<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.45 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 3.45

# Dvadasharanayacakra 3.45

Nyāyāgamānusāriṇī 3.45

- **Language:** Sanskrit

### [3.45](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.45)

evaṃ tvityādi . nānayoḥ satvarajasoritaretarānugrāhitā utthāpyasāhāyakaśaktitvāt, sahāyabhāvaḥ sāhāyakam, tasmiṃstena tadeva vā śaktiḥ, sā utthāpyā yayostadānīmeva te vastunī utthāpyasāhāyakaśaktinī, tadbhāvādutthāpyasāhāyakaśaktitvād vātāhatanaudvayavat, yathā jale'nyonyābaddhe dve nāvau netaretaratrāṇāya tathā sattvarajasī . śibikāvāhakavaditaretarānugrāhitā kiṃ na bhavediti cet, na, utthāpyaviśeṣaṇāt, ayameva hi dṛṣṭānto glānaśibikāvāhakavat, yathā glāno'nutthāpito na śaknoti voḍhumutthāpyasāhāyakaśaktitvāt tathānutthāpite sattvarajasī na śaknutaḥ parasparaṃ pravartayituṃ svayamalabdhātmake iti prakarṣavṛtterabhāvaḥ, prakarṣavṛttyabhāvādasampūrṇaśaktitetyata āha --asampūrṇaśaktitā vā'prakarṣa iti itthaṃ kāraṇataiva na syāt tasya sattvasya asampūrṇaśaktitvādupahatabījavat, yathopahataṃ bījamasampūrṇāṅkurotpādanaśaktitvānna kāraṇamevaṃ sattvamapi syāt . abhyupetyāpi kāraṇatvaṃ sāmyāvasthāyāṃ sattvasya asadakaraṇāditaścānyato na tatsvarūpavyaktiḥ, tasya sattvasya prakāśanasvarūpaprakarṣo'nyato rajastamasoḥ puruṣato'nyato'nyato vā kutaścinna bhavati asadakaraṇādibhyo hetubhyaḥ, tadyathā --asadakaraṇād yathā mṛdi sadeva kāryaṃ ghaṭādi kriyate na khapuṣpādi, sa ca mṛdaḥ svātmaniyato ghaṭātmasvarūpavyaktiprakarṣo nānyataḥ puruṣādestantvādervāpattikāraṇād bhavati, kiṃ tarhi ? svata eva bhavati, tathā sattvasvarūpavyaktiprakarṣo nānyato bhavati, kiṃ tarhi ? svata eva . evam upādānagrahaṇāt sarvasambhavābhāvāt . śaktasya śakyakaraṇāt kāraṇabhāvācca sat kāryam sāṅkhyakā॰ 9 ityetebhyo hetubhyaḥ sattvaguṇo'nyanirapekṣasvarūpavyaktiprakarṣa iti grāhyam . evaṃ sattvasya prakāśanaṃ tamasā saha yojyaṃ rajasaśca pravartanamiti .

- [Previous: 3.44](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.44)
- [Next: 3.46](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.46)
- [Up: 3](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.3.12) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.45](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.45) · Pramāṇa
