<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.42 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 1.42

# Dvadasharanayacakra 1.42

Nyāyāgamānusāriṇī 1.42

- **Language:** Sanskrit

### [1.42](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.42)

paraviṣayatāyāmapyasamānāvasthānādasāmānyam . amukhyasāmānyānāṃ sadṛśānupravṛttivyāvṛtti tatra dravyamapi bhavanalakṣaṇaṃ yugapadayugapadbhedabhāvimṛdbhavanaparamārtharūpādiśivakādivṛtti vyāpi . lakṣaṇānāṃ pareṣṭānāṃ pareṣṭānāṃ paraviṣayāṇāmasambhavāt sveṣṭasamānabhavanalakṣaṇasāmānyasambhavāt parakīyamasāmānyamevetyupari upasaṃhariṣyati laukikaḥ, tat siddhaṃ kṛtvā tāvadāha --asamānāvasthānādasāmānyamiti . tat punardravyakṣetrakālabhāvaviṣayam, te hi dravyādayaḥ pare parairiṣyamāṇā ghaṭādervastunaḥ, tadapi parasattadapekṣayā samānamityucyate nātmānameveti paraviṣayam . kiṃ punaḥ kāraṇaṃ tadasāmānyam ? ityata āha --anavadhṛtaikatarakāraṇatvāditi, nāvadhriyate dravyameva kṣetrameva kāla eva bhāva eva vā kāraṇamiti . evaṃ tarhi ekatamakāraṇatvāt iti vācyam; na cātra ḍataraḍatamau prāpnutaḥ, kasmāt ? anya-kiṃ-yat-tado nirdhāraṇe dvayorekasya ḍatarac . vā bahūnāṃ jātiparipraśne ḍatamac pā॰ 5 . 3 . 91-92 ityatra ekaśabdasyāpaṭhitatvāt . evaṃ tarhyātiśayikaḥtarhyātiśāyikaḥ tarappratyayaḥ . samānaguṇeṣu hi sparddhā bhavati, guṇavacanābhāvānneti cet, kāraṇatvaguṇato'tiśayo bhaviṣyati . evaṃ tarhi tamabastviti cet, dvayordvayoḥ prakarṣavivakṣāyāṃ tarabityadoṣaḥ . athavā ekācca prācām pā॰ 5 . 3 . 94 iti jātiparipraśne'styeva ḍatarajityadoṣaḥ . kena anavadhṛtamekatarakāraṇatvaṃ dravyādīnāmiti cet, ucyate--laukikairvyavahāranayapradhānaiḥ, sa ca ārhatanayaikadeśa eva . na punaryathā śāstrakārāḥ sāmānyameva viśeṣa eva dravyādyanyatamadeva vā kāraṇaṃ kāryaṃ vetyavadhārayanti .

- [Previous: 1.41](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.41)
- [Next: 1.43](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.43)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.17) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.42](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.42) · Pramāṇa
