<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.44 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 1.44

# Dvadasharanayacakra 1.44

Nyāyāgamānusāriṇī 1.44

- **Language:** Sanskrit

### [1.44](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.44)

kṣetramapi vyākaraṇasiddhāntagatyaiva kṣi nivāsagatyoḥ pā॰ dhā॰ 1407 iti sarvasya siddhaṃ sarvagatinivāsavṛttisvatattvam . gatirvyāptiḥ . nivāsastathāvasthānam . sarvabhāvānāṃ prāptyavasthānopakāreṇa vartata iti tadvṛttisvatattvam . pradeśaracanāviśeṣo hi kṣetram . ekaikabhāvārthasaṅghātasamavasthānātmā, ekaikasya ghaṭapaṭāderbhāvasyārthe pṛthubudhnādirūpeṇa saṃhatya samavasthitasya ātmā svarūpatattvaṃ pradhānamityarthaḥ . kiṃ kāraṇam ? kṣetrābhāve tadabhāvāt kṣetrānugrahādeva tadbhāvāt . yathāsaṅkhyaṃ rūpādi-grīvādyekagamanasamavasthānavyavasthāpitapṛthivyādi-ghaṭādi . yathāsvaprakriyaṃ vaiśeṣikādīnām rūpa-rasa-gandha-sparśavatī pṛthivī vai॰ sū॰ 2 . 1 . 1, śabda-sparśa-rūpa-rasa-gandhātmā pṛthivī, kakkhaṭalakṣaṇā veti . evaṃ ghaṭo'pyavayavī, guṇasamudayamātram, prajñaptisan veti vikalpanāmātram . lokanayena tu ta eva hi rūpagrīvādyavayavā rūpādayo grīvādayaścaikagatayastathā tathā samavasthitāḥ pṛthivyādīn ghaṭādīṃśca vyavasthāpayanti yatra tat kṣetram . kiṃ hi tat pṛthivyāḥ pṛthivītvaṃ rūpādyekagatisamavasthānādanyat, ghaṭasya vā grīvādyekagatisamavasthānādanyad ghaṭatvam ? tasmāt sarvagatinivāsavṛttisvatattvaṃ tat . vyāpi viśvasyetyādi yāvadvispaṃditasya . viśvaṃ saddravyaṃ ca vyāpnoti yugapadayugadbhāvirūpādiśivakādibhāvavispaṃditaṃ pṛthivyabādi ghaṭapaṭādi vipariṇāmajātaṃ cetyarthaḥ .

- [Previous: 1.43](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.43)
- [Next: 1.45](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.45)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.18) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.44](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.44) · Pramāṇa
