<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.214 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 1.214

# Dvadasharanayacakra 1.214

Nyāyāgamānusāriṇī 1.214

- **Language:** Sanskrit

### [1.214](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.214)

sahotpādādadoṣa iti cet, teṣāṃ paramāṇūnāmasattvamasiddhaṃ tathānavasthānāmapi deśaikyena kālaikyena ca sahotpādābhyupagamāt, tasmādasti pratyekatvaprāptiriti . etacca na, tulyatvāt paramāṇvasattvasya, deśakālabhedotpādāsattvena sahotpādāsattvasya tulyatvāt, vikalpadvaye'pi yaugapadyāsiddheridamasi tvaṃ praṣṭavyaḥ --kiṃ bhūtasya sahatā ? abhūtasya ? iti vikalpadvayānativṛttereṣa praśna ubhayathāpi na ghaṭata ityuttaraṃ vaktumanasaḥ . itara āha--abhūtasya sahatetyayukto vikalpaḥ, ka evaṃ brūyāt abhūtasya khapuṣpasyeva satā'satā vā sahatā iti yataḥ sa vikalpaḥ pūrvapakṣyate ? tasmādbhūtasya sahateti brūmaḥ . atrācārya āha--tvamevaitadvikalpadvayaṃ tathāvasthāḥ pratyekaṃ samuditāḥ kāraṇaṃ paramāṇavaḥ iti bruvāṇaścintaya ka evamāheti . kiṃ na etena ? yo bravīti sa bravītu, yadi bhūtasya yadi tāvad bhūtasya sahotpādaḥ, bhavanānantaravinaṣṭatvāt kṣaṇikavāde kutaḥ sahatā ? nāstyatra kāraṇaṃ sahatve kasyacit kenacidityarthaḥ . uktavadityatideśāddeśakālābhyāmatyantabhede nirabhilāpyasvabhāvānāṃ pratyekatvaprāptireva nāstītyuktaṃ tathā teṣā masattvāpatterevāṇūnāṃ kutaḥ sahatā ityabhisambandhaḥ . pratilabdhasahatvasya cotpāda ucyate tvayā, tattu athābhūtasya vandhyāputrasamudāyo'pi syāt, abhūtatvādasthitatvāt, aṇusamudāyavat . santānāditi cet, so'pyevameva . athocyeta--bāhyavastusvatattvapratipattijanitaḥ sarva evaiṣa virodhasaṃkleśaḥ . vijñānamātrakamidaṃ tribhuvanam . na dravyasaṃvṛtyādi tato bhinnamasti . nanu devānāṃpriya ! tvanmatavadeva vijñānavādavidhvaṃsanārtha evāyamārambhaḥ . sahatvaṃ yaugapadyamapratilabdhamasattvāpattereva . tasmāt sahotpādādadoṣaḥ ityaparihāraḥ . athābhūtasyotpādo yaugapadyeneṣyate sāpi sahatā nopapadyate'niṣṭaprasaṅgāt . kimaniṣṭam ? vandhyāputrasamudāyo'pi syādityaniṣṭam . kutaḥ ? abhūtatvādasthitatvādaṇusamudāyavaditīdaṃ sākṣādaniṣṭāpādanam . aṇusamudāyo'pi na syādabhūtatvādasthitatvādvandhyāputrasamudāyavat . abhūtatvamasthitatvaṃ ca hetudvayaṃ śūnyakṣaṇikavādinoḥ siddhatvāduktam . santānāditi cet, syānmatam--abhūtatvamasthitatvaṃ ceṣyate teṣām, tathāpi janmavināśasantānasyāvyavacchedāt sthitatvamastyataḥ sahotpādādadoṣa iti . etaccāyuktam, yasmāt so'pyevameva, so'pi santāno bhūto vā syādabhūto vā ? yadi bhūtaḥ kutaḥ sahatā, uktavad bhavanānantaravinaṣṭebhyo'nyasya santānasyābhāvāt ? asti cet tadvilakṣaṇo nityo'nya iti sarvakṣaṇikapratijñāhāniḥ . athābhūtaḥ, vandhyāputravadityādyabhihitadoṣākāṅkṣameva .

- [Previous: 1.213](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.213)
- [Next: 1.215](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.215)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.118) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.214](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.214) · Pramāṇa
