<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.32 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 2.32

# Dvadasharanayacakra 2.32

Nyāyāgamānusāriṇī 2.32

- **Language:** Sanskrit

### [2.32](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.32)

kiñca, yaduktam--avivakṣitārthānarthikāpi kartṛpratyayasāhāyakakāriṇī juhotiprakṛtirupātteti . etadapi nyāyavirodhādayuktam, katham ? kvaciccetyādi . kvacicceti na sarvatra, yathā nakṣatraṃ dṛṣṭvā vāco visṛjanti iti, kataraddevadattasya gṛham ? ado yatrāsau kākaḥ iti nakṣatrekṣaṇe pakṣiṇi copayuktārthayoreva nakṣatraṃdṛṣṭvā-kākaśabdayoḥ sārthakayoḥ kāla-gṛhopalakṣaṇe'rthe satyeva nakṣatradarśana-kākārthāvivakṣā nyāyādanapetā nyāyyā dṛṣṭā nānarthakasyaivonmattapralapitādestathā tayoragnihotrahavanayoḥ kvārthavattvena dṛṣṭayostadavivakṣayā ca sārthakatvaṃ dṛṣṭam ? ato nyāyāpetametaduktam--avivakṣitārthasya nāntarīyakatvāt prakṛteḥ prayogo juhuyācchabdasyeti . kiṃ kāraṇam ? prayuktasyānarthakatvābhāvaprasaṅgāt, yadyeṣa nyāyaḥ śabdānāṃ prayoge niyato na syānnāntarīyakatvādapi prayoge sādhutvameva syāt tataśca pramādādapramādādvā prayuktasya śabdasyānarthakatvābhāva eva syāt pramattāpramattavaktraviśeṣaśca syāt, na tvevaṃ bhavati dṛṣṭaśiṣṭeṣṭaviruddhatvāt . syānmatam--upalakṣaṇādiprayojanāyāṃ viśeṣavivakṣāyāṃ kimanayā svārthāvivakṣayā ? sarvasya śabdaprayogasya vakturvivakṣitapūrvakatvāt pravṛtteravivakṣā vivakṣā veti . etadayuktam, vivakṣāvivakṣayoraniyamena śabdapravṛttau satyāmaprayojanāyāṃ cāvivakṣāyāmagnyādyavivakṣā'bhāve viśeṣaheturvācyaḥ, agniśabdasyāpi juhotiprakṛtyupādānavannāntarīyakatvāt prayogo'rtho'syāvivakṣita iti prāptam . tataśca bhasmahotraṃ juhuyāt heturvācyaḥ . yuktatarīyuktatarā tu tadavivakṣā vakṣyamāṇanyāyadarśanādarthatattvatantratvāttasyāḥ . evaṃ tāvadapratyāyakatvamasya, apratyavekṣitārthayāthātathyokteḥ, bālapralāpavat . tvadabhiprāyavattu havanānuvādaviśiṣṭāgnihotrābhyupagame'pi cāgnihotrasya ātmādivastutattvavadaprasiddhasvarūpatvāt karaṇāsiddhiḥ . athocyeta--vidhyantaravidhānaśailyā tatsiddhiḥ, yathā yūpaṃ chinatti... ... ... ityetadvākyaṃ sādhīyaḥ agnihotraṃ juhuyāt ityetat sādhīya iti kena hetunā paricchedyam ? kiñcānyat, yuktatarīyuktatarā tu tadavivakṣā agnyādyavivakṣā . kiṃ kāraṇam ? vakṣyamāṇanyāyadarśanāt, vakṣyamāṇo hi vidhividhinaye'yaṃ nyāyo drakṣyate bhavatā puruṣa evedaṃ sarvam ṛgveda॰ 10 . 8 . 90 ityādi, taddarśanāccedamagnyādivikalpāsattvānnāgnihotraṃ na hotetyarthābhāvādevā'vivakṣā nyāyyā, kiṃ kāraṇam ? arthatattvatantratvāt tasyāḥ, arthavaśāddhi vivakṣā'vivakṣā vā bhavitumarhati, nānyatheti .

- [Previous: 2.31](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.31)
- [Next: 2.33](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.33)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.152) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.32](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.32) · Pramāṇa
