<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.45 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 1.45

# Dvadasharanayacakra 1.45

Nyāyāgamānusāriṇī 1.45

- **Language:** Sanskrit

### [1.45](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.45)

kālo'pītyādi . kālo'pi paraviṣayaṃ sāmānyam . pariṇāmavatī kriyaiva kālaḥ, kalanaṃ kālaḥ, kalāsamūho vā . yathā--māsamāste godohamāsta iti . vartanaṃ bhavanamiti tatparyāyo vartanālakṣaṇo vā dravyātmā . sa ca yugapadayugapatkālasvatattvabhūtapadārthanirūpitavṛttiḥ, pūrvoktarūpādiśivakādipariṇativad vakṣyamāṇāstikāyasalilanirvartyapṛthivī vrīhikaṇaudanādivadvā . tadyathā--yugapadvṛttistāvadanekaprabhedopavarṇyetyādi yāvad yugapadvṛttiḥ . sāṅkhyādiprakriyopavarṇyāsta eva hi dharmādharmākāśapudgalajīvāstikāyāḥ saprabhedāḥ, athavā pṛthivyādaya eva astikāyāḥ vidyamānakāyāḥ, te yatra yugapadvartante sa tadyugapadvṛttiḥ kālaḥ . yatra ca ādāna-dhāraṇetyādi yāvannirvṛttivṛttiṣvayugapadvṛttiriti . yathoktam— ādānīyāstrayo māsāstrayo māsāstu dhāraṇāḥ . pācanīyāstrayo māsāstrayo māsā visarjanāḥ .. iti . ipradānyāḥ pūrva uttaraḥ pūrvottaraśca vāyavaḥ, śeṣāḥ śoṣakāḥ . atrāpi pratiprakriyamādityasantāpāpītasaliladhāraṇa-pācana-nisarjanavat, dhūma-jyotiḥ-salila-marutsaṅghātameghādāna-dhāraṇa-pācananisarjanavat, visrasāpariṇatapudgalavikārābhratvādivadvā, pudgalāvinābhāvād devavaikriyāderapi ādānād dhāraṇam, dhāraṇāt pācanam, pācanānnisarjanam . nisṛṣṭasya salilasya kāryāṇi bhūmidravībhāvavanaspatyoṣadhiprarohapuṣpaphalaprāṇiśarīrāpyāyanādīni . tato'pi kāryāntarāṇyāhārabalavapuḥsthāmādīni ghaṭapaṭādinirvṛttayaścetyādi . nirvṛttayaḥ kāryāṇi, tāsāṃ nirvṛttīnāṃ vṛttiṣvayugapadvṛttiḥ kāla eva, tadupaṣṭambhajanyatvāt teṣāṃ bhāvānāmiti .

- [Previous: 1.44](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.44)
- [Next: 1.46](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.46)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.1.12) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.45](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.45) · Pramāṇa
