<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.57 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 1.57

# Dvadasharanayacakra 1.57

Nyāyāgamānusāriṇī 1.57

- **Language:** Sanskrit

### [1.57](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.57)

tattvasambandhādṛte'pyabhidhānapratyayayoḥ pravṛttiṃ darśayaṃścāha --tathā hyantareṇetyādi . tattvaṃ hi dravye samavaiti . dravyañca dvidhā--adravyamanekadravyañca . adravye tvākāśādau tattvābhāve'pyuktipratyayāvuktau . anekadravyamārabdhadravyam, tacca samavāyyasamavāyikāraṇairārabhyate . samavāyikāraṇaṃ ghaṭasya kapālāni, asamavāyikāraṇaṃ tatsaṃyogāḥ . āṅ iti ca vidhyupāyamaryādopasaṅgrahārthaḥ . ko vidhiḥ ? svataḥ svātmani ca, ka upāyaḥ ? saṃyogādinimittāntarasahitāni, kā maryādā ? ā antyāvayavidravyāt dravyāṇi dravyāntaramārabhante . vināśo'pi kāraṇavibhāgāt kāraṇavināśādvā . tatracchidrabudhne ghaṭe kāraṇavibhāgādutpanne saṃyogābhāvādārabdhadravyābhāve'pi ghaṭābhidhānapratyayau dṛṣṭau, tathā kuḍyalikhite samavāyyasamavāyikāraṇābhāve śiśūnāṃ ca krīḍanake loṣṭapāṣāṇādau sadbhāvāsadbhāvasthāpanākṛte . bhavedetat --ābhāmātre'pi tu ākāramātre saṃsthānamātre sādṛśyamātra ityarthaḥ, tau coktipratyayau tatra tattvasya ghaṭatvasyopanilayanāt kṛtamikṛtāviti cet, tatra tattvābhāva uktaḥ, satyapi ca tattve'smadiṣṭākāramātroktipratyayau coktau, athāpyābhāmātre tattvopanilayanamiṣyate tvayā tataḥ sthāṇu-mṛgatṛṣṇikayornara-salilatvaprasaṅgaḥ, tatra tadabhidhānapratyayasadbhāvāt tattattvopanilayanācca, ghaṭatvopanilayanād ghaṭavat . anupanipāte naratvasya sthāṇau salilatvasya mṛgatṛṣṇikāyāṃ narasaliloktipratyayau mā bhūtām, tau ca dṛṣṭau, kathamagṛhītaviśeṣaṇatvānnaratvasalilatvānupanipāte nāyuktau ? tatropacāralabhyau hi tau, iha tu lokanaye vinopacāreṇa labhyau . kathamiti cet, anupacaritakiñcidbhūtākārāttu kiñciduktipratyayau syātāṃ bhavitumarhataḥ, ākārasyāsampūrṇasya dṛṣṭatvādeva . bhavatpakṣe punarna hi tattvaṃ kiñcinnilīnaṃ kiñcinna nilīnamityasti .

- [Previous: 1.56](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.56)
- [Next: 1.58](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.58)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.1.16) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.57](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.57) · Pramāṇa
