<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.223 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 2.223

# Dvadasharanayacakra 2.223

Nyāyāgamānusāriṇī 2.223

- **Language:** Sanskrit

### [2.223](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.223)

kiñcānyat, asya pratyakṣapramāṇasiddhirihaiva, abhinnabhāvapakṣe pratyakṣatvād bhāvasya pratyakṣaṃ pramāṇaṃ sidhyati, uktavat iti vartate . yathoktaṃ tasya hyeko'pi prathanaṃ pratideśaḥ sarvāvibhaktabhavanavṛttyātmakatvāt sārvarūpyamanatikrāntaḥ, tatastadbhāvatvāt tato'bhinnatvāt tasya ya ekadeśastasya grahaṇe tasyaiva grahaṇaṃ deśasvātmavadityuktaṃ bhāvapratyakṣatvam . tataḥ sarvapramāṇajyeṣṭhapratyakṣapramāṇasiddhirihaiva yathārthavastuviṣayatvāt . anyatrānumānataiva, bhāvaikavastupakṣādanyatra bhedapakṣe'numānataiva pratyakṣābhimatasyāpi . kiṃ kāraṇam ? sambandhaikadeśapratyakṣatvapratyayaśeṣasiddhyātmakatvāt, dvayoḥ sambaddhayoḥ sambandhe tadekadeśapratyakṣatve tatpratyayāccheṣasiddhirātmā anumānasyeti tadātmakaṃ tat, sambaddhaikadeśa iti vā pāṭhaḥ, yathoktam— sambaddhādekasmāt pratyakṣāccheṣasiddhiranumānam . sambaddhānāṃ bhāvānāṃ svasvāmibhāvena vetyādinā saptavidhena kaścidarthaḥ kasyacidindriyasya pratyakṣo bhavati . tasmādidānīmindriyapratyakṣāccheṣasya apratyakṣasyārthasya yā siddhiranumānaṃ tat, yathā dhūmadarśanāt agniḥ iti jñānam . tathā ātmendriyamano'rthasannikarṣajapūrvakaṃ trividhaṃ pūrvavadityādilakṣaṇameva tatra sambhavati . deśagrahaṇasya ārādbhāgaviṣayasyāśeṣatadvastvasaṃsparśādekadeśagrahaṇena śeṣagrahaṇamanumānameva . tasyānumānatve'pi mā sthirāṃ buddhiṃ kārṣīrityata āha --kuto'numānatā'pi proktanyāyena pratyakṣatvāsiddheḥ . kathamiti cet, sambaddhayoḥ kadācidapyagrahaṇāt, pratyakṣakāle hi sambaddhayoryugapad grahaṇāduttarakālamekadeśagrahaṇād viṣāṇādiva gavi anumānaṃ syāt, tadeva tu pratyakṣadarśanaṃ nāstītyuktam . pratyakṣapūrvakatve tatsambhavāt pratyakṣasiddhau tadbalena anumānasiddhiḥ sambhāvyeta, tadabhāve tadasiddheḥ pratyakṣatvāsiddheranantaroktatvādeva kuto'numānatāpi ? .

- [Previous: 2.222](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.222)
- [Next: 2.224](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.224)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.2.40) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.223](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.223) · Pramāṇa
