<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.91 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 2.91

# Dvadasharanayacakra 2.91

Nyāyāgamānusāriṇī 2.91

- **Language:** Sanskrit

### [2.91](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.91)

tathānuvṛttivyāvṛttī, anuvṛttiḥ mṛd mṛd iti piṇḍaśivakādiṣu, vyāvṛttiḥ ghaṭaḥ piṭharaḥ divicāreṇa pūrvavaccakrakadvayapravartanaṃ tathopasaṃhārameva . na, asiddhatvāt . yadi hi ghaṭo mṛtpiṇḍādanyaḥ, tadvadeva piṇḍāderapyasarvatvaṃ iti . tad yadi tāvadubhayasattvaṃ sattvāviśeṣādevāviśeṣe kāryavyāvṛttivat kāraṇavyāvṛttirapi syāt sattvād ghaṭavat . atha na kāryavyāvṛttivat kāraṇavyāvṛttiḥ sacca kāryamiti niścitam, tadvailakṣaṇyānna tarhi sat kāraṇam, asat, sadvilakṣaṇatvādudumbarapuṣpavat, itaro nirvṛttaghaṭavat . nanu ghaṭasattvaṃ paṭasattvavilakṣaṇam, na, asato vailakṣaṇyāt . athaivamapi vailakṣaṇye kāraṇasattvaviniścayo na nivartate'nuvṛttyātmakaṃ ca tat, na tarhi vyāvṛttyātmakatvāt kāryaṃ sat, sattve na vyāvarteta sattvāt kāraṇavat; dvitīyaṃ cakrakamaviparyayeṇa . śeṣaṃ pūrvavad viparyayeṇetyādi, atha na kāraṇānuvṛttivat kāryānuvṛttiḥ sacca kāraṇamiti niścitam, tadvailakṣaṇyānna tarhi sat kāryam, asat, sadvilakṣaṇatvādudumbarapuṣpavat, itaro ghaṭavat . nanu ghaṭasattvaṃ paṭasattvavilakṣaṇam, na, asato vailakṣaṇyāt; prathamaṃ viparyayacakrakam . athaivamapi vailakṣaṇye tatsattvaviniścayo na vinivartate'nuvṛttyātmakaṃ ca tat, na tarhi vyāvṛttyātmakatvāt kāryaṃ sat, sattve na vyāvarteta sattvāt kāraṇavat; etad dvitīyaṃ cakrakaṃ viparyayeṇa . ato'nuvṛttisataḥ kāraṇādanyat kāryam, vyāvṛttatvāt, paṅkterivaikaḥ . vyāvṛttisataśca kāryādanyat kāraṇam, anuvṛttatvāt, ekasmādiva paṅktiḥ .

- [Previous: 2.90](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.90)
- [Next: 2.92](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.92)
- [Up: 2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.192) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.91](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.2.91) · Pramāṇa
