Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 2.196

Nyāyāgamānusāriṇī 2.196

Language
Sanskrit

2.196

atrocyate --nanūtpātādisvabhāvetyādi yāvad dṛṣṭaiva . yaducyate bhūmyādidravyavinirvṛttyapekṣaivotpattirdṛṣṭā ityetattadupekṣotpattidarśanāt svabhāvāvyabhicārācca svabhāva eveti mantavyam . tadyathā--utpātādiṣu akaṇṭakānāṃ vṛkṣādīnāṃ kaṇṭakāḥ kaṇṭakināṃ cākaṇṭakā nidhyādiliṅgatvena dṛṣṭāḥ . yathoktam— akaṇṭakāḥ kaṇṭakinaḥ kaṇṭakāścāpyakaṇṭakāḥ . viparyayeṇa dṛśyante vadanti nidhilakṣaṇam .. iti . itthaṃ satyāmapi bhūmyādidravyanirvṛttau kaṇṭakābhāvādasatyāmapi etaddravyakālādinirvṛttau kaṇṭakadarśanācca nāpekṣāsti svabhāvasya . kintu utpātādisvabhāvaniyamavaśādanapekṣitadravyakālādirapi dṛṣṭaiva kaṇṭakādyutpattiḥ, na punastaṃ taṃ svabhāvamantareṇa sā utpattirastīti svabhāva evāvyabhicārād vyāpitvācca kāraṇameṣitavyam . kiñcānyat, api cetyādi . api ca tvayā bhūmyādidravyavinirvṛtyapekṣaiva bhūmyādīnyeva vṛkṣatvena kaṇṭakadravyatvena taikṣṇyāditvena ca nirvartante, tatsamāyoganirvṛttyapekṣā kaṇṭakanirvṛttiriti bravatābruvatā nanu saiva svabhāvasiddhistvayaiva varṇyate . kiṃ kāraṇam ? bhūmyādibhya eva bhūmyambukṣetrabījāṅkurādidravyanirvṛttibhya eva kaṇṭako bhavatīti tatsvabhāvavarṇanāt, anyathā svabhāvāt kimanyadatra śakyaṃ vaktuṃ kāraṇam ? bhūmyambukṣetrabījāṅkurādibhya eva kaṇṭako bhavati na mṛtpiṇḍādibhya ityeva teṣāṃ svabhāva iti svabhāvasyaiva samarthanaṃ tadapi teṣāṃ tattatsvābhāvyāt .

Linked texts (1)