<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.47 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 3.47

# Dvadasharanayacakra 3.47

Nyāyāgamānusāriṇī 3.47

- **Language:** Sanskrit

### [3.47](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.47)

evaṃ tāvadapravṛttapravṛttipratiṣedhādanagniprakāśadṛṣṭāntaprasaṅgāgatavādamavatārya pūrvavadudāharaṇe prasaṅgamutthāpayiṣyannāha --pūrvavadudāharaṇādevetyādi yāvanna pravṛttamiti . nanvetat tvayābhyupagataṃ pūrvāvasthodāharaṇādeva pāścāttyāvasthā viśiṣṭā iti . anyathā hi ko viśeṣaḥ pūrvaparāvasthayo rajaḥpravartanādṛte ? tasmāt sa viśeṣo rajaḥpravartanādeva . ko dṛṣṭāntaḥ ? kṣīradadhipariṇāmakālavat, yathā kṣīrāvasthāto dadhitvapariṇāmāvasthā viśiṣṭā, pūrvaṃ kṣīrakāle na dadhyāsīt paścād bhūtamiti dṛṣṭam, prakarṣavṛttyā ca vinā na bhavatyayaṃ viśeṣastathā so'pīti . etanna, pariṇāmasya tatraivoktatvāt, nāyaṃ viśeṣaḥ parataḥ sidhyati, kutaḥ ? pariṇāmasya tatraiva sukhe'bhyupagamyāsmābhiruktatvāt . yasmāt prakāśātmaiva vṛttiḥ, prakāśasya yaḥ svātmā sa eva vṛttiḥ, prakāśasyaiva ca vṛttiḥ kālaḥ, sa ca tato'nanyaḥ, kṣīradadhipariṇāmāvasthayoḥ kālākhyatvāt kṣīradadhitvāpattiḥ kālabhedāt, sa ca pariṇāmaḥ sukhasvātmeti nānyat kāraṇaṃ mṛgyaṃ svātmana eva pariṇāmāt . itarathā sa prakāśo na saḥ, sa prakāśa eva yadi pravṛttiviśeṣo na syādanyātmā syāt sa eva prakāśātmā na syāt, tathā'pravṛttatvāt tena prakāśātmaprakāreṇāpravṛttatvāt, paryāyeṇa tamarthaṃ sphuṭīkurvannāha --tathā'bhūtatvādityarthaḥ . dṛṣṭānto ghaṭapaṭavat, yathā ghaṭaḥ paṭo na bhavati tena prakāreṇābhūtatvāt paṭo'pi ghaṭo na bhavati tathā sa prakāśo'prakāśa eva syāditi . viparyayeṇa tatsvarūpasādhanamucyate --yaiva ca pravṛttiḥ sa eva prakāśo nānyaḥ kaścidartha iti pratijñā, tathāvṛttatvāt tathāpravṛttatvādityarthaḥ ghaṭaghaṭasvātmavat, yathā ghaṭaprakāreṇa ghaṭātmanaiva vṛttatvād ghaṭa eva ghaṭasvātmā nānyat kiñcit tathā pravṛttireva prakāśa iti .

- [Previous: 3.46](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.46)
- [Next: 3.48](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.48)
- [Up: 3](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.3.13) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.47](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.47) · Pramāṇa
