<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.204 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 2.204

# Dvadasharanayacakra 2.204

Nyāyāgamānusāriṇī 2.204

- **Language:** Sanskrit

### [2.204](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.204)

evaṃ ca tatrānādipravṛttasvabhāvetyādi yāvad vipariṇāmo veti pūrvapakṣa uttānārthaḥ . uttarapakṣastu tato'nādipravṛttakāraṇasvabhāvavyatyāse iti pratyuccāraṇam, ātmabhavanaviparyaye doṣaḥ, hitāhitaprāptiparihārārthaśāstravyarthatā, dharmārthakāmamokṣaphalaprāptyupāyavidhānārthāni tadapāyaparihārārthāni ca śāstrāṇi vyarthāni syuḥ . kiṃ kāraṇam ? puruṣasya kriyāyāḥ phalasya ca tathā'svabhāvatvāt, kartṛkaraṇakarmādisādhanānāṃ tadaṅgasampannāyāḥ kriyāyā dharmārthakāmamokṣāṇāmanyatamasya tatphalasya cānyonyānurūpeṇa anātmatvādityarthaḥ . parasparānurūpānabhyupagame'nyathotpādo'nyathā vināśo'nyathā vipariṇāmaścānanurūpeṇeti yāvat . tato'nyathotpādavināśavipariṇāmebhya iti puruṣādisādhanakriyāphalānāṃ tathā'nātmatvaṃ samarthayati, ghaṭārthaṃ pravṛtteṣu ghaṭotpattyarthaṃ pravṛtteṣu tatpaṭa utpadyate tadvināśārthaṃ pravṛtteṣvavināśo vipariṇāmārthaṃ pravṛtteṣvavipariṇāmaśceti, svabhāvāniyamānnotpādavināśavipariṇāmāḥ santi, yadi syurayathābhipretāḥ syuḥ svabhāvāniyamāditi svabhāvāparigrahe śāstrāṇāmarthavattā na yujyate . atastasmāt siddhaśāstrāṇāmanatiśaṅkyatvādaniṣṭatvāccānarthakyasya śāstrārthavattvasiddhyarthaṃ ca ghaṭādeḥ kāraṇamanveṣaṇīyam, tacca kāraṇamanviṣyamāṇaṃ śāstrārthavattvāya varamidameva kāraṇaṃ svabhāvaḥ, nāto'nyad vimardaramaṇīyataramasti . kuto'nyannāsti ? yattatkāraṇaṃ sva eva ātmīya eva ātmaiva vā bhāvaḥ, katamo'sau ? saṅgraheṇa dvidhā prativastu jīvājīvavadavasthitaḥ, yo'sti sa bhāvaḥ ya ātmā sa bhāvaḥ svabhāvaḥ . sa caiko'pi kārakabhedaṃ svaśaktibhedādeva labhate, sa evānubhavati so'nubhūyate . svadravyasaṃyogavibhāgasvābhāvyena sa eva bhavatīti saṃsāramokṣau svabhāvataḥ . dvidhā prativastu jīvājīvavadavasthitaḥ, yo'sti sa bhāvaḥ ya ātmā sa bhāvaḥ svabhāva iti ca parabhāvanirākaraṇārthamucyate . yathoktam --kimidaṃ bhaṃte ! atthitti vuccati ? goyamā ! jīvā ceva ajīvā ceva sthānāṅgasū॰, tathā kimidaṃ bhaṃte ! sama+etti vuccati ? gotamā ! jīvā ceva ajīvā ceva sthānāṅgasū॰, evamāvalikocchvāsaniḥśvāsaprāṇastokalavamuhūrtāhorātrakālavibhāgā ratnaprabhādibhūmayo dvīpāḥ samudrāḥ parvatādyāśca neyāḥ .

- [Previous: 2.203](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.203)
- [Next: 2.205](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.205)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.265) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.204](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.204) · Pramāṇa
