<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.89 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 2.89

# Dvadasharanayacakra 2.89

Nyāyāgamānusāriṇī 2.89

- **Language:** Sanskrit

### [2.89](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.89)

āha --nanu sattve'pi kāraṇavat pratyakṣatvaṃ prasajyate . tvatparikalpitaṃ mṛtpiṇḍāvasthāyāṃ kāryaṃ ghaṭākhyaṃ pratyakṣaṃ syāt, sattvāt, kāraṇavat mṛtpiṇḍavadityartha iti . atrocyate --na, avyaktatvāt . naiṣa doṣaḥ, kasmāt ? avyaktatvāt, tasyāṃ hi mṛtpiṇḍāvasthāyāṃ ghaṭo'nabhivyaktatvādindriyairnopalabhyate vitaṭīkhātahastīva pūrvaṃ khananāt, ta eva hi mṛdavayavā bhittigatāḥ khananāt prāgapi vidyamānāḥ khananottarakālaṃ hastyākāravyapadeśaṃ labhante, na ca te prāgabhivyakteranupalabdhatvānna santi . athavā kārye satyapi hyavyakte bhūgandhavadapratyakṣatvaṃ kāryasya, yathā bhuvo gandho vidyamāno'pi na ghrāṇendriyagocaramāgacchatyavyaktatvāt, salilasiktastūttarakālamabhivyakta upalabhyate, tathā mṛdavasthāyāmapratyakṣo ghaṭaḥ kulālaprayatnadaṇḍacakrasūtrādikāraṇābhivyañjitaḥ paścādupalabhyate, atastasya pratyakṣatvaṃ bhavatīti ko doṣaḥ ? ata eva ca prakaraṇacinteti prakaraṇasamadoṣo'nekāntāt, uktamanaikāntikatvamasya hetoḥ . yata eva prakaraṇacintā sa nirṇayārthamapadiṣṭaḥ san prakaraṇasamaḥ nyā॰ sū॰ 1 . 2 . 7, iha hi ghaṭādeḥ kāryasyāpratyakṣatvādeva cintā samutpannā --kiṃ ghaṭādi kāryaṃ sat ? asat ? iti, apratyakṣatvasya sati asati ca darśanād mūlodakādau kharaviṣāṇādau cetyato vyabhicaratyapratyakṣatvaṃ tathā sattvamapi pratyakṣāpratyakṣayordarśanāt sato'pratyakṣasya merūttarakurudvīpagrahagṛhītagrahādeḥ kharaviṣāṇādeścāsata ityanekāntāditi . evaṃ tarhi darśanādarśanayoḥ prādurbhāvāprādurbhāvayośca samānaḥ prakaraṇasamadoṣa iti cet, na, janmaprakāśaviṣayaviśeṣasyoktatvāt . upādānādimattvāviśeṣācca tvatpakṣe na samāno doṣa iti .

- [Previous: 2.88](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.88)
- [Next: 2.90](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.90)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.190) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.89](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.89) · Pramāṇa
