<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.73 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 1.73

# Dvadasharanayacakra 1.73

Nyāyāgamānusāriṇī 1.73

- **Language:** Sanskrit

### [1.73](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.73)

itara āha--yathā dravyayoḥ pratyāsattirdravyatvābhisambandhāt tathā sattvābhisambandhād dravyaguṇakarmaṇāṃ bhaviṣyati . yathoktam --saditi yato dravyaguṇakarmasu dravyaguṇakarmabhyo'rthāntaraṃ sā sattā vai॰ sū॰ 1 . 2 . 7-8 iti . atra brūmaḥ--dravyayorapi tvadanukampādravīkṛtacetasā mayā tvayi cittānuvṛttyā uktam, tatrāpyāśāṃ mā kṛthāḥ, tadapi nopapadyate buddhyāsattikṛtasāmānyaviśeṣavādino bhavataḥ sāmānyābhāve viśeṣābhāvāt . tathāsattiḥ sikatānāṃ vajrasya ca, pārthivatvasāmānyānuviddhatvādaśmasikatāloṣṭavajrādīnām . teṣāṃ sāmānyaviśeṣau syātām, na bhūmyambhasoḥ, anyatarasya pārthivatvābhāvāt . tenaiva hetukrameṇa tathāsattiḥ piṇḍaghaṭayoḥ, na mṛt-sikatānām; evaṃ parataḥ parato yāvat tulyajāti- guṇakriyayoraṇvoreva, na tu tayorapi antyaviśeṣasamavāyena apakṣiptapratyāsattyoḥ . tasmāt sāmānyābhāvād viśeṣābhāvaḥ, sarvatraivobhayābhāvaḥ . arthāśleṣalakṣaṇāyāṃ tvāsattau pṛthivīghaṭarūpādīnāmeva syāt sāmānyaviśeṣatā, netarasāmānyaviśeṣayoḥ . guṇakriyayoraṇvoreva syātāṃ sāmānyaviśeṣau iti vartate . tathāsattiḥ ghaṭakapālayoḥ, na piṇḍaghaṭayoḥ; evaṃ kapālaśakalayoḥ, na ghaṭaśakalayoḥ; śakalaśarkarayoḥ, na ghaṭaśarkarayoḥ; pāṃśuśarkarayoḥ, na śakalaśarkarayoḥ; pāṃśudhūlyoḥ, na dhūlīśarkarayoḥ; dhūlītruṭyoḥ, na pāṃśutruṭyoḥ; truṭiparamāṇvoḥ, na dhūlīparamāṇvoḥ . athavā ghaṭasya ca ghaṭasya ca, na ghaṭasya kapālasya cetyādi . tayorapi aṇvoḥ pārthivaśuklagatisamavāyinorevāṇvoḥ, na āpyapārthivādinīlaśuklagatisthitijātiguṇakriyayoḥ . na tu tayorapītyādi yāvadapakṣiptapratyāsattyoriti . tulyajātiguṇakriyāsamavāyinoranyatvapratyayaprabhāvolliṅgitāntyaviśeṣayoḥ tatsamavāyenāpakṣiptā apahṛtā pratyāsattistayorapi iti kṛtvā kutastadbuddhyāsannaprakaraṇam ? tasmāt sāmānyābhāvād viśeṣābhāvaḥ, sarvatraivobhayābhāva iti dravyaguṇakarmaṇāṃ na sāmānyaṃ nāpi viśeṣaḥ ityataḥ prabhṛti yāvat aṇvoḥ ityetadavadhimadhyābhihitopattibalād yathopapāditasāmānyaviśeṣābhāvaṃ smārayati .

- [Previous: 1.72](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.72)
- [Next: 1.74](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.74)
- [Up: 1](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.36) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.73](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.1.73) · Pramāṇa
