<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.29 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 2.29

# Dvadasharanayacakra 2.29

Nyāyāgamānusāriṇī 2.29

- **Language:** Sanskrit

### [2.29](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.29)

yadyapi puruṣatarkalakṣaṇaṃ nyāyamatilaṅghyāpauruṣeyo nityo vedākhyaḥ kriyopadeśaḥ puruṣagatarāgādidoṣāśaṅkāhetuvinirmuktaḥ pramāṇam, puruṣakṛtāni hi vākyāni avidyārāgādyaviyuktapuruṣavadapramāṇāni aphalāśakyaprāptinityānityādivastutattvavicāraviṣayāṇi, saphalaśakyaprāptipuruṣahitopāyakriyopadeśāttu vedavādaḥ śreyānitīṣṭam, tathāpi tvadvacanādevāsmiṃstu nyāye'tilaṅghyamāne kriyopadeśavādo'pi tattvavādavadeva tyaktaḥ syāt . kiṃ kāraṇam ? tatrāpi yadṛcchābhyupagamāt, avidyārāgādyaviyogādeva sarvapuruṣāṇāṃ vaktṛśrotṛpuruṣādhīnatvāccopadeśaparamparāyā na kaścidbuddhipūrva upadeśaḥ, ataḥ suptamattādivipralāpavad yadṛcchayā ditam ? kiṃ vā'nena jñātena yadetajjñā evamuktavanto'vyaktaṃ yadyajñānād yadi dveṣādeḥ ? ko vā''ha jñavacanametat ? yadi saṃśayādiyogānna jñaḥ pramāṇaṃ tarhīdamajñoktatvādunmattavākyavat . acetanatvāt kuto'sya prāmāṇyam ? kuto'sya vacanam ? kāṣṭhaśabdavaditthamacetanatve'pi na ghaṭate vedavākyaprāmāṇyam . bhyupagato vedo vaidikaiḥ . ata idamāpannam --ko ha vaitadveda agnihotraṃ juhuyāt svargakāmaḥ ityetad vākyaṃ sārthakaṃ nirarthakaṃ veti ? . kimiva na jñāyate ? bālapralāpavat, yathā hi bālairaniyatakriyākārakasambandhamuktamabuddhipūrvatvājjñātumaśakyaṃ kenārthenā'rthapratyāyanārthavat ? iti . kiṃ kāraṇam ? vyavasthāpetatvāt, śabdaprayogo hyarthapratyāyanārthaḥ svaniścitārthapratipādanasamarthaniyatavarṇānupūrvīkaḥ pratyapekṣitavācyavācakasambandha itīyaṃ lokaśāstravyavasthā, tato'petaṃ brahmādisarvavedavādivacanamavidyārāgādyaviyogātteṣāmityaśakyaprāptiragnihavanavidhānādivākyārthasya . tasmāt ko ha vaitad veda bālapralāpavad vyavasthāpetamuditam ? kiñcānyat, aphalaṃ caitadityata āha --kiṃ vā'nena jñātena yadetajjñā vedajñā agnihotrakarmajñā evamuktavantaḥ agnihotraṃ juhuyāt iti vākyamavyaktamavyaktārthamasphuṭārtham, yasmādavyaktajñānā eva te puruṣatvādavidyāyogācca daśadāḍimādiślokavādivat . avidyāyogaṃ darśayati --yadyajñānāditi . rāgādiyogaṃ ca darśayati --yadi dveṣādeḥ .

- [Previous: 2.28](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.28)
- [Next: 2.30](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.30)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.151) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.29](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.29) · Pramāṇa
