<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.14 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 4.14

# Dvadasharanayacakra 4.14

Nyāyāgamānusāriṇī 4.14

- **Language:** Sanskrit

### [4.14](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.14)

yattūcyata ityādi yāvat pralayakṣapāyāṃ svāpayatīti . kālabhedena sāpekṣanirapekṣapravṛttipakṣayorabhyupagamādubhayathāpi siddheḥ pravṛttipratighātāsambhavādadoṣaḥ . tadyathā --sargādau dharmādharmavikalānāṃ śarīrendriyaviṣayotpādane nirapekṣo'pratihatasvaśaktivaśādeva śarīrādīnyutpādayati, tāṃścotpādya buddhānāṃ suptotthi- tānāṃ dharmādharmamaryādāmupadiśati tapodānayajñādi kuruta, mā kārṣṭa hiṃsānṛtasteyāgamyāgamanādīni iti, tayośca dharmādharmayoḥ sīmācchedena vyavasthāṃ maryādāmupadeśena vyavasthāpayati . madhyakāle ca teṣāṃ prāṇināṃ yathāsvaṃ dharmādharmamaryādāmanutiṣṭhatāmanuṣṭhānānurūpeṇa phaleneṣṭena aniṣṭena vā viṣayopabhogalakṣaṇenānugrahaṃ karoti yadā tadā sāpekṣo'pratihatasvaśaktivaśādeva . syānmatam--dharmānuṣṭhānaphalopabhogena iṣṭenānugraho yujyate, kathamadharmānuṣṭhānaphalopabhogenāniṣṭena yuktaḥ ? ityatrocyate --ayamanugraha eva teṣāṃ tadṛṇamokṣaṇāditi . ye punastadupadiṣṭamokṣamārgaprasthitāstāṃśca mokṣamārgopasevinaḥ sāyojyaṃ gamayati . ko'sau mokṣamārgaḥ ? māheśvaro yogavidhiḥ . tānātmanā saha yuṅkte iti sayuk, tadbhāvaḥ sāyojyaṃ teṣāmīśvarasādbhāvaḥ, taṃ gamayati nayati . etad madhye sāpekṣamaiśvaryam . punarapyantakāle ca śarīrendriyabhūtavat, yathā śarīrendriyāṇi bhūtākhyāṃśca viṣayānupasaṃharati tathā kuśalākuśale teṣāṃ dharmādharmāvapi saṃhṛtya tān puruṣān sargāhani saṃsṛtavatastena dharmādharmaphaleneṣṭāniṣṭopabhogātmakena divasavyāyāmapariśramābhibhūtān bālakān putrakāniva pitā sarvapuruṣān saṃsārahetubhūtadharmādharmānupasaṃhṛtya pralayakṣapāyāṃ svāpayatītyante'pi nirapekṣo'prati tvāt tadapi naiva, asyānarthakārthapravṛttabālādipravṛttivadajñakriyāsādharmyād dharmādharmopadeśapravṛtteranarthakārthaviṣayatvāt . yasyābhāve yasyābhāvo yasya ca bhāve yasya dhruvo bhāvastat kāraṇam, itarat kāryam . na ca dharmādyabhāve śarīrāderabhāvaḥ, sargādau śarīrādinirvṛttyabhyupagamāt . na ca dharmādibhāve dhruvaḥ śarīrāderbhāvaḥ, adattaphalakuśalākuśalasaṃhārādantakāle . yathā copadeśe'nabhijñatvaṃ tasya tathā prāṇināmapyanugrahakriyāyāmanugrahakriyāyā api yadā hatasvātantryaḥ sa eveṣṭaḥ . tasmādubhayathāpi apekṣyānapekṣya ca tadaiśvaryasiddheradoṣa eva doṣābhimatyā tvayodbhāvita iti parapakṣaḥ .

- [Previous: 4.13](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.13)
- [Next: 4.15](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.15)
- [Up: 4](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.385) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.14](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.14) · Pramāṇa
