<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.67 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 3.67

# Dvadasharanayacakra 3.67

Nyāyāgamānusāriṇī 3.67

- **Language:** Sanskrit

### [3.67](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.67)

evaṃ sukhādananyad duḥkhamityetad bhāvitam, tamo'nanyat iti bhāvyam, tadapi yathā ca prakāśādabhinnā pravṛttistathā niyamo'pyabhinnaḥ prakāśāt . prakāśānatiriktatāpradarśanārthaṃ niyamalakṣaṇamāha— prakāśasvātmatvapratilambha eva hi tanniyamaḥ, prakāśasya svātmā prakāśanameva, tadbhāvaḥ prakāśasvātmatvam, tatpratilambha eva hi tadātmalābha eva hi tanniyamaḥ, rūpasya rasasya vā prakāśyasvarūpavyaktirniyamaḥ, na hi chinnābhranabhasīva nirāśrayaḥ kaścinniyamo'sti ? tatparyāyakathanaṃ niyamaḥ prakāśānanyatā prakāśasvarūpamātram, etanniyamalakṣaṇaṃ nirucyate, nānyaḥ prakāśād bhinno niyama iti, tatra doṣadarśanāt . ko doṣa iti cet, ucyate --bhinnātmakatāyāṃ prakāśād niyamasya sattvāt tamasaśca sattvaṃ sattvameva na syāt prakāśo vā prakāśa eva na syāditi vartate, tathā'niyatatvāt, guṇāntararūpāpattirahitasya sattvasya prakāśasya cāguṇāntarātmano'guṇāntarātmāpattirahitatvādityarthaḥ . śabdo hi śabdatayā prakāśamāno rūpādyātmavyāvṛttasvarūpeṇa niyata eva prakāśate, anyathā prakāśanābhāvād vyaktyabhāvādityarthaḥ . dṛṣṭāntau yathāsaṅkhyaṃ rajovat tadvā prakāśa iti na syāt, aniyatatvāt, vandhyāputravat puruṣavat . nanu prakāśātmakatvādeva sattvasya agneriva kuḍyādinā tamasā niyamyatvamananyathāvṛttatā . yadyaniyato'sāvasaṃstarhi aniyatatvād vāndhyeyavat . evaṃ hi kāryaṃ kāraṇe sad yadi tat tatra niyatamananyathāvṛtti, tatra sannidhivartateḥ sattārthatvāt . na, ādhikyena ayatatvāt . adhiko yamastamonugrahādananyathāvyaktirūpatā . pravṛttivat, yathā prakāśātmanā aniyatatvād rajaḥ sattvaṃ na bhavati pravṛttiśca prakāśo na bhavati tathā sattvaṃ sattvaṃ na syāt prakāśaḥ prakāśo na syāditi . na kevalaṃ guṇāntararūpāpattirahitasya svātmāpratilambha eva, kiṃ tarhi ? mūlata eva sattvameva tadvā prakāśa iti na syādityastitvameva nirākriyate, aniyatatvāt, yadi tat svata evāniyataṃ tato nāsti tat sattvaṃ vandhyāputravat na ca tat prakāśātmakaṃ puruṣavaditi pūrvavad yathāsaṅkhyaṃ dṛṣṭāntau .

- [Previous: 3.66](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.66)
- [Next: 3.68](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.68)
- [Up: 3](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.3.16) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.67](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.3.67) · Pramāṇa
