<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.13 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 2.13

# Dvadasharanayacakra 2.13

Nyāyāgamānusāriṇī 2.13

- **Language:** Sanskrit

### [2.13](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.13)

itaro'prasiddhipaunaruktyaparihārārthamāha --padāntarakartavyatāyāṃ tāvadityādi . tāvacchabdaḥ kramārthe, yat tāvaduktaṃ padāntarakartavyatāyāṃ kathaṃ pravarteta ityatra parihāraḥ . asmin parihāre'bhihite paunaruktyāprasiddhidoṣāvapi tadeva tat ityetatpakṣagatau parihṛtāvevetyabhiprāyaḥ . tatra havanaṃ padāntarakartavyatāmapekṣate, kena nyāyena ? vākyanyāyena, ko vākyanyāyaḥ ? bhedasaṃsargābhyāṃ parasparākāṅkṣā sambandhaḥ, tayākāṅkṣayā padāntarārthe vartate padam, yathā sabrahmacāriṇā sahādhīte ityukte yena samāno brahmacārī sabrahmacārī tena sabrahmacāriṇā ya evādhīte tenaiva samāna ityākāṅkṣā bhavati sāmarthyāt, nānyena kenacit . sāmarthyamapekṣetyarthaḥ . na tu yathā padārthe paricchinne ghaṭa iti na padārthāntaramapekṣyate padena . sā punarapekṣā ghaṭavat ghaṭaśabdavat, abhedanirdeśād ghaṭārthatvena ghaṭaśabda uktaḥ, ghaṭaśabdasyārthavattvavadagnihotraśabdasyāpyarthavattvāyeṣyate, anyathāgnihotraśabdo'narthakaḥ syāt, tanmā bhūdānarthakya tato'gnihotraśabdaḥ pramādādhīta āpadyeta . tata evaṃ vacanavyaktirbhavati agnihotrākhyaṃ havanaṃ kuryāt iti, yathā ghaṭaṃ kuryādityukte ghaṭakriyāṃ kuryāditi . etadayuktaṃ dṛṣṭāntavaiṣamyāt . na hi kiñcidagnihotraṃ nāma havanaṃ ghaṭavat prasiddhaṃ yadanūdyocyeta yadagnihotrasaṃjñakaṃ havanaṃ tat kuryāditi, nāpi havanaṃ yat kuryāt tadagnihotrākhyamiti, vākyāntareṇa pramāṇāntareṇa vā'prasiddhatvāt . ata eva tūbhaya- mityākāṅkṣeṣyate . na cedevaṃ tato doṣa iti, yadi tu nirapekṣo'gnihotraśabdo havanaprakṛtyarthamātra eva vartate tataḥ ko doṣaḥ ? tato'gnihotraśabdaḥ pramādādhīta āpadyeta, agniśabdasya ca na pṛthak kaścidartho havanaprakṛtyarthamātratvāt syāt, tataśca daśadāḍimādiślokāvayavavat pramādādhīta āpadyeta nirākāṅkṣatvāt, na punarevamiṣyate . tata evaṃ vacanavyaktirbhavati--agnihotrākhyaṃ havanaṃ kuryāt agnihotrasaṃjñakriyākāṅkṣahavanaṃ kuryāditi . kimiva ? yathā ghaṭaṃ kuryāt ityukte sāmānyacodanāyāḥ plavanād viśeṣābhisambandhamantareṇa nairarthakyaṃ syāt, tanmā bhūditi ghaṭaṃ kuryād ghaṭakriyāṃ kuryāditi vacanavyaktistathāgnihotraṃ juhuyāditi .

- [Previous: 2.12](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.12)
- [Next: 2.14](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.14)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.140) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.13](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.13) · Pramāṇa
