<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.197 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 2.197

# Dvadasharanayacakra 2.197

Nyāyāgamānusāriṇī 2.197

- **Language:** Sanskrit

### [2.197](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.197)

kiñcānyat, yathā pṛthivyādītyādi yāvannimittānāmapi nimittatā svābhāvikīti . yathaivāyaṃ viśvathā sarvathānekaprakāraṃ bījāṅkurādikramanirvṛttaḥ kaṇṭakādiḥ pṛthivyādisvabhāvaḥ puruṣaprayatnanirapekṣo'prayatnata eva bhavati, athavā pṛthivyādīnāmeva prāgabhihitanyāyena vṛkṣaghaṭādisvabhāvābhyupagamād yathā svabhāva eva evaṃ nimittānāmapi ghaṭapaṭādyutpattau puruṣakārasādhyābhimatāyāṃ mṛtpiṇḍadaṇḍacakrasūtrodakakulālādinimittānāṃ nimittatā sāpi svābhāvikī, tato na svabhāvavyatiriktaṃ kiñcit . evaṃ ca sarvasya svābhā svābhāvikī, tatra kuta utpattirapi ? prativastu svabhāva evāyaṃ vayaḥkṣīrādivat . yadi cāsau na syāt tata uttaratrāpi na bhavedeva abhūtatvād vandhyāputravat . evaṃ mṛdādiṣu vidyamānānāṃ ghaṭādīnāṃ nimittāpekṣasvabhāvaivotpattiḥ, nākāśādiṣu . dṛṣṭā ghaṭādīnāṃ kriyāyā utpattiriti cet, na, prāganabhivyakteḥ . sā sati agrahaṇanimittābhāve kimiti cet, svabhāvādeva atisannikṛṣṭamativiprakṛṣṭaṃ vā vikatvena tatra kuta utpattirapi ? yā prāguktā tvayā bhūmyādidravyavinirvṛttyapekṣaivotpattiriti sā kutaḥ ? nāstyeva kāraṇam, tasmānnāsti sā, prāgevābhivyaktaye viracitalīnāvasthatvāt . tasmāt sotpattiḥ prativastu svabhāva evāyam, vastu vastu prativastu svo hi bhāvaḥ svabhāva iti niruktyā prativastu ātmīyaṃ bhāvamācaṣṭe . vayaḥkṣīrādivaditi dṛṣṭāntaḥ, yathā bālyakaumārādivayo'vasthāḥ pūrvaviracitā eva āvirbhavanti yathā kṣīradadhyudasvinnavanītaghṛtādyavasthāstathā ghaṭādayo nimittasvabhāvāpekṣābhivyaṅgyaviracitasvabhāvā āvirbhavanti . yadi cāsāvityādi yāvad vandhyāputravat . yadi cāsāvutpattisvabhāvo'smadabhihito na syāditthaṃ pūrvāvasthāyāmeva tata uttaratrāpi na bhavedeva abhūtatvād vandhyāsutavat . asyaivārthasya bhāvanārthamāha --evaṃ mṛdādiṣvityādi gatārthaṃ yāvannākāśādiṣu .

- [Previous: 2.196](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.196)
- [Next: 2.198](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.198)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.261) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.197](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.197) · Pramāṇa
