<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.228 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 2.228

# Dvadasharanayacakra 2.228

Nyāyāgamānusāriṇī 2.228

- **Language:** Sanskrit

### [2.228](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.228)

śabdā iti śabdagaḍumātrapratipattihetava ityata āha --ye tvete ghaṭādiśabdā meghastanitavadete śabdā eva kevalāḥ, nārthasvarūpasya vācakāḥ, ghaṭādipratipādanasamarthābhimatā na pratipādakā ityarthaḥ . nanvidaṃ prasiddhaprastutavyavahāraviruddhaṃ tvayoktam--arthasyāpratipādakā ghaṭādiśabdā meghastanitavacchrotragrāhyatvāditi, ghaṭādiśabdā iti ca tvadvacanādeva teṣāṃ ghaṭādyarthapratipādanadarśanāditi . atrocyate--na brūmaḥ apratipādakāḥ iti . kiṃ tarhi ? avācakā iti brūmaḥ, pratipattṛsaṅketavaśāt tadupalakṣaṇatvena pratipādakatvaṃ vikalpātmārthaviṣayaṃ na virudhyate, yasmād mayūravirutavat saṅketād vyavahārānupātinaḥ, yathā mayūravirutaṃ trāsamadaharṣasthānagamanādyanyatamāvasthāviśeṣasahacaraṃ śrutacaraṃ tathottarakāle kṛtasaṅgīteḥ puruṣasya tādṛg vijñānamādadhāti evaṃ puruṣo'pi ghaṭapaṭādiśabdoccāraṇena pūrvasaṅketavaśāt puruṣāntarāya svābhiprāyamarpayatīti na prasiddhivyavahāravirodhau, tathaiva acetanaśabdeṣvapi kālākālameghastanitādiṣu saṅketādeva śubhāśubhādiparijñānaṃ dṛśyate . athavā kimanena prasiddhivyavahāravirodhaparihāraparikleśena ? nanvayameva suśliṣṭaḥ parihāro vyāpī ca, tadyathā--te sarva eva śabdāstasyaiva caikasya brahmaṇaḥ puruṣādyanyatamavidhividhinayavikalpasya yathopapāditaṃ tvayā rucitasyānyatamasya lakṣaṇārthāḥ tadekadeśatvāt prāgabhihitapratyakṣasiddhivat . yathā gaurviṣāṇī kakudmān prāntevāladhiḥ sāsnāvān iti yathaite viṣāṇyādiśabdā gorekadeśavācitvāt tadupalakṣaṇārthāḥ prasiddhasaṅketavaśād goreva vācakāstadavayavānāṃ tasmādabhinnatvādevaṃ sarvaśabdāstadavayavānāṃ tato'pṛthaktvāt tasyaiva brahmaṇo vācakā iti vācakatve'pyupapannaḥ prasiddhivyavahārāvirodhaḥ . abhinnaikabhavanabrahmopalakṣaṇārthatve sarvaśabdānāṃ śabdalakṣaṇavinmatisaṃvādi jñāpakamāha --evaṃ ca kṛtvāhuḥ śabdalakṣaṇavida iti vākyaśeṣaḥ . sarvadhātavo bhuvo'rthamabhidadhatīti teṣāmapyasminneva darśane karotyādidhātūnāṃ sattārthānati sa eko'navayavaḥ śabdo vākyārthaḥ, na tu sarvāṇi . saṅgrahadeśatvāccāsya dravyārthatā . bhavati bhavanaṃ bhāvo dravatīti dravyam, na vikārāvayavau . krame bhvarthavacanamupapadyate, bhuvaṃ vadanti iti bhūvādayaḥ, vādiśabdasya auṇādikeñantatvāt tathā bhūvādiśabdavyākhyānāt, nānyathā . ityuktaḥ padārthaḥ .

- [Previous: 2.227](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.227)
- [Next: 2.229](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.229)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.281) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.228](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.228) · Pramāṇa
