<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.2 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [Post-canonical works (philosophy, yoga, karma theory, narrative, poetry, history)](https://indike.org/pramana/in.jaina.post) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 4.2

# Dvadasharanayacakra 4.2

Nyāyāgamānusāriṇī 4.2

- **Language:** Sanskrit

### [4.2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.2)

nanvevamityādi . pūrvavadasmin darśane na parituṣyata utthānamityabhisambandhaḥ . nanu ityanujñāpane, nanu tvaduktā evopapattayaḥ pratyekaṃ sarvaprāṇīśvaratvaṃ sādhayanti, bāhyādhyātmikasukhaduḥkhamohamātratvājjagataḥ sadasadvedyamohāntarāyabhedānāṃ sukhāditrayavipākaphalatvānativṛttestadātmasaṃvedyalakṣaṇatvāt karmaṇaḥ, sukhādisaṃvedanenaiva hi tatkāraṇabhūtaṃ karma svakāryeṇa phalena lakṣyate'numīyate sāmānyatodṛṣṭānumānena deśāntara- prāptyā iva ādityagatiḥ . ataḥ kāraṇe kāryasya sattvāt kārye kāraṇopacārāt sukhādayaḥ karma, annaprāṇatvavat . adṛṣṭaṃ dharmādharmākhyaṃ parairiṣṭameva karmeti, ātmāpi karma, katham ? taccādṛṣṭamātmano rāgādikarmavipākapariṇatyavasthasya prayogapariṇāmāt karmatāmāpannam . punarapi sukhād rāgādi, tataḥ punaḥ karma, tataḥ sukhādi phalam . tacca jīvapariṇāmātmasātkṛtakārmaṇayogyaparimāṇaparamāṇusamūha evātmasthamekībhūtaṃ cātmanā, yathoktam— yogaiḥ sakṛt svayogād mūrtaḥ san bāhyamarthamādatte . āttasya cānubhavanaṃ bandhaṃ prati sa ca tato'nanyaḥ .. tacca saṃvedyam, kartuḥ saṃvedanāt . tataḥ saṃvedyalakṣaṇatvāt karmaṇaḥ sarveśvarateti sambhantsyate . karma hi pratiprāṇi niyatakartṛkaṃ svavipākasukhāditvena saṃvedyam, tenāṇūnāmeva karmatvapariṇāmāpannānāmātmaikībhāvena vedanaṃ saṃvedanam, tena ca puruṣeṇa teṣāṃ tathā prayojanāt kartṛtvam, ataḥ sukhādyadṛṣṭāṇūnāmapi ca karmatvādityāha . prāk pratipāditaṃ hi dvyaṇukatryaṇukādisaṃyogaiḥ pṛthivyudakavrīhyaṅkurādiparivṛttirūpeṇātmanasteṣāṃ caikatvaṃ sarvasarvātmakatvaṃ ca . tasmāt karmakāraṇāṃ jagatpravṛttiṃ sādhayanti tvaduktā evopapattayaḥ . itaśca karmapūrvakaṃ jagat, karmapravartanābhyupagamāt sarvaprāṇinām, karmavaśādeva hi prāṇinaḥ śubhāśubhajātikularūpādyutkarṣāpakarṣāḥ . yathoktam--

- [Previous: 4.1](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.1)
- [Next: 4.3](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.3)
- [Up: 4](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.4)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra.4.1) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.2](https://indike.org/pramana/in.jaina.post.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.2) · Pramāṇa
