<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.15 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 3.15

# Dvadasharanayacakra 3.15

Nyāyāgamānusāriṇī 3.15

- **Language:** Sanskrit

### [3.15](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.15)

athāta ityādi yāvadasyāvācyataiveti . athācakṣīthāḥ --ata iti puruṣata itaścetyavasthātaḥ anyatarasya puruṣasyāvasthānāṃ vā parityāgaikānto na yuktaḥ, avasthātyāge lakṣaṇābhāvāt puruṣābhāvaprasaṅgāt, avasthāvataḥ puruṣasya vā tyāge'vasthānāmabhāvaprasaṅgāt . na caikatarasyopādānaṃ yuktam, upādīyamānasyetarābhāve'bhāvaprasaṅgādeva avasthāvasthāvadvarṇananirvikalpatvasarvagatatvābhāvaprasaṅgāt pratijñāvyāghātācca . tasmādanyataropādānaparityāgāyuktatvādasya puruṣasyāvasthālakṣaṇatvamavasthā'sattvaṃ vā na śakyaṃ vaktum . kiṃ tarhi ? tallakṣaṇatvātallakṣaṇatvābhyāmavācyaḥ sa puruṣa iti . etaccāyuktam, yasmāt tathā sa naiva syāt, eta syāt, vinidrāvasthayā sahaikatvānyatve pratyavacanīyatvāt, khapuṣpavat . na tadekaṃ nānyadvā vācyaṃ nirupākhyatvāt . yattu sat tad vinidrāvasthayā sahaikatvānyatve prati vacanīyam, yathā vinidrāvasthāsvātmā jāgradādyavasthāsvātmāno vā . ata eva anyataratyāgopādānāyuktatvādapi ca nanūbhayayuktatvavācyatvābhyupagama eva pitṛputravat . yadyapi ca puruṣasvātmaiva avasthā na tarhi nā, anavasthatvāt, khapuṣpavat . abhyu- syāmapi kalpanāyāṃ sa puruṣo'sanneva, kasmāt ? vinidrāvasthayā sahaikatvānyatve pratyavacanīyatvāt khapuṣpavat, vinidrālakṣaṇaḥ puruṣo na vinidrālakṣaṇo vā ityete dve anyatvānanyatve prati avacanīyatvādasan puruṣaḥ . na tadekaṃ nānyad vā vācyaṃ khapuṣpaṃ vinidrāvasthayā saha, kiṃ kāraṇam ? ekam iti tāvadavācyamasattvāt, anyat ityapyavācyamavinidrāvasthātve satyapyasattve nirupākhyatvād vāgbuddhigocarātikrāntatvāditi khapuṣpe dṛṣṭānte hetoḥ sādhyenāvinābhāvitvapradarśanam . yattu sat tad vinidrāvasthayetyādi vaidharmyadṛṣṭāntaḥ sādhyābhāve hetvabhāvopapradarśanam, mā maṃsthāḥ asmadiṣṭasamudayyavasthāsvātmani sati avacanīyatāyā darśanādanaikāntikatā iti vinidrāvasthāsvātmānaṃ jāgradādyavasthāsvātmanaśca nidarśayati anyānanyatve prati vacanīyatvāt--yathā vinidrāvasthā svātmano vinidrāvasthāto'nanyā jāgradavasthādisvātmabhyo'nyā, tathā tā api tasyā anyāḥ svātmabhyo'nanyāḥ satyaśca, na tathā puruṣaḥ, tasmādasanniti .

- [Previous: 3.14](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.14)
- [Next: 3.16](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.16)
- [Up: 3](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.291) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.15](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.15) · Pramāṇa
