<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.205 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 2.205

# Dvadasharanayacakra 2.205

Nyāyāgamānusāriṇī 2.205

- **Language:** Sanskrit

### [2.205](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.205)

sa caikaḥ svabhāvaḥ pūrvavadaśeṣanityatvalakṣaṇayukto'pi kartṛkarmakaraṇādikārakabhedaṃ svaśaktibhedādeva labhate, tadyathā--svasādhanaviśeṣasvabhāvādeva viśeṣo bhavati, sa evānubhavati so'nubhūyate, etadvyākhyārthodāharaṇatvena kārakadvayaṃ kartṛkarmakārakabhedā eva śeṣakārakāṇīti darśanārtham . so'nubhavati kṛtvā phalamanubhavati karmaphalaṃ bhuṅkte . so'nubhūyate svabhāvabhedenātmanaiva bhujyate'pi . sa eva kathamanubhavati anubhūyate ca ? iti tadarthapradarśanārthamāha --svadravyetyādi . svayameva dravyāṇi ātmaiva karmakarmitvasvabhāvāni dravyāṇi saṃyujyante viyujyante ca, teṣāmeva svabhāvabhedānāṃ dravyāṇāṃ saṃyogavibhāgau bandhamokṣau deśasarvavikalpau, tadvikalpavicitrasukhaduḥkhajanmamaraṇavaiṣamye, tayoḥ svābhāvyena sa eva bhavatīti saṃsāramokṣau svabhāvataḥ, yathā vrīhireva aṅkuratvādyanubhavanātmānubhavati anubhūyate ca . anyonyasaṃyogaviyogaviparivartena karmakarmisvābhāvyena viparivartamāno'pi svabhāvātmā vyādheḥ sādhyāsādhyadvaitarūpavat svajātyaparityāgādadvaitatvād vyavasthita eva sarvatra bhavyābhavyajīvarāśyoḥ . ko dṛṣṭāntaḥ ? yathā kanakāśmani suvarṇaṃ dvidhāvirbhavat kriyā-'kriyābhyāṃ tatsvabhāvaḥ, kvacinnāstyeva kanakamiti so'pi svabhāvaḥ, tathā keṣāñcit svayamevāpagamādātmaviśuddhyāvirbhāvaḥ antareṇāpi dhātuvādaṃ kanakāvirbhāvastathā karmavivekasvābhāvyādeva bhavyajīvānāmātmāvirbhāvaḥ, samyagdarśanajñānapūrvikayā tu kriyayā prācuryeṇa kaivalyaprāptirdhātuvādakriyayeva kanakotpattiḥ, keṣāñcidanāvirbhāva eva karmāvivekasvābhāvyāt . evaṃ ca tadubhayasvabhāvavarṇanādabhavyajīvakarmaṇoḥ... ... .... bhavyasya tu viśuddhi... ... .... yadi heturanyo mṛgyeta tenānantyamasyāpi syāt, anāditvāt, ākāśavat . tadantavattve vākāśamapi sāntaṃ syāt, anāditvāt, bhavyakarmavat . athāpyasyānāditve'heturanto bhavati tathā ādiḥ siddhakarmasantānasya kasmānna bhavati ? iti svabhāva eva śaraṇaṃ tadupāyasvabhāvo mokṣa iti . evaṃ sarvacodyeṣu . kaivalyaṃ yathā bharatamarudevyādīnāmityata āha taddṛṣṭāntatvena --antareṇāpi dhātuvādaṃ kanakāvirbhāvastathā karmavivekasvābhāvyādeva bhavyajīvānāmātmāvirbhāvaḥ, samyagdarśanajñānapūrvikayā tu kriyayā prācuryeṇa kaivalyaprāptirdhātuvādakriyayeva kanakotpattiriti svabhāvavaicitryādeva, tathā keṣāñcidanāvirbhāva eva karmāvivekasvābhāvyāt .

- [Previous: 2.204](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.204)
- [Next: 2.206](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.206)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.266) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.205](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.205) · Pramāṇa
