<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.46 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Jain Literature](https://indike.org/pramana/in.jaina) › [The four Anuyogas ("expositions")](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga) › [Ontology, epistemology and logic](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil) › [Logic and epistemology (pramāṇa, naya, syādvāda)](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya) › [Standpoints, nikṣepa, saptabhaṅgī](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya) › [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra) › [Nyayagamanusarini](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri) › 4.46

# Dvadasharanayacakra 4.46

Nyāyāgamānusāriṇī 4.46

- **Language:** Sanskrit

### [4.46](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.46)

atrottaraṃ paraḥ nanu karmaṇaiva kariṣyata iti svata eva karmaṇā karma kriyate na tadvyatiriktena kartretyuktaṃ prāg dṛṣṭānte vrīhiṇaiva vrīhiḥ kāryeṇa bījavrīhiṇā kāryo'ṅkuravrīhiḥ kriyata ityuktaṃ mayeti smārayati . itara āha --nanu sudūramapi gatvetyādi, vicārya vicāryāpyātmavyatiriktapuruṣāvinābhāvitvāt karmaṇastvayāpyetadabhyupagantavyaṃ karmavādinā--karmavyatiriktaḥ kartā puruṣo'stīti . kasmāt ? vrīherapyāvartakatvāt, asyāpi vrīhidṛṣṭāntasya kṣityudakākāśavātāṅkurādyāvṛttirūpatvāt teṣāṃ ca svarūpabhedāt svataḥpṛthagbhūtakartravinābhūtaṃ karma sidhyati ato viparyayasādhanatvamiti . kiñcānyat, akṣarārthācca, kriyata iti karma karturīpsitatamaṃ karma pā॰ 1 . 4 . 49 iti karmaśabdākṣarārthaḥ . tatastasya kṛtakatvaṃ nirvivādam, tasmācca nirvivādakṛtakatvāt karmaṇaḥ kartureva bhāvaḥ svatantrasya, puruṣa eva bhavati, kartureva bhāvaḥ sarvasyeti pañcamīnirdeśād vā puruṣādeva sarvaṃ bhavati kāraṇāt . evaṃ ca tvaduktahetoreva karmavyatiriktapuruṣasiddheḥ karmaṇaśca tadvyatiriktasya siddherāvartakavaidharmyeṇa karmaṇaḥ kṛtakatvaṃ kartrarthāntarabhūtasyāvadhāraṇaṃ ca yuktam . kutaḥ ? tacchakteḥ, tasmādeva hi kartuḥ puruṣāt karmaṇaḥ kṛtakatvaśaktiḥ, karturvā puruṣasya karaṇaśaktiḥ, na vrīhiṇaiva vrīhivadāvartakatveneti .

- [Previous: 4.45](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.45)
- [Next: 4.47](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.47)
- [Up: 4](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4)

## Linked texts (1)

- [Dvādaśāranayacakra](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra.402) — Mallavādin, Sanskrit

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.46](https://indike.org/pramana/in.jaina.anuyoga.phil.nyaya.naya.dvadasaranayacakra!simhasuri.4.46) · Pramāṇa
