<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.88 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 2.88

# Dvadasharanayacakra 2.88

Nyāyāgamānusāriṇī 2.88

- **Language:** Sanskrit

### [2.88](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.88)

atha na kāryopādānādimattvavadityādi . atha bhavatā khapuṣpasattvaprasaṅgadoṣabhayād yuktapratipādanamapi kāryopādānādimattvavat khapuṣpasyāpyupādānādimattvaṃ neṣyate, ādigrahaṇād buddhisiddhasāmānyaviśeṣavattvāni neṣyante, idaṃ kāryasyāsādharmyaṃ khapuṣpeṇa saheṣyate, asacca kāryamiti niścitamityādi pūrvavaccakrakadvayapravartanamiti granthamatidiśati tameva . kathaṃ punarbhāvyate, yadi kāryopādānādimattvavat khapuṣpasyopādānādimattvaṃ neṣyate kāryaṃ cāsaditi niścitam, tadvailakṣaṇyādanupādānādivailakṣaṇyād na tarhyasat khapuṣpam, sadasadvilakṣaṇatvād ghaṭavat, itara udumbarapuṣpavat . nanu ghaṭāsattvaṃ paṭāsattvavilakṣaṇam, na, sato vailakṣaṇyāt . athaivamapi vailakṣaṇye khapuṣpāsattvaviniścayo na nivartate'nupādānādimattvāt, na tarhyupādānādimattvāt kāryamasat, asattve nopādānādimat syāt khapuṣpavat, etadaviparyayacakrakam . śeṣaṃ pūrvavadeva viparyayeṇa . ataḥ sat kāryamu- pādānādimattvād nirvṛttaghaṭavat, vaidharmyeṇākāśaghaṭavadityādirapi yāvat sadāśrayatvāt sattvaṃ ghaṭavaditi, etadviparyayacakrakamevacakrakam, evamubhayāsattve . anyatarāsattve tu athaitat sāmyamubhayāsattvānmā bhūdityanyatarāsattvaṃ kāryasattvābhyupagamaparihāreṇa kāryamevāsaditi, atra kāryasamīpa ityādi yāvat svavacanādi tasmāt kāryaṃ sat kāraṇavat . nanu sattve'pi kāraṇavat pratyakṣatvaṃ prasajyate, na, avyaktatvād vitaṭīkhātahastīva pūrvaṃ khananād bhūgandhavat . ata eva ca prakaraṇacintā--kiṃ ghaṭādi kāryaṃ sat ? asat ? apratyakṣatvasya satyasati ca darśanādanekāntāt . virodhāpattiḥ . punarapi asadevakāre tvasadanavadhṛteḥ pūrvadoṣaḥ . athocyata ityādi yāvat kāryāsattvavailakṣaṇyādvā kāraṇavaditi sa eva granthaḥ . upādānādimattvaviśeṣaṇakṛto viśeṣa iti, ataḥ kāryaṃ sadupādānādimattvāt kāraṇasvātmavat, vaidharmyeṇākāśaghaṭavat . asacca khapuṣpamanupādānatvāt khaghaṭavat, itaro nirvṛttaghaṭavat . tathā sat kāryaṃ buddhisiddhatvād nirvṛttaghaṭavat, itaro nabhoghaṭavat . asacca khapuṣpaṃ buddhyasiddhatvāt khaghaṭavat, itaro nirvṛttaghaṭavat . evaṃ sāmānyaviśeṣābhyāmapi yojyam . tasmāt kāryaṃ sat kāraṇavat, na tu khapuṣpamityarthaḥ .

- [Previous: 2.87](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.87)
- [Next: 2.89](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.89)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.190) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.88](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.88) · Pramāṇa
