<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.110 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 3.110

# Dvadasharanayacakra 3.110

Nyāyāgamānusāriṇī 3.110

- **Language:** Sanskrit

### [3.110](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.110)

itara āha --mā maṃsthāstvadīyā hetavo balīyāṃsaḥ avaraṇādyātmakatvādayaḥ iti . tadabalatvaṃ ca asmatpakṣasādhanatvāyeto viparivartayituṃ śakyatvāt . tadyathā--pūrvahetavastāvadabalāḥ, yataḥ śakyante ta ito'pi sutarāṃ puruṣanivṛttyarthamanātmatvaviśeṣaṇādṛte'pi viparivartayitum . tadyathā--sukhādanyad duḥkhaṃ prasādādyanātmakatvāt puruṣavat, asamarthasamāsenāgamakenāpyarthaṃ gṛhītvā nañivoktyanusāreṇoktam . mohaśca duḥkhādanyaḥ, tata eva, tadvaditi . caśabdād duḥkhādanyau sukhamohau śoṣādyanātmakatvāt puruṣavat, tathaiva vyākhyā, dve sādhane samasyokte mohādanye sukhaduḥkhe varaṇādyanātmakatvāt puruṣavaditi tathaiveti . atrocyate --kiṃ tvānmātrādeva viparivartanam ? trailakṣaṇyāt ? iti praśnaḥ . pratāraṇārthabhāvavācipratyayasahitapañcamyantaśabdaprayogamātrāt pakṣadharmasādṛśyāt trailakṣaṇyaśūnyānna parivartanamityabhiprāyaḥ . syānmatam--na tvānmātrāt, kiṃ tarhi ? trailakṣaṇyāccedevaṃ cenmanyase, tadayuktam; yasmādādilakṣaṇameva nāsti, iha pakṣadharmatvameva tāvannāsti yadādhāreṇa śeṣadvayam . kathaṃ pakṣadharmo nāstīti cet, yasmād na meva nāsti, na hyanātmanāṃ nāma dharmaḥ kaścidasti, na duḥkhaṃ na sukhaṃ nānyat . nanvanyapadārthaviṣayatvād bahuvrīheḥ nāsti prasādādyātmā varaṇādyātmā vā sa ko'pyanyaḥ syāt saddharmavān . evamapi yathā sthūlaśirā rāhuḥ ityatra asata ākhyā rāhoḥ śirovyatiriktasya . asadākhyayā vyapadeśivadbhāvaṃ kṛtvā vyavahāro dṛṣṭastathedamapi syāt . tadanabhyupagame dharmadharmisvarūpavirodhau . dharmisvarūpavirodhastāvat— ātmano'nanyadeva duḥkham, prasādādyanātmakatvāt, ātmasvatattvavat, anyathā sukhānyatvaprasādādyanātmakatvānupapatteḥ . dharmasvarūpavirodho'pi caivameva . tataśca prakṛti- hyanātmanāṃ nāma dharmaḥ kaścidasti, yadi prasādādyātmā na bhavatītyanātmakaṃ duḥkhamucyate, atha ātmaiva nāstītyanātmakamityucyate, dvidhāpyasiddhaṃ duḥkhasyānātmakatvaṃ dharmyasiddhyāpatteḥ . kathamiti cet, ucyate — na duḥkhaṃ na sukhaṃ nānyad mohaḥ puruṣo vā, tvatparikalpitaṃ duḥkhaṃ prasādādyanātmakatvāt khapuṣpavat syāditi dharmyabhāvādapakṣadharmatvam .

- [Previous: 3.109](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.109)
- [Next: 3.111](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.111)
- [Up: 3](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.354) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.110](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.110) · Pramāṇa
