<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.7 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 2.7

# Dvadasharanayacakra 2.7

Nyāyāgamānusāriṇī 2.7

- **Language:** Sanskrit

### [2.7](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.7)

anabhyupagamyāpi upadeśāprasiddhirapi caivaṃ bhavataḥ, tvanmatenaiveti vākyaśeṣaḥ, sarvasyopadeśasya sāṅkhyādyupadeśavallokatattvānveṣaṇādṛte sambhavābhāvāt, upadeśo vyākhyā, asau ca vyākhyā padaviṣayā vākyaviṣayā pramāṇaviṣayā tadviṣayavastuviṣayā vā vedavyākaraṇasāṅkhyādiśāstravikalpitā yathāsvaṃ prakriyābhiḥ . tatra yathā sāṅkhyādiprakriyābhirvastutattvaṃ ghaṭāderlokatattvānveṣaṇaparayā vyākhyayā vinā nādhigamyate'tastathā vyākhyāyate evamagnihotrādi saṃjñāsaṃjñisambandhavyutpādanena vyākhyāyate, prakṛtipratyayādivibhāgena padaviṣayaṃ vākyaviṣayaṃ pramāṇaviṣayaṃ ca pratyakṣānumānāgamabādhābhyuccayavikalpāṅgāṅgibhāvavikalpādi lokatattvānveṣaṇamantareṇa nādhigantuṃ śakyamityupadeśastattvānveṣaṇaparaḥ sarvaḥ pravartate . tatra yathā sāṅkhyādyupadiṣṭārtheṣvaśakyaprāptirupadeśānarthakyaṃ ca tathā vedavyākaraṇamīmāṃsādyupadeśānāmapītyupadeśāprasiddhiḥ . atha lokatattvānveṣaṇaparāṇāṃ teṣāmupadeśānāṃ śakyaprāptyarthopadeśasāphalye śakyete, kaḥ parābhyupagame pradveṣaḥ ? ihāpi ca yathā lokata eva pratyakṣānumānagamyaghaṭapaṭāditattvaparicchedaḥ śakyate kartumevaṃ padavākyapramāṇaparicchedo'pi śakyaḥ, ghaṭādipadācchabdārthapratyayaviṣayasya lokata eva varṇānupūrvyādiniyatavācyavācakapratyayāvyabhicārasya prasiddheḥ . evaṃ vākye pramāṇe ca yojyam . uktaṃ ca— pramāṇāni pravartante prameyaiḥ sarvavādinām . saṃjñābhiprāyabhedāttu vivadante tapasvinaḥ .. siddha॰ dvā॰ 20 . 4 iti . tasmādupadeśānāṃ tvanmatenaiva sarveṣāmaprāmāṇyasiddhiḥ, lokatattvānveṣaṇaparatve sati aśakyaprāptyaphalatvenābhyupagatatvāt, sāṅkhyādiśāstrakāropadeśavat . ato dṛṣṭādṛṣṭārthakriyopadeśe padavākyapramāṇaviṣayaviṣayavyākhyāvaiyarthyaprasaṅgānna vedaśāstropadeśasiddhirlokatattvānveṣaṇaparatvānativṛtteḥ, tarkaśāstravācyalokatattvavicāravijñānasāphalyaṃ vā . upadeśāprasiddhau parīkṣakatvahāniḥ, padavākyapramāṇaviṣayaviṣayāvyabhicārajñānārthatvāt parīkṣāyāḥ . parīkṣaiva copadeśaḥ, parīkṣāvyākhyayoranarthāntaratvāt . sa copadeśastvanmatenaivaivaṃ nāvatiṣṭhate, lokatattvānveṣaṇātmakatvāt .

- [Previous: 2.6](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.6)
- [Next: 2.8](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.8)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.135) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.7](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.7) · Pramāṇa
