāṅgāṅgibhāvaiḥ pratyakṣānumānāgamādīnāṃ pramāṇānāṃ vṛttirbhaviṣyatīti, tanna bhavati, yasmāt svalakṣaṇaviṣayaniyataṃ pratyakṣaṃ sāmānyalakṣaṇaviṣayaniyatamanumānamityuktam . kathaṃ punarlakṣaṇaśabdo'rthaparyāyaḥ ? aryate gamyata ityarthaḥ . tathā lakṣyata iti lakṣaṇaṃ karmasādhanatvāllakṣaṇaśabdasya . tacca lakṣaṇaṃ vastu svabhāvaḥ svarūpamarthaḥ prameyamiti paryāyāḥ . tat punardvirūpaṃ paricchedyaṃ dvābhyāṃ pramāṇābhyāṃ paricchedyatvāt, pramāṇaṃ paricchedakaṃ prameyaṃ paricchedyamityarthaḥ . niyatamanumānam pra॰ samu॰ vṛ॰ 1 . 2 . prameyādhigamanimittaṃ hi pramāṇam . na caitadadṛṣṭārtham . na ca pramāṇayorviṣayasaṅkara ityadhigamyasya dvitvāt tadadhigamanimittaṃ dvirūpamityevaṃ vyavasthāpite sāmānyagocaravyāvṛttārthena svārthena bhavitavyam . tataḥ svārthe sāmānyagocaram ityetad virudhyate . sāmānye svaviṣaye pratyakṣaṃ jñānamutpadyate iti cet, sāmānyameva svaviṣayaḥ, svalakṣaṇaṃ nāsti . ato lakṣaṇadvayābhāvāt prameyapramāṇadvitvāvadhāraṇakalpanā vyarthā, pramāṇayorvā viṣayasaṅkaraḥ prāptaḥ . pratyakṣamapi vānumānabheda eva syāt, anekārthajanitasāmānyagocararūpādiprakāraparigrahāt, dhūmabalākāliṅga- yasmālloke dṛṣṭaṃ prameyādhigamanimittaṃ pramāṇam, hiśabdasya hetvarthatvāt, prameyādhigamanimittaṃ hi pramāṇamiti . na caitat agnihotraṃ juhuyāt svargakāmaḥ, dānaṃ dadyāddharmakāmaḥ ityevamādyāgamavadadṛṣṭārtham, pratyakṣadṛṣṭārthamevaitadupalambhakatvādupalabhyasya dvividhasya dṛṣṭatvāt . na ca pramāṇayorviṣayasaṅkara iti prāguktayuktikāṃ viviktaviṣayatāṃ darśayati . itiśabdaḥ pradarśane, etāvānatra saṅkṣepeṇārthaḥ, tadvistaro'paro grantha iti sūcayati .

- [Previous: 1.181](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.181)
- [Next: 1.183](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.183)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.1.40) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.182](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.182) · Pramāṇa
