<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.20 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 4.20

# Dvadasharanayacakra 4.20

Nyāyāgamānusāriṇī 4.20

- **Language:** Sanskrit

### [4.20](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.20)

pratyupasaṃhriyate tu dvaitādvaite dve api tyaktveti pratijñātabhāvite dvaitādvaite api tyaktvā . tatrādvaitasya tyāgastāvad dharmādharmamaryādāsthāpanavacanena kṛta iti vākyaśeṣaḥ . kā maryādā ? ucyate — maryādā nāma anatikramasthānamiti maryādālakṣaṇamāha . viṣayatastu sukhaduḥkhapravṛttisīmā, ityati viṣaye sukhamiyati duḥkhamiti dharmādharmayoḥ sīmani svake svake vyavasthāpanam, dharmasya sukhapravṛtticchedena adharmasya duḥkhapravṛtticchedena ayamasmādanyaḥ, ayamitarasmādanyaḥ iti sīmāvibhāgaḥsīmā vibhāgaḥ . tataḥ kimiti cet, tataśca sargādau sthānādītyādīti, sthānavigrahendriyaviṣayāḥ sthānādayaḥ, tadātmake sukhaduḥkhe'pi na syātām . kasmāt ? aniyataviṣayatvāt, aniyatau hi viṣayau tadā sukhaduḥkhayoḥ avidyamānasthānāditvādavidyamānadharmādharmatvācca . dṛṣṭāntaḥ --pralayavat, yathā pralaye dharmādharmābhāvādevāniyataviṣaye sukhaduḥkhe, tataścāsatī, tadvat sargādāvapi syātāmiti . kiñcānyat, ante ca syātām sukhaduḥkhe iti vartate . kutaḥ ? viṣayatvād niyataviṣayatvādvā, madhyavat . madhye vā na syātām, antavat . athocyeta--ata eva na sukhādipravartanātmikā dharmādharmamaryādā, kiṃ tarhi ? dharmo'yamadharmo'yamiti . etadapi tulyaṃ pūrveṇa, asattvāt . dhāraṇāddhānādvā dharma ityarthasyābhāve kathamasau dharmaḥ, tadviparyayo vā kathamadharmaḥ ? atha tu tasya rucereva sukhaṃ duḥkhaṃ vā tato dharmādharmamaryādāvacanamanarthakam, sadaiva īśvaraśaktimātravaśādeva yathā tathā yasya kasyacit siddheḥ, ādyantavat . aniyataviṣayatvāt, viṣayāniyamo'pi ca rūpādipañcakatvādyabhāvādupasaṃharaṇakāle, madhyakālavat . athavā niyataviṣayavattvāt, vyavasthāpitadharmādharmamaryādatvāt sukhaduḥkhe tadā niyataviṣaye, tasmāt tadāpi syātāṃ madhyamakālavat sṛṣṭyuttarakālavadityarthaḥ . tadviparyayeṇa vā sādhanam --madhye vā na syātāṃ sukhaduḥkhe niyataviṣayatvāditi vartate, antavaditi .

- [Previous: 4.19](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.19)
- [Next: 4.21](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.21)
- [Up: 4](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.388) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.20](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.20) · Pramāṇa
