<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 2.3

# Dvadasharanayacakra 2.3

Nyāyāgamānusāriṇī 2.3

- **Language:** Sanskrit

### [2.3](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.3)

kathaṃ vipratiṣedha iti cet, ucyate--yaduktaṃ tvayā sarvamajñānānuviddhameva jñānam, na ca jñānājñānayoḥ kaścidviśeṣo'sti saṃśayaviparyayānadhyavasāyanirṇayānāmavabodhaikārthatvāt, na lokatattvaṃ jñātuṃ śakyam, viphalaśca vivekayatnaḥ śāstreṣu iti . tadyadi lokatattvamajñeyameva sarvaśāstravihitalokatattvavyāvartanaṃ tarhyapratyayameva aśakyaprāptyaphalatvābhyām, pratiṣedhasya pratiṣedhya- svarūpajñānaviṣayatvācca kiṃ tvayaivedaṃ viditvā'viditvā vā sāmānyaviśeṣau svaviṣayau paraviṣayau vā syātāmityādi lokatattvaṃ śāstrāntareṣu kalpitaṃ dūṣitam ? viditvā cet, na tarhi tanmataṃ na viditam . athāviditvā tataḥ kathaṃ dūṣitam ? ityubhayathāpi na yujyate pratiṣedho viruddhatvāt, pratiṣidhyate pratiṣedhyaṃ ca na jñāyata iti hāsyametat . syānmatam--pratiṣedhyaṃ jñāyate, taistasya vastunaḥ sattvādiguṇatrayātmakakṣaṇasadrūpa-dravyādiṣaṭvadārthātmakāditayā bahudhā kalpitasyānupapatteriti . etadapi vipratiṣiddham, teṣāmapi matānāṃ lokatattvāntaḥpātināṃ mithyāvidhikatvaṃ jñātamajñātaṃ vā syāt ? iti tulyavikalpatvāt, jñātā pratiṣedhaprayāsaḥ ? kriyopadeśanyāyyatvābhyupagamo'pi caivaṃ vighaṭeta, saṃsevyaviṣayasvatattvānupātipariṇāmavijñānavirahitatvāt, avaidyauṣadhopadeśavad bālakāhigrahaṇavat . jñātatvayośca taddoṣāvimokṣāt . sāmānyaṃ svaviṣayaṃ paraviṣayaṃ cetthamitthaṃ ca na yujyate tathā viśeṣa iti prapañcitatvādajñātaṃ cet tat sarvam, apratyayatvānna pratiṣedha ityuktam . jñātaṃ cet kathaṃ jñātumaśakyaṃ lokatattvam ? ityapratyayameva . svayamasamīkṣitavācyavācakasambandhatvāt te vacasa unmattavadeva tāvat aśakyaṃ prāptuṃ lokatattvam ityuktam, vipratiṣedhāt .

- [Previous: 2.2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.2)
- [Next: 2.4](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.4)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.133) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.3](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.3) · Pramāṇa
