<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.122 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 3.122

# Dvadasharanayacakra 3.122

Nyāyāgamānusāriṇī 3.122

- **Language:** Sanskrit

### [3.122](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.122)

itaśca asti pradhānaṃ bhedānāṃ parimāṇāt . ādhyātmikānāṃ kāryakāraṇātmakānāṃ parimāṇaṃ dṛṣṭam . sāmānyatastrayaḥ sukhaduḥkhamohāḥ, kāryakaraṇaviśeṣataḥ ṣoḍaśa bhāvāḥ pañca bhūtāni ekādaśendriyāṇi cetyādi rūpaparimāṇam . pravṛttiparimāṇaṃ dvidhā hitāhitaprāptiparihārārthatvāt, dharmādiprayojanatvāccaturdhā, dhṛtisadācāra-kāmasukha-kutūhala-vinivṛttiprayojanaṃ pañcadhā prāṇādilakṣaṇācceti pravṛttiparimāṇam . phalaparimāṇaṃ dvividham--dṛṣṭamadṛṣṭaṃ ca . adṛṣṭaṃ kāryakaraṇasāmarthyaṃ prabhuśaktiḥ sādhanasānnidhyaṃ vibhuśaktiśceti dvidhā . evamaśaktistadviparītā dvidhaiva . śaktirdeva-gandharva-yakṣa-rakṣaḥ-pitṛ-piśācāḥ, aśaktirmānuṣa-paśu-mṛga-pakṣisarīsṛpa-sthāvarāṇi . śakteḥ prakṛtiḥ śarīranimittam, aśakterjarāyvaṇḍodbhitsaṃśokāḥ . mātāpitṛbhyāṃ jarāyvaṇḍaṃ ca, tat ṣaṭkośikam, pṛthivyā udbhijjam, pṛthivyudakasaṃśokāt saṃśokajamityadṛṣṭaphalaparimāṇam . dṛṣṭaphalaparimāṇaṃ karaṇāni pravartamānāni kriyānte sāmānyataścaturṇāṃ śaktyādīnāmanyatamaṃ pratyayaṃ kurvanti . śakti ruktā . siddhirūhena sādhanaṃ tārakam, śabdena sutāram, adhyayanena tārayantam, vātādīnyādhyātmikānyabhyatītya kriyayā tāraka-sutāra-tārayantānāmanyatamena pramodam, mānuṣādyādhibhautikātyayena tattrayānyatamenaiva pramuditam, śītādyādhidaivikātyayena tattrayānyatamenaiva modamānam, yadā kuśalasaṃsṛṣṭavyapāśrayāt sandehātikramāt tadanyatamena ramyakam, daurbhāgyātikrameṇa sadāpramuditamityaṣṭau siddhayaḥ . sannihitaviṣayasantoṣāccikīrṣitādarthādūnasya nivṛttirekaiva tuṣṭirupāyanavattvādnavatvād navavidhā tuṣṭiḥ . prakṛtyupādānakālabhāgyakāraṇapūrvaka puruṣānyatvāparijñānād mādhyasthyalābho'mbhaḥsalilaughavṛṣṭyākhyāḥ śarīraśarīriviśeṣaṇopāyāścatasra ādhyātmikāstuṣṭayaḥ . bāhyāśca viṣayanirvedajāḥ pañca viṣayeṣvarjanarakṣaṇakṣayasaṅgahiṃsādoṣadarśanāt sutārasupārasunetrasumārīcottamābhayākhyā iti nava tuṣṭayaḥ . ekādaśendriyavadhāḥ badhirāndhāghramūkajaḍonmādakuṇikuṣṭiklībodāvartapaṅgutāḥ . pūrvoktebhyaḥ siddhyupāyebhyo viparītanāmāno'ṣṭāvasiddhayaḥ . tathā tuṣṭiviparītanāmāno' nāmbhasikyādayo nava atuṣṭaya ityaśaktiraṣṭāviṃśatividhā . aśreyaḥpravṛttyahaṅkāramamakārakrodhamaraṇaviṣādāstamomohamahāmohatāmisrāndhatāmisrāḥ pañca viparyayā ityetad dṛṣṭaphalaparimāṇam . itthaṃ rūpa-pravṛttiphalaparimāṇamādhyātmikānāṃ kāryakāraṇātmakānāṃ bhedānāṃ nirdiṣṭam, anena tairyagyonamānuṣadaiveṣvapi saprapañceṣu jñeyam . tasmāt parimitatvāt saṃsargapūrvakā bhedāḥ, vrīhāviva saṃsṛṣṭā mūlāṅkuraparṇanālakāṇḍaprasavatuṣaśūkapuṣpakṣīrataṇḍulakaṇabhāvāḥ yathā vā śukraśoṇitasaṃsṛṣṭāḥ kalalārbudamāṃsapeśiśarīravyūhabālyakaumārayauvanasthāvirā bhāvā iti .

- [Previous: 3.121](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.121)
- [Next: 3.123](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.123)
- [Up: 3](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.360) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.122](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.122) · Pramāṇa
