<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.28 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 2.28

# Dvadasharanayacakra 2.28

Nyāyāgamānusāriṇī 2.28

- **Language:** Sanskrit

### [2.28](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.28)

athocyeteti paramatamāśaṅkate . atha tvayocyeta --vidhiliṅkartrarthaḥ pratyayārtho'nuktatvādavaśiṣyate, avaśyaṃ ca vācyo'sau, tasmin pratyayārthe'vaśiṣyamāṇe'vaśyavācye, prakṛtiparavyavasthāyā iti sthāyā āvaśyake prakṛtyupādāne prāpte varamāsannā prakṛtirupāttā, arthaḥ punarasyā na vivakṣyate gatārthatvāt . evaṃ tarhi varatarakaṃ pratyāsannatarā'vivakṣitārthā kṛñprakṛtirupāttā, vacanasyopāttārthapratyāyanārthatvāt . sāpi cāpakṣiptavācyārthasthitiruktavat . asmiṃstu nyāye'tilaṅghyamāne kriyopadeśavādo'pi tattvavādavadeva tyaktaḥ syāt, tatrāpi yadṛcchābhyupagamāt . ko ha vaitadveda bālapralāpavad vyavasthāpetamu- hetvarthe pañcamī, prakṛteḥ paraḥ pratyayaḥ prayoktavyaḥ pā॰ ma॰ bhā॰ 3 . 1 . 2 itīyaṃ vyavasthā, tasyā vyavasthāyā maryādāyāḥ sthiterhetorāvaśyakaṃ prakṛtyupādānam, tasmiṃścāvaśyake prakṛtyupādāne prāpte katamā prakṛtirupādātuṃ yogyā ityevaṃ vicārayata idaṃ me yogyamiti pratibhāti --varamāsannā prakṛtirupāttā, arthaḥ punarasyā na vivakṣyate gatārthatvāt, tasmādavivakṣitārthā sā, satyapi nāntarīyakatve pratyāsannaprakṛtyupādāne vilakṣaṇāmanyāṃ parityajyā'vilakṣaṇā juhotiprakṛtirevopāttetyavaseyam, prayogo'gnihotraṃ juhuyāditi . atrocyate --evaṃ tarhi varatarakamityādi . cenmanyase varamāsannaprakṛtyupādānaṃ nāntarīyakatvāditi, tatrāhameva te varatarakaṃ sāhāyakaṃ dadāmi buddheḥ--kartṛpratyayārthasamārthaiva pratyāsannatarā paunaruktyaparihārārthamavivakṣitā- rthā'nuktārthā kṛñprakṛtirupāttā . kiṃ kāraṇam ? vacanasyopāttārthapratyāyanārthatvāt, arthaṃ pratyāyayiṣyāmīti hi śabdaḥ, kartṛpratyayāntayā kṛñprakṛtyā pratyāyyate sphuṭataram, ato'gnihotraṃ kuryādityevāstu . itara āha--tvayaiva samarthitatvādevamevāstu . ācārya āha--syādevaṃ yadi sāpi cārthasthitirnirdoṣā syāt, kintu sāpi cāpakṣiptavācyārthasthitiruktavat, tasyāmapyarthasthitau nirākṛto vācyo'rthaḥ juhrotyajuhotyarthatyāgabhedābhyām ityādiprabandhena uktavad yathāśrutārthābhāvādidoṣāt pauruṣeyatvādiprasaṅgācca . evaṃ tāvannyāyena parīkṣyamāṇametadvākyaṃ na yujyate puruṣatarkalakṣaṇena .

- [Previous: 2.27](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.27)
- [Next: 2.29](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.29)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.150) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.28](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.28) · Pramāṇa
