<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.90 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 2.90

# Dvadasharanayacakra 2.90

Nyāyāgamānusāriṇī 2.90

- **Language:** Sanskrit

### [2.90](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.90)

evaṃ tarhītyādi yāvat tathopasaṃhārameva . itara āha--tvaduktasādhanaprapañcasya kāryāsattve'pi tulyatvād mayāpi śakyaṃ vaktum, kāryasattvasya kāraṇe tvanmatasya nivāraṇe kṛte kāryāsattvaṃ bhavitumarhati . tatsādhanaṃ śrūyatām --yadetat sannāma kāraṇaṃ tato'nyat kāryam, tadvikalpāsāmarthyāt, ghaṭapaṭavat . atrāpi 1 kāraṇaṃ sat kāryaṃ sat, 2 kāraṇaṃ sat kāryamasat, 3 kāraṇamasat kāryaṃ sat, 4 kāraṇamasat kāryamasaditi caturṣu vikalpeṣu dvayoḥ pūrvavat pratipakṣavādāpattestyāgādubhayasattvamanyatara- sattvaṃ ca syāt . tatrobhayasattve tāvat tad yadi tāvadubhayasattvaṃ tataḥ sattvāviśeṣādevāviśeṣe sarvatvaikatvabhedo na syāt . mṛdeva sarvaṃ piṇḍaśivakādighaṭapiṭharakapālādi, kāryaṃ tvekameva piṇḍa iti vā śivaka iti vā'nanyadekam . evaṃ tu kāryaikatvavat kāraṇaikatvamapi syāt . atha na kāryaikatvavat kāraṇaikatvaṃ sacca kāryamiti niścitam, tadvailakṣaṇyānna tarhi sat kāraṇam, asat, sadvilakṣaṇatvādudumbarapuṣpavat, itaro nirvṛttaghaṭavat . nanu ghaṭasattvaṃ paṭasattvavilakṣaṇam, na, asato vailakṣaṇyāditaretarāsattvāt . athaivamapi vailakṣaṇye kāraṇasattvaniścayo na nivartate'nekātmakaṃ ca tat sarvātmakamityarthaḥ, na tarhyekātmakatvāt kāryaṃ sat . sattva ekātmakaṃ na bhavet sattvāt kāraṇavat, etat prathamacakrakam . śeṣaṃ pūrvavadviparyayeṇetyādi yaduktaṃ tadapi, atha na kāraṇasarvatvavat kāryasarvatvaṃ sacca kāraṇamiti niścitam, tadvailakṣaṇyānna tarhi sat kāryam, asat, sadvilakṣaṇatvādudumbarapuṣpavat, itaro ghaṭavat . nanu ghaṭasattvaṃ paṭasattvavilakṣaṇam, na, asato vailakṣaṇyāditaretarāsattvāt; etad dvitīyaṃ cakrakam . ataḥ sarvātmakatvasataḥ kāraṇādanyat kāryamekātmakatvāt kumbhādiva ekakaṇaḥ . ekātmakatvasataśca kāryādanyat kāraṇaṃ sarvātmakatvāt kaṇādiva kumbha iti .

- [Previous: 2.89](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.89)
- [Next: 2.91](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.91)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.2.16) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.90](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.90) · Pramāṇa
